Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Μετάβαση στο περιεχόμενο

Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Ανεξάρτητος Εθνικός Οργανισμός Δικαιωμάτων του Παιδιού - Κύπρος

Εισήγηση Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Λήδας Κουρσουμπά στο 44ο Παγκύπριο Συνέδριο Στελεχών του Σώματος Κυπρίων Οδηγών
«Καταπολέμηση της βίας εναντίον των κοριτσιών και γυναικών.
Ας μετατρέψουμε τον ψίθυρο σε δυνατή φωνή»
με θέμα:
Κουλτούρα σεβασμού των δικαιωμάτων του παιδιού ως το
θεμέλιο για μια κοινωνία απαλλαγμένη από τη βία

Σάββατο, 4 Φεβρουαρίου 2012, ώρα 16:30,

Ξενοδοχείο Σεμέλη

Είναι με ιδιαίτερη χαρά που βρίσκομαι σήμερα μαζί σας, στο 44ο Συνέδριο Στελεχών του Σώματος Κυπρίων Οδηγών. Και τούτου, γιατί, από τη μια, το θέμα του Συνεδρίου, εμπίπτει σε μια από τις διαρκείς προτεραιότητες μου ως Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού και μάλιστα εστιάζεται στην ανάγκη για ενδυνάμωση ως μέσο καταπολέμησης της βίας κατά των κοριτσιών και των γυναικών, θέση με την οποία ταυτίζομαι απόλυτα, θεσμικά και προσωπικά∙ και, από την άλλη γιατί, νιώθω εξοικειωμένη με το χώρο των Οδηγών επειδή και η ίδια είχα την ευκαιρία να κερδίσω μέσα από τη συμμετοχή μου σε δράσεις και προγράμματα της Οργάνωσης, ως Οδηγός .

Ο στόχος «της ενδυνάμωσης των κοριτσιών και των νεαρών γυναικών, ώστε να αναπτύξουν τις δυνατότητες τους στο μεγαλύτερο βαθμό για να γίνουν υπεύθυνοι πολίτες του κόσμου, όπως αυτός περιγράφεται στην αποστολή της Παγκόσμιας Οργάνωσης Οδηγών, συναντά την αποστολή του θεσμού της Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, και κάθε άλλου θεσμού, ο οποίος είναι ταγμένος στην προάσπιση των δικαιωμάτων του παιδιού, και γενικότερα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Θεωρώ, λοιπόν, ότι σήμερα βρίσκομαι ανάμεσα σε συνοδοιπόρους στην προσπάθεια για τη δημιουργία μιας κοινωνίας που να σέβεται, να προασπίζεται και να προωθεί, τα δικαιώματα όλων των μελών της, χωρίς καμιά διάκριση.

Φίλες Οδηγοί,

Η βία είναι φαινόμενο διαχρονικό αλλά και επίκαιρο, που αγγίζει κάθε πολιτισμική, εθνική και κοινωνική πραγματικότητα. Η βία διατηρεί, διαχρονικά, κυρίαρχο ρόλο σε κάθε έκφανση της ανθρώπινης δραστηριότητας. Όμως το γεγονός αυτό δε μας υποχρεώνει να αποδεχτούμε τη βία και ως αναπόσπαστο κομμάτι της ανθρώπινης φύσης.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας WHO (2002). World Report on Violence and Health. Edited by Edited by Etienne G. Krug, Linda L. Dahlberg, James A. Mercy, Anthony B. Zwi and Rafael Lozano, σελ. 3, Geneva: WHO. , «ενώ βιολογικοί και άλλοι παράγοντες είναι δυνατόν να εξηγήσουν μερική από την προδιάθεση για επιθετικότητα, τις περισσότερες φορές, αυτοί οι παράγοντες, αλληλεπιδρούν με παράγοντες που σχετίζονται με την οικογένεια, την κοινότητα, την κουλτούρα και άλλους εξωτερικούς παράγοντες προκειμένου να δημιουργήσουν μια κατάσταση όπου είναι δυνατόν να εκδηλωθεί η βία». Ως τέτοια, σύμφωνα πάλι με τον ΠΟΫ, «Η βία μπορεί να προληφθεί και τα αποτελέσματά της να περιοριστούν» Δες Σημείωση i,.

Γίνεται ξεκάθαρο, λοιπόν, ότι η βία είναι πρωτίστως πρόβλημα κοινωνικό. Εντοπίζεται στο πλαίσιο των ανθρώπινων σχέσεων και, πολλές φορές, θεμελιώνεται σε αντιλήψεις, δοξασίες, προκαταλήψεις και νοοτροπίες. Μάλιστα, γίνεται ιδιαίτερα έντονη και εμφανής στο πλαίσιο κοινωνικά ριζωμένων ιεραρχικών σχέσεων. Επιστρατεύεται, άλλοτε για να επιβεβαιώσει, άλλοτε για να εγκαθιδρύσει και άλλοτε για να αμφισβητήσει, σχέσεις ανισότητας μεταξύ των εμπλεκομένων μερών.

Η βία που στρέφεται ενάντια στα κορίτσια και τις γυναίκες, εμπίπτει, τις περισσότερες φορές, στην ίδια κατηγορία με τη βία που στρέφεται γενικότερα ενάντια στα άτομα ή τις κοινωνικές ομάδες που βρίσκονται, για διάφορους λόγους, καθηλωμένες, στο περιθώριο της κοινωνίας μας, ομάδες οι οποίες έχουν μικρή έως ελάχιστη συμμετοχή στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων και τα κέντρα εξουσίας. Εννοείται, φυσικά, ότι στην ίδια κατηγορία εμπίπτει και η βία που στρέφεται κατά των παιδιών, κοριτσιών και αγοριών.

Θέση μου είναι ότι, η αποτελεσματική καταπολέμηση της βίας ενάντια στα παιδιά μπορεί να αποτελέσει το θεμέλιο λίθο για τη δημιουργία μιας κοινωνίας απαλλαγμένης από κάθε μορφή βίας. Μέσα από την ενδυνάμωση των παιδιών, των γυναικών και γενικότερα της κοινωνίας, και την εισαγωγή τους σε μια κουλτούρα σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μπορούμε να σπάσουμε το νόμο της σιωπής ο οποίος καλύπτει, πολλές φορές, τα φαινόμενα βίας, ως καλά κρυμμένα οικογενειακά μυστικά.

Αγαπητές φίλες,

Τα παιδιά, ως ομάδα, βαθιά χαραγμένα από μια παραδοσιακή αντίληψη, που τα θέλει ως ενήλικες εν τω γίγνεσθαι και όχι ως ξεχωριστές/ολοκληρωμένες ανθρώπινες υπάρξεις με εγγενή αξιοπρέπεια και αναπτυσσόμενη αυτονομία, σε συνδυασμό με τη φυσική τους αδυναμία και την κοινωνική και βιολογική τους εξάρτηση από τους ενήλικες, συνιστούν ένα «θεμιτό» και, ενίοτε, εύκολο στόχο – αποδέχτη βίαιης συμπεριφοράς.

Η βία που στρέφεται ενάντια στα παιδιά είναι, σίγουρα, μια από τις χειρότερες εκφράσεις βίας και ζοφερό στίγμα για όλες τις ανθρώπινες κοινωνίες, διαχρονικά. Όπως εμφατικά τονίζει ο πρώην Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών Κόφι Ανάν, προλογίζοντας την πρώτη και εξαιρετικά διεισδυτική Έκθεση των Ηνωμένων Εθνών για το θέμα, «[η] βία κατά των παιδιών διατρέχει κάθε γεωγραφικό, φυλετικό, ταξικό, θρησκευτικό και πολιτισμικό σύνορο. Εμφανίζεται μέσα στα σπίτια, τα σχολεία και τους δρόμους, σε χώρους εργασίας και διασκέδασης, σε κέντρα φροντίδας και κράτησης. Στα άτομα που ασκούν βία περιλαμβάνονται γονείς, μέλη της οικογένειας, εκπαιδευτικοί, φροντιστές, αρχές ασφαλείας και άλλα παιδιά» Anan, K., United Nations Secretary – General(2006). Preface , In Paulo rgio Pinheiro, Independent Expert of the United Nations Secretary – General’s Study on Violence against Children, World Report on Violence Against Children, New York: United Nations .

Κάθε μορφή βίας ενάντια στα παιδιά συνιστά κατάφορη παραβίαση των δικαιωμάτων τους. Η παγκόσμια κοινότητα στην προσπάθειά της να προασπίσει και να προωθήσει τα δικαιώματα των παιδιών και, κατ’ επέκταση, να προστατέψει τα παιδιά από κάθε μορφής βία, έχει υιοθετήσει τη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού.

Η Σύμβαση και τα δύο Συμπληρωματικά σε αυτή Προαιρετικά Πρωτόκολλα, καλύπτοντας το πλήρες φάσμα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε σχέση με τα παιδιά, θεσμοθετούν διεθνή κριτήρια και καθοδηγητικές αρχές για την ανάπτυξη και εφαρμογή σε εθνικό, περιφερειακό και διεθνές επίπεδο, δράσεων, προγραμμάτων, πολιτικών και νομοθεσιών που να προωθούν και να διασφαλίζουν τα δικαιώματα του παιδιού, περιλαμβανομένου του δικαιώματός του να προστατεύεται από κάθε μορφής βία, εκμετάλλευση και κακοποίηση.

Η Σύμβαση υιοθετεί ένα ιδιαίτερα ευρύ Βλέπε Committee on the Rights of the Child, General Comment No.13 (2011), The right of the child to freedom from all forms of violence, CCR/C/ GC/ 13, 18 April 2011, para. 4. Το ίδιο ορισμό για τη βία υιοθετεί και η Παγκόσμια Έκθεση του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών για τη Βία κατά των Παιδιών. ορισμό για τη βία. Σύμφωνα με αυτόν, η βία αφορά «κάθε μορφή σωματικής ή πνευματικής βίας, τραυματισμού ή κακομεταχείρισης, παραμέλησης ή πλημμελούς μεταχείρισης, βίαιης μεταχείρισης ή εκμετάλλευσης, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακομεταχείρισης» [άρθρο 19 (1)].

Το άρθρο 19 της Σύμβασης θεωρείται κεντρικής σημασίας σε ότι αφορά τη δέσμευση των κρατών να προστατεύουν τα παιδιά από κάθε μορφής βία. Σύμφωνα με την Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού, η εφαρμογή του άρθρου 19 «συνιστά την πυρηνική πρόνοια για την ανάπτυξη συζητήσεων και στρατηγικών για την αντιμετώπιση και τον περιορισμό όλων των μορφών βίας» Δες σημείωση vi, para. 7 και την προώθηση «κοινωνικής προόδου και καλυτέρων επιπέδων ζωής» και «ελευθερίας, δικαιοσύνης και ειρήνης στον κόσμο» για τη [δημιουργία μιας] «ανθρώπινης κοινωνίας», στην οποία τα παιδιά έχουν ίση θέση και την ίδια αξία με τους ενήλικες» Δες σημείωση vi, para. 14

Αγαπητές φίλες,
Ο χρόνος και το πλαίσιο αυτής της εισήγησης δεν μου επιτρέπει να αναπτύξω περαιτέρω τις πρόνοιες της Σύμβασης που κατοχυρώνουν την προστασία του παιδιού από κάθε μορφής βία.

Η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού αποτελεί, το πλέον ολοκληρωμένο εργαλείο που έχουμε σήμερα στη διάθεσή μας, προκειμένου να αναπτύξουμε πραγματικά και ουσιαστικά παιδοκεντρικές πολιτικές και δράσεις μέσα από τις οποίες να διασφαλίζεται το συμφέρον των παιδιών και, κατ’ επέκταση, αυτά να προστατεύονται από κάθε μορφής βίας. Και όμως, αυτό δεν επαρκεί.

Η διασφάλιση των δικαιωμάτων του παιδιού, και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων εν γένει, παραμένει ημιτελής, εάν και εφόσον αυτή περιορίζεται στην ετοιμασία και υιοθέτηση - τολμώ να πω και εφαρμογή - διεθνών συμβάσεων ή την ανάπτυξη και την ψήφιση εθνικών νομοθεσιών. Τα νομικά κείμενα, οπωσδήποτε, είναι απαραίτητα. Αυτά ορίζουν το θεσμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο θα πρέπει να χαραχθούν εθνικές πολιτικές και να εφαρμοστούν σχετικά προγράμματα, δράσεις και παρεμβάσεις. Όμως, η ουσιαστική απόλαυση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από κάθε άτομο ξεχωριστά, αλλά και κάθε ομάδα του πληθυσμού, περιλαμβανομένων των παιδιών, προϋποθέτει την καλλιέργεια, τη διάχυση και την εμπέδωση στην κοινωνία μιας κουλτούρας ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Για να το πετύχουμε αυτό χρειάζεται παρέμβαση στο επίπεδο των καθημερινών νοοτροπιών και πρακτικών, των στάσεων και των συμπεριφορών. Και αυτό δεν είναι καθόλου εύκολο να γίνει.

Φίλες Οδηγοί,

Δεν έχω τον παραμικρό δισταγμό να αποδεχτώ ότι ακόμη και στις πλέον (εντός εισαγωγικών) «προχωρημένες κοινωνίες» της εποχής μας, εξακολουθούν να εντοπίζονται, αλλού περισσότερο και αλλού λιγότερο, διακρίσεις σε βάρος των κοριτσιών και των γυναικών. Διακρίσεις οι οποίες γίνονται εμφανείς, με αρνητικό πάντα τρόπο, και στα θέματα βίας. Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, ένα ποσοστό γυναικών που κυμαίνεται, ανάλογα με τη χώρα, από 15% μέχρι και 76%, γίνονται θύματα σωματικής ή/ και σεξουαλικής βίας στη διάρκεια της ζωής τους. Η βία αυτή στη μεγαλύτερη της έκταση εξελίσσεται στο πλαίσιο στενών οικογενειακών πλαισίων http://www.endvawnow.org/en/articles/299-fast-facts-statistics-on-violence-against-women-and-girls-.html.

Έχω ισχυρή άποψη ότι, η οικοδόμηση μιας κουλτούρας σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, θεμελιωμένης στις αρχές και τις νόρμες που θέτουν οι διεθνείς πράξεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων γενικότερα και η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού ειδικότερα, μπορεί να αποτελέσει την καλύτερη απάντηση απέναντι στη μάστιγα, όχι μόνο της βίας αλλά και κάθε άλλης διάκρισης σε βάρος των κοριτσιών και των γυναικών.

Αυτό γιατί, μια κοινωνία θεμελιωμένη στο σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων προασπίζεται και διεκδικεί ουσιαστικά το σεβασμό της αξιοπρέπειας όλων, επιδιώκει την κοινωνική συνοχή, διασφαλίζει την πρόοδο και την ευημερία του συνόλου των μελών της, ενώ, παράλληλα, μεριμνά για την ενδυνάμωση τους, ώστε τα ίδια να είναι σε θέση να υπερασπίζονται και να διεκδικούν, τόσο τα δικά τους δικαιώματα όσο και τα δικαιώματα των άλλων. Αναφέρομαι σε μια κοινωνία στην οποία συμμετέχουν σωστά ενημερωμένα και, παράλληλα, ευαισθητοποιημένα άτομα, τα οποία έχουν τη δύναμη εκείνη που χρειάζεται για να μετατρέψουν τον ψίθυρο σε δυνατή φωνή.

Μια τέτοια κοινωνία, αναμφισβήτητα, είναι μια κοινωνία, με πολύ λιγότερη βία, μια κοινωνία η οποία δεν αρκείται απλά να καταγγέλλει τη βία, αλλά αναλαμβάνει πρωτοβουλίες και παίρνει μέτρα, αφενός, για την καταστείλει και, αφετέρου, για να την προλάβει.

Σε μια τέτοια κοινωνία προσβλέπω και επιδιώκω μέσα από μεγάλο φάσμα δράσεων και προγραμμάτων και εγώ, ως Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού. Χαίρομαι γιατί εκδηλώσεις όπως αυτή την οποία διοργανώνετε σήμερα εδώ, με ενισχύουν δίνοντας μου το μήνυμα ότι στην προσπάθειά μου αυτή κάθε άλλο παρά μόνη είμαι. Σας ευχαριστώ.











Κατεβάστε το αρχείο Word xairetismos synedrio kypriwn odigwn.doc


Πίσω στην προηγούμενη σελίδα





Back To Top