Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Μετάβαση στο περιεχόμενο

Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Ανεξάρτητος Εθνικός Οργανισμός Δικαιωμάτων του Παιδιού - Κύπρος


Με ιδιαίτερη ικανοποίηση αποδέχτηκα την πρόσκληση της Γυναικείας Οργάνωσης του Δημοκρατικού Κόμματος (ΓΟΔΗΚ) να μιλήσω στη σημερινή εκδήλωση με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Παιδιού. Παρόλο που για ένα θεσμό, όπως η Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, όλες οι μέρες του χρόνου είναι «ημέρες παιδιού», εντούτοις θεωρώ πάρα πολύ σημαντική και αξιέπαινη την κινητοποίηση οργανωμένων συνόλων, σε τέτοιες επετείους, για ευαισθητοποίηση σε θέματα δικαιωμάτων του παιδιού. Για τούτο και συγχαίρω ιδιαίτερα τη ΓΟΔΗΚ για την απόφαση της να διοργανώσει τη σημερινή εκδήλωση, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα του Παιδιού, η οποία είναι αφιερωμένη στα δικαιώματα του παιδιού. Με τον τρόπο αυτό συμβάλλετε έμπρακτα σε μια σημαντική πτυχή της διασφάλισης αυτών των δικαιωμάτων που είναι, ακριβώς, η ευρύτερη δυνατή ευαισθητοποίηση, ώστε να προβληματιστεί η κοινωνία μας και να συνειδητοποιήσει ότι, η διασφάλιση των δικαιωμάτων του παιδιού είναι υπόθεση όλων μας.
Έχω το προνόμιο και τη βαριά ευθύνη να είμαι η πρώτη Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού στην Κύπρο, ενός νέου θεσμού που συστάθηκε πρόσφατα με τον περί Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Νόμο του 2007
(N. 74(I)/2007). Θεσμοθετημένη αποστολή του Επιτρόπου είναι η προάσπιση και προαγωγή των δικαιωμάτων του παιδιού, όπως αυτά κατοχυρώνονται από τη Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού, την οποία η Κυπριακή Δημοκρατία έχει κυρώσει με Νόμο 243/1990.

Και για την επίτευξη της αποστολής της, η Επίτροπος έχει απεριόριστες αρμοδιότητες. Χαρακτηριστικά αναφέρω ότι, η Επίτροπος έχει αρμοδιότητα, μεταξύ άλλων, για:
· εκπροσώπηση των παιδιών και των συμφερόντων τους σε όλα τα επίπεδα
· διαφώτιση και ευαισθητοποίηση της κοινωνίας έτσι ώστε αυτή να κινητοποιηθεί και να διασφαλίσει πρακτικά τα δικαιώματα των παιδιών στην οικογένεια, στο σχολείο, στην κοινότητα και στην κοινωνία γενικά
· εντοπισμό και προώθηση των απόψεων των παιδιών εκεί που τα ίδια δεν μπορούν να ακουστούν
· εποπτεία και έλεγχο της υλοποίησης των προνοιών του βασικού εργαλείου για την διασφάλιση των δικαιωμάτων των παιδιών, δηλαδή της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού και της αντίστοιχης Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης
· έλεγχο και παρακολούθηση νομοθεσιών, αποφάσεων πολιτικής, διαδικασιών, και πρακτικών και υποβολή προτάσεων, με στόχο την εναρμόνιση της με σχετικές διεθνείς συμβάσεις καθώς και προώθηση της κύρωσης των συμβάσεων αυτών από τη Δημοκρατία.
· διεξαγωγή εκστρατειών διαφώτισης και αλλαγής νοοτροπίας σχετικά με τη θέση των παιδιών στο κοινωνικό σύνολο.
· υποβολή αιτήσεων, εκ μέρους οποιουδήποτε παιδιού, για διορισμό ειδικού αντιπρόσωπου σε δικαστικές διαδικασίες που το επηρεάζουν, όταν τα πρόσωπα που έχουν γονική ευθύνη αποκλείονται λόγω σύγκρουσης συμφερόντων με το παιδί.
· εκπροσώπηση των παιδιών και των συμφερόντων τους σε όλες τις διαδικασίες που τα επηρεάζουν.
· γενικά να λαμβάνει οποιαδήποτε ενέργεια, την οποία κρίνει αναγκαία, για την εκπλήρωση της αποστολής του.

Για άσκηση όλων των αρμοδιοτήτων της η Επίτροπος μπορεί να προβαίνει σε πάρα πολλές ενέργειες που περιλαμβάνουν, διοργάνωση σεμιναρίων, διεξαγωγή μελετών, προώθηση νομοθετικών ρυθμίσεων, εισηγήσεις σε όλους τους φορείς, να συνεπικουρεί το έργο των μη κυβερνητικών οργανώσεων κ.τ.λ. Με λίγα λόγια, οι αρμοδιότητες είναι ατέλειωτες.

Αισθανόμενη την υποχρέωση μου να ανταποκριθώ συστηματικά αλλά και αποτελεσματικά στις αρμοδιότητες μου, έχω ήδη καταρτίσει το τριετές Πρόγραμμα Δράσης του Γραφείου μου για την περίοδο 2008-2010. Του έχω δώσει τον τίτλο «Δικαιώματα του παιδιού: Υπόθεση όλων», ακριβώς, γιατί θεωρώ ότι η διασφάλιση των δικαιωμάτων του παιδιού αφορά όλους μας. Έχω επίσης καταρτίσει το Πρόγραμμα Προτεραιοτήτων για το έτος 2008. Σ΄ αυτό έχω δώσει τον τίτλο «Τα Παιδιά έχουν Φωνή», ακριβώς, γιατί το 2008, θέλω να επικεντρωθώ στο να διασφαλιστεί το δικαίωμα των παιδιών να έχουν φωνή, την οποία όλοι εμείς οφείλουμε να ενισχύσουμε για να ακούγεται δυνατά. Μέσα από το Πρόγραμμα Δράσης προβάλλονται οι αρμοδιότητες της Επιτρόπου, οι στόχοι και επιδιώξεις της και καθορίζονται συγκεκριμένες δράσεις για επίτευξη τους καθώς και το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα. Μέσα στις προτεραιότητες μου για το 2008 έχω περιλάβει τομείς όπως τα «Παιδιά σε Ιδρύματα Παιδικής Προστασίας», το «Δικαίωμα της Συμμετοχής των Παιδιών στη Λήψη Αποφάσεων στην Οικογένεια», «οι Υιοθεσίες», «Παιδιά στο Δικαστικό Σύστημα», η «μελέτη των Κανονισμών Λειτουργίας Δημόσιων Σχολείων Μέσης Εκπαίδευσης» καθώς και τα «Παιδιά με Ειδικές Ανάγκες».

Η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού είναι ένα μοναδικό νομικό έγγραφο το οποίο θέτει τις βασικές αρχές και προϋποθέσεις για τη σωστή μεταχείριση και το σεβασμό των δικαιωμάτων των παιδιών όλου του κόσμου. Η Κύπρος, ως Συμβαλλόμενο κράτος, έχει υποχρέωση να μεριμνά, ώστε οι νόμοι, οι πολιτικές, οι διαδικασίες και οι πρακτικές του Κράτους να διέπονται από τις βασικές αρχές της Σύμβασης, οι οποίες προσδιορίζουν και την ερμηνεία όλων των άρθρων της. Αυτές είναι τέσσερεις:
Ø το παιδί έχει δικαίωμα ζωής και ανάπτυξης
Ø το παιδί έχει δικαίωμα προστασίας από κάθε μορφής διάκριση
Ø το συμφέρον του παιδιού λαμβάνεται πρώτιστος υπόψη σε όλες τις αποφάσεις που το αφορούν, και
Ø το παιδί έχει δικαίωμα ελεύθερης σκέψης και έκφρασης, δηλαδή συμμετοχής.

Είναι γενική η εμπλοκή όλων μας, άμεσα ή έμμεσα, με τη ζωή των παιδιών και, επομένως, με την προάσπιση - και δυστυχώς κάποτε την καταστρατήγηση – των δικαιωμάτων τους. Αρχίζοντας από την Οικογένεια, είναι καθημερινή η επαφή όλων μας με τα παιδιά - ιδιαίτερα στον τόπο μας όπου ο θεσμός περιλαμβάνει όχι μόνο τους γονείς αλλά και την ευρύτερη, «εκτεταμένη» οικογένεια των παππούδων, θείων, ξαδερφιών. Εδώ είναι που τίθενται τα θεμέλια της κατανόησης εκ μέρους όλων μας της άσκησης από τα παιδιά των δικαιωμάτων τους. Πρώτο παράδειγμα το δικαίωμα της συμμετοχής – μια από τις βασικές αρχές της Σύμβασης που έχω ήδη επισημάνει. Πόσο δίνουμε στα παιδιά την ευκαιρία να συμμετέχουν στην λήψη οικογενειακών αποφάσεων που τα επηρεάζουν; Πόσο ακούμε την άποψη τους και πόσο τη λαμβάνουμε υπόψη; Απλές αποφάσεις όπως: που θα κατοικήσουμε, που και πως θα οργανώσουμε την ψυχαγωγία της οικογένειας, που θα ψωνίσουμε, τι θα αγοράσουμε, τι θα φάμε, που θα πάμε φέτος διακοπές; Ζητούμε και λαμβάνουμε σοβαρά υπόψη τις προτιμήσεις και τις απόψεις των παιδιών μας ή αποφασίζουμε και αυτά πρέπει να ακολουθούν; ή ακόμα τι μαθήματα επιλογής θα κάνουν; ποια σπορ θα ακολουθήσουν; τι δραστηριότητες θα αναπτύξουν; Και πόσο συνειδητοποιούμε πως αυτές οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται έχοντας κατά νουν πρώτα και πρωταρχικά το συμφέρον του παιδιού – μια άλλη βασική αρχή της Σύμβασης που επίσης έχω επισημάνει.

Η κυπριακή οικογένεια είναι παραδοσιακά και, γενικώς ομιλούντες, «παιδοκεντρική». Εντούτοις, και παρόλο που πιστεύω ότι οι γονείς και η οικογένεια αγαπούν πολύ τα παιδιά τους, υπάρχουν βαθειά ριζωμένες εσφαλμένες αντιλήψεις όσον αφορά τον τρόπο συμπεριφοράς στα παιδιά. Η τεράστια αλλαγή που έχει φέρει η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού, που υιοθετήθηκε το 1989, είναι ακριβώς ότι βασίζεται σε νέες παιδαγωγικές αντιλήψεις. Αφήνει πίσω την εποχή όπου τα παιδιά, επειδή είναι ανήλικα, θεωρούνται ιδιοκτησία των γονέων τους και η κοινωνία των ενηλίκων αποφασίζει γι΄ αυτά. Η Σύμβαση θεωρεί τα παιδιά ως αυτόνομα ανθρώπινα όντα με δικά τους δικαιώματα και, ακριβώς, επειδή είναι ανήλικα, η πολιτεία έχει υποχρέωση να διασφαλίσει ότι τα δικαιώματα αυτά απολαμβάνονται από όλα τα παιδιά. Η διασφάλιση των δικαιωμάτων των παιδιών πρέπει να είναι πραγματικότητα σε επίπεδο πολιτείας, δηλαδή Νομοθεσίας, αποφάσεων Δικαστηρίου, πολιτικής, διαδικασιών, κ.τ.λ. Παράλληλα, πρέπει να γίνει πραγματικότητα και στο επίπεδο της οικογένειας, του σχολείου, της κοινωνίας. Και είναι υποχρέωση της πολιτείας να το διασφαλίσει.

Ένας άλλος τομέας που με απασχολεί ιδιαίτερα είναι αυτός της βίας ενάντια στα παιδιά, ιδιαίτερα της βίας στην οικογένεια. Δυστυχώς, είναι ένα πρόβλημα υπαρχτό και σε μεγάλη κλίμακα, στο οποίο δεν μπορούμε να εθελοτυφλούμε. Δεν είναι του παρόντος να επεκταθώ στο θέμα. Απλώς θέλω να επισημάνω ότι όλοι πρέπει να επαγρυπνούμε και είναι υπόθεση όλων μας να συμβάλουμε στη διαμόρφωση μιας κουλτούρας μη ανοχής στη βία ενάντια στα παιδιά, είτε πρόκειται για ψυχολογική βία είτε για φυσική βία. Δεν πρέπει να αφήνουμε να μας διαφεύγει το γεγονός ότι, παιδιά που μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον βίας στη οικογένεια, αυταρχισμού στο σχολείο και με πρότυπα βίας από την κοινωνία (τα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας το internet, τα video games) διαπλάθονται, ακριβώς, με αυτό το πρότυπο το οποίο αναπαραγάγουν. Και βρισκόμαστε μετά μπροστά σε φαινόμενα επιθετικότητας, βίας, αναρχίας και παραβατικότητας από τη νεολαία. Τονίζω πάντα ότι, τα παιδιά είναι ο καθρέπτης μας. Μεγαλώνουν αναπαραγάγοντας τα πρότυπα που εμείς τους δίνουμε.

Είναι για όλους τους πιο πάνω λόγους που, όπως ίσως θα γνωρίζετε, έχω θέσει τα δικαιώματα του παιδιού μέσα στην οικογένεια στο επίκεντρο των φετινών δράσεων και εκδηλώσεων του Γραφείου μου.

Τέλος, δράττομαι της ευκαιρίας ότι μιλώ σήμερα σε εκδήλωση γυναικείας οργάνωσης πολιτικού κόμματος, για να τονίσω την ιδιαίτερη σχέση σας με την λήψη πολιτικών αποφάσεων. Είναι παγκόσμια διαπίστωση το πόσο κρίσιμα εξαρτάται από αποφάσεις και πρωτοβουλίες της Νομοθετικής και Εκτελεστικής Εξουσίας, η υλοποίηση βασικών επιδιώξεων της παγκόσμιας Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού, όπως:
· η ποσοτική και ποιοτική επάρκεια των παροχών και υπηρεσιών για επιβίωση και ανάπτυξη των παιδιών,
· η καταπολέμηση των διακρίσεων,
· η προστασία των παιδιών από κίνδυνους που καραδοκούν στην σύγχρονη κοινωνία, και,
· η κατοχύρωση της αποτελεσματικής συμμετοχής τους στην λήψη αποφάσεων που τα αφορούν

Την ίδια βαρύτητα έχει και η λήψη πολιτικών αποφάσεων για την θεσμοθέτηση μηχανισμών συντονισμού και ελέγχου της υλοποίησης των δικαιωμάτων του παιδιού. Και διαπιστώνω πως είναι διάχυτη η ικανοποίηση της κοινωνίας για την απόφαση της πολιτείας να εισάξει στον τόπο μας το θεσμό του Επίτροπου των Δικαιωμάτων του Παιδιού.

Αγαπητές φίλες,

Αφήνω σε σας τον υπόλοιπο προβληματισμό για πολιτικές αποφάσεις.

Πέρα από τις γιορταστικές εκδηλώσεις και προβληματισμούς, ας κάνουμε την «Ημέρα του Παιδιού» αφετηρία δράσης, ατομικής και συλλογικής, για να επιτύχουμε τον αποτελεσματικό συντονισμό και έλεγχο της υλοποίησης των δικαιωμάτων του παιδιού. Το χρωστάμε σε όλα τα παιδιά που ζουν στο τόπο μας, και αυτό αφορά όλους μας. Από δικής μου πλευράς, επαναλαμβάνω το όραμα και την δέσμευση μου που έδωσα ενώπιον του Προέδρου της Δημοκρατίας κατά την τελετή διαβεβαίωσης μου στις 6 Φεβρουαρίου 2008, να αναλώσω όλες μου τις δυνάμεις για να γίνει πραγματικότητα για κάθε παιδί που ζει στην Κύπρο, η ουσιαστική απόλαυση των δικαιωμάτων του.







Κατεβάστε το αρχείο Word Omilia stin ekdilosi tis godik 4-6-2008.doc


Πίσω στην προηγούμενη σελίδα





Back To Top