Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Μετάβαση στο περιεχόμενο

Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Ανεξάρτητος Εθνικός Οργανισμός Δικαιωμάτων του Παιδιού - Κύπρος

Θέμα: Τρίτη συνάντηση με την 4η Ομάδα Εφήβων Συμβούλων
«Τα δικαιώματα των παιδιών μεταναστών στο σχολικό περιβάλλον»

Πραγματοποιήθηκε, στις 30 Ιουνίου 2014, η τρίτη συνάντηση της Ομάδας Εφήβων Συμβούλων (ΟΕΣ) κατά την οποία συζητήθηκαν θέματα που αφορούν τα δικαιώματα των παιδιών μεταναστών στο σχολικό περιβάλλον. Η συνάντηση είχε στόχο την κατανόηση και ευαισθητοποίηση των μελών της ΟΕΣ σε σχέση, εν πρώτοις, με τους λόγους και τις συνθήκες μετανάστευσης και, ακολούθως, με τις συνθήκες εγκατάστασης και εκπαίδευσης των παιδιών μεταναστών στη χώρα φιλοξενίας.
Αρχικά, τα μέλη της ΟΕΣ κλήθηκαν να εντοπίσουν με ποιο τρόπο η κουλτούρα και οι προϋπάρχουσες εμπειρίες επηρεάζουν την αντίληψη του ατόμου για το κοινωνικό του περιβάλλον. Η συγκεκριμένη δραστηριότητα αποσκοπούσε στην κατανόηση του διαφορετικού τρόπου αντίληψης και συμπεριφοράς που πιθανόν να παρουσιάζουν τα παιδιά μετανάστες κατά τη φοίτησή τους στο κυπριακό εκπαιδευτικό σύστημα. Αποσκοπούσε επίσης, στην καταγραφή των πτυχών του προσωπικού χάρτη του κάθε παιδιού και τη σημασία που έχουν αναφορικά με τη βαθύτερη και ουσιαστικότερη αλληλογνωριμία και αλληλοεκτίμηση. Επισημάνθηκε, ιδιαίτερα, ότι, ο προσωπικός χάρτης καθορίζει τη συμπεριφορά μας στο κοινωνικό περιβάλλον καθώς επίσης, τον τρόπο αντιμετώπισης των άλλων σε διαπροσωπικό επίπεδο.

Στη συνέχεια, στα μέλη της ΟΕΣ δόθηκε η ευκαιρία να διαπιστώσουν διάφορους λόγους που ωθούν τους ανθρώπους να εγκαταλείψουν το σπίτι τους και να αναζητήσουν καλύτερες συνθήκες διαβίωσης σε άλλα μέρη. Κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι, στις πλείστες των περιπτώσεων η μετανάστευση δεν είναι εύκολη απόφαση και δεν αποτελεί επιλογή ελεύθερης σκέψης αλλά προϊόν εξαναγκασμού. Μέσα από δραστηριότητες προσομοίωσης βιώσαν τις συνθήκες και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει ένα παιδί μετανάστης κατά την πορεία της μετανάστευσης και την προσπάθεια εγκατάστασης στη χώρα φιλοξενίας. Τα μέλη της ΟΕΣ εξέφρασαν με παραστατικό τρόπο τα συναισθήματα που ένιωσαν. Ενδεικτικά αναφέρονται μερικές από τις αντιδράσεις των μελών της ΟΕΣ μετά τις ασκήσεις προσομοίωσης:
«Ήθελα να αντιδράσω, να κάνω κάτι, αλλά δεν μπορούσα, δεν γνώριζα τι με περιμένει»
«Μέσα στο σκοτάδι δεν είχα αντίληψη του χρόνου, ένιωθα μόνο την αγωνία, το φόβο και την απογοήτευση»
«Τρομακτικό, ψυχοφθόρο συναίσθημα να είσαι στην εξουσία άλλου, να νιώθεις αιχμάλωτος, σκουπίδι»
«Διερωτόμουν πώς έγινε έτσι η ζωή μου, έψαχνα να βρω τρόπο διαφυγής, ήμουν σε απόγνωση, ήθελα να φωνάξω βοήθεια»
«Ένιωθα την αδικία και το μόνο που σκεφτόμουν ήταν ένα τεράστιο γιατί».
Στο πλαίσιο των ασκήσεων προσομοίωσης δόθηκε έμφαση στις δυσκολίες που αντιμετωπίζει ένα παιδί μετανάστης κατά τη φοίτησή του στο εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας φιλοξενίας. Επισημάνθηκαν οι περιπτώσεις στις οποίες ένα παιδί μετανάστης βιώνει τον αποκλεισμό, την περιθωριοποίηση καθώς επίσης, την απογοήτευση λόγω της επαναλαμβανόμενης σχολικής αποτυχίας. Σχολιάστηκε, ιδιαίτερα, η δύναμη που νιώθουν τα παιδιά της κυρίαρχης κουλτούρας και η ευκολία με την οποία απορρίπτουν ή αποκλείουν τα παιδιά μετανάστες που βιώνουν τη σχολική αποτυχία. Ωστόσο, είναι χαρακτηριστικά κάποια από τα σχόλια των μελών της ΟΕΣ τα οποία ενώ κατανοούν τη θέση των εν λόγω παιδιών εντούτοις, τους αποδίδουν μερίδιο ευθύνης όσον αφορά την ένταξή τους:
«Έρχονται σε ένα νέο περιβάλλον και προσπαθούν να ενταχθούν με λάθος τρόπο»
«Στην προσπάθειά τους να ανήκουν κάπου, απομονώνονται οι ίδιοι φτιάχνοντας κλειστές ομάδες από παιδιά μετανάστες»
«Δε μας αφήνουν περιθώρια να γνωριστούμε»
«Εμείς προσπαθούμε αλλά αυτοί δε θέλουν»
«Κάποιες φορές οι ίδιοι εκφοβίζουν παιδιά Κυπρίων».

Κατά τη διαβούλευση των μελών της ΟΕΣ με την Επίτροπο Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού που ακολούθησε, επισημάνθηκε αρχικά ότι, η παρουσία παιδιών μεταναστών είναι ένα φαινόμενο που καταγράφεται στη σχολική πραγματικότητα της πλειοψηφίας των σχολείων και ως τέτοιο θα πρέπει να τύχει μιας ολιστικής εξέτασης και αντιμετώπισης. Ακολούθως, συζητήθηκαν οι λόγοι που καθιστούν την προσπάθεια ένταξης των παιδιών μεταναστών στο σχολικό περιβάλλον ιδιαίτερα δύσκολη. Συγκεκριμένα, τα μέλη της ΟΕΣ επισήμαναν ότι, η ένταξη των παιδιών μεταναστών στο σχολικό περιβάλλον δυσχεραίνεται λόγω των κοινωνικών, οικονομικών και ψυχοσυναισθηματικών προβλημάτων που βιώνουν τα παιδιά μετανάστες. Επισημάνθηκε, ιδιαίτερα, το αίσθημα της απογοήτευσης το οποίο προέρχεται κυρίως λόγω της διαφορετικής πραγματικότητας που αντιμετωπίζουν τα παιδιά μετανάστες από αυτή που ανέμεναν ή ήλπιζαν. Αναφέρθηκε, επίσης, το συναισθηματικό κενό που παρατηρείται στα συγκεκριμένα παιδιά λόγω της απουσίας οικείων παραστάσεων. Επιπλέον, τα μέλη της ΟΕΣ ανέφεραν ότι, είναι πιθανόν λόγω των ψυχοσυναισθηματικών προβλημάτων που απασχολούν τα παιδιά μετανάστες, η προσπάθειά τους για πρόοδο στα μαθησιακά αποτελέσματα να αφήνεται σε δεύτερη μοίρα.



Καθοριστικό παράγοντα για την προσπάθεια ένταξης των παιδιών μεταναστών αποτελεί, σύμφωνα με τα μέλη της ΟΕΣ, η απουσία ενισχυτικών παραγόντων ή/και η παρουσία αρνητικών επιδράσεων. Όπως αναφέρθηκε, η απουσία στήριξης και ενθάρρυνσης από την οικογένεια, τους συμμαθητές και τους εκπαιδευτικούς επιδρά αρνητικά στην προσπάθεια ενώ, επιπρόσθετα, όπως επισημάνθηκε, τα παιδιά μετανάστες είναι συχνά δέκτες αρνητικών σχολίων για κάθε αποτυχημένη μαθησιακή προσπάθεια. Τα εν λόγω παιδιά, σύμφωνα με τα μέλη της ΟΕΣ, είναι, επίσης, δέκτες ρατσιστικής ή/και εκφοβιστικής συμπεριφοράς στην προσπάθειά τους για κοινωνική ένταξη στο σχολικό περιβάλλον. Φαινόμενα αποκλεισμού και ρατσιστικής συμπεριφοράς παρατηρούνται κυρίως, όπως ανέφεραν τα μέλη της ΟΕΣ, σε παιδιά που η εμφάνισή τους, κυρίως, αποκλίνει περισσότερο από αυτή που κυριαρχεί. Παρατήρησαν δε, ότι εκπαιδευτικοί και μαθητές δεν δίνουν ιδιαίτερη σημασία σε τέτοια φαινόμενα και παραμένουν, ως επί το πλείστον, παρατηρητές.

Η ένταξη των παιδιών μεταναστών, όπως ανέφεραν τα μέλη της ΟΕΣ, καθίσταται δυσκολότερη λόγω της απουσίας πολιτικής ένταξης από μέρους του σχολείου αλλά και γενικότερα, λόγω της απουσίας μεταναστευτικής πολιτικής εκ μέρους της πολιτείας. Συγκεκριμένα, επισήμαναν το γεγονός ότι, το σχολείο δεν προετοιμάζει επαρκώς, αφενός, τους αυτόχθονες μαθητές ώστε να αποδέχονται τα παιδιά μετανάστες και να επιδιώκουν την προσέγγιση και την ουσιαστική συνεργασία και αλληλεπίδρασή τους στο σχολικό πλαίσιο και, αφετέρου, τα παιδιά μετανάστες ώστε να νιώθουν περισσότερη ασφάλεια και ετοιμότητα να ενταχθούν στο νέο περιβάλλον.
Τα μέλη της ΟΕΣ συμφώνησαν ότι, η πολυπολιτισμικότητα στο εκπαιδευτικό σύστημα και η εκμάθηση της γλώσσας είναι ιδιαίτερα βοηθητικοί παράγοντες στην προσπάθεια αποδοχής και ένταξης των παιδιών μεταναστών τόσο στο σχολικό όσο και στο ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον. Ωστόσο, όπως ανέφεραν η εκμάθηση της γλώσσας από τη μια γίνεται εις βάρος άλλων μη εξεταζόμενων μαθημάτων και από την άλλη οι γνώσεις που αποκομίζονται κατά την εκμάθηση της γλώσσας δεν αξιολογούνται.
Μέλη της ΟΕΣ ανέφεραν ότι, σε ορισμένα σχολεία διοργανώνονται συγκεκριμένες εκδηλώσεις, διαγωνισμοί και ψυχαγωγικές δραστηριότητες με στόχο να προωθήσουν τη αλληλογνωριμία και αλληλοκατανόηση ωστόσο, οι εκδηλώσεις αυτές είναι περιστασιακές και δεν αποτελούν μέρος της καθημερινής μαθησιακής διαδικασίας. Σημείωσαν ότι, η προσπάθεια προς αυτή την κατεύθυνση θα πρέπει να γίνεται οργανωμένα και προγραμματισμένα με την υποστήριξη ειδικών που έχουν επιμορφωθεί σε σχετικά θέματα και όχι να εναπόκειται στο ενδιαφέρον ή την καλή θέληση συγκεκριμένων εκπαιδευτικών. Η παρούσα κατάσταση, όπως υπογράμμισαν τα μέλη της ΟΕΣ, δεν διασφαλίζει το δικαίωμα των εν λόγω παιδιών στην εκπαίδευση και τα καθιστά αδιάφορα αφού, από τη μια, τους στερεί τη γνώση και, από την άλλη, τη δυνατότητα να παρακαθίσουν εξετάσεις και να υλοποιήσουν τους στόχους τους, κάτι που θα έκαναν υπό κανονικές συνθήκες στη χώρα τους. Σημείωσαν δε, ότι θα πρέπει να παραχθεί μαθησιακό υλικό κατάλληλο για παιδιά μετανάστες ενώ, παράλληλα, ο θεσμός του μαθητή θεατή θα πρέπει να αξιολογηθεί και να επανασχεδιαστεί.

Τα μέλη της ΟΕΣ ανέφεραν ότι, η συνάντηση τους έδωσε την ευκαιρία να αναλογιστούν τη δική τους ευθύνη στην προσπάθεια ένταξης των παιδιών μεταναστών στο σχολικό περιβάλλον. Εισηγήθηκαν όπως, παρόμοιες συναντήσεις θα πρέπει να γίνουν και στο σχολικό πλαίσιο ώστε να καθοριστεί η πολιτική του σχολείου για ένταξη των παιδιών μεταναστών και να προγραμματιστούν δράσεις που να δίνουν την ευκαιρία αφενός, για ουσιαστική συμμετοχή των παιδιών μεταναστών στη σχολική δραστηριότητα και ιδιαίτερα στη μαθησιακή διαδικασία και αφετέρου, για αλληλεπίδραση με τα παιδιά των αυτόχθονων οικογενειών.







Κατεβάστε το αρχείο Acrobat 3η συνάντηση ΟΕΣ ''Τα δικαιώματα των παιδιών μεταναστών στο σχολικό περιβάλλον΄΄.pdf


Πίσω στην προηγούμενη σελίδα





Back To Top