Ετοιμάζοντας την ομιλία μου και έχοντας πρόθεση να μιλήσω για προκλήσεις, έκανα τη σκέψη κατά πόσον θα ήμασταν ανοικτοί σε αυτή την πρόκληση: Αν απόψε τη δική μου φωνή την αντικαθιστούσε η φωνή των παιδιών, θα είχε το ίδιο νόημα για σας; Θα είχε την ίδια βαρύτητα; Η απάντηση, από εμένα τουλάχιστον, είναι καταφατική και δεν πρέπει να μας εκπλήσσει. Τα παιδιά ξέρουν και μπορούν να μιλήσουν καλύτερα για όσα τα ίδια βιώνουν. Συνεχώς μας αποδεικνύουν ότι μπορούν να είναι πρωταγωνιστές στα θέματα που τα αφορούν, πολίτες του σήμερα, ισότιμα και ενεργά μέλη της κοινωνίας, με τα δικά τους δικαιώματα, τις δικές τους απόψεις. Αυτά ακριβώς ήρθε να κατοχυρώσει η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού (Σύμβαση), που υιοθετήθηκε σαν σήμερα, στις 20 Νοεμβρίου 1989, σηματοδοτώντας την είσοδο σε μια νέα εποχή που αφήνει πίσω αντιλήψεις που ήθελαν το παιδί παθητικό δέκτη της φροντίδας των ενηλίκων ενώ παράλληλα υποχρεώνει το Κράτος να εγγυάται ότι το κάθε παιδί απολαμβάνει όλα του τα δικαιώματα.

Παρά ταύτα, ύστερα από τόσα χρόνια η απρόσκοπτη απόλαυση των δικαιωμάτων των παιδιών σε όλο τους το εύρος παραμένει μια ανοικτή πρόκληση: Οι πόλεμοι, η μεταναστευτική κρίση, η ενεργειακή κρίση, η πανδημία, οι φυσικές καταστροφές, περιλαμβανομένης της κλιματικής κρίσης, πλήττουν περισσότερο τις ευάλωτες ομάδες και σπρώχνουν, καθημερινά, περισσότερα παιδιά στη φτώχεια, στην εξαθλίωση, στον κοινωνικό αποκλεισμό, στη μετανάστευση. Κάθε συντεταγμένη πολιτεία οφείλει να εντοπίσει τις νέες κοινωνικές πραγματικότητες και να αναπροσαρμόσει τις πολιτικές της, βάζοντας τα ανθρώπινα δικαιώματα στο επίκεντρο.

Τα παιδιά, λόγω των αυξημένων τους αναγκών για προστασία, είναι ιδιαίτερα ευάλωτα σε ό,τι αφορά την απόλαυση των δικαιωμάτων τους, αλλά πιο εκτεθειμένα σε κινδύνους βρίσκονται τα παιδιά που ζουν σε συνθήκες φτώχειας, που διαβιούν σε υποβαθμισμένο περιβάλλον, που βρίσκονται σε καταστάσεις πολεμικής σύγκρουσης ή φυσικής καταστροφής, παιδιά αιτητές ασύλου, ασυνόδευτοι ανήλικοι, παιδιά πρόσφυγες, οποιαδήποτε άλλη ομάδα παιδιών με μεταναστευτική βιογραφία, παιδιά θύματα οικογενειακής βίας και κάθε μορφής βίας, παιδιά με αναπηρίες, μονογονεϊκές οικογένειες, παιδιά υπό τη φροντίδα του Κράτους.

Φέτος, ως Ευρωπαϊκό Δίκτυο Επιτρόπων για το Παιδί (ENOC) διακρίνοντας τους κινδύνους που ελλοχεύουν λόγω της κλιματικής κρίσης, λαμβάνοντας υπόψη τις εισηγήσεις του Ευρωπαϊκού Δικτύου Ομάδων Εφήβων Συμβούλων 2022 (ENYA 2022) και τις δράσεις παιδιών, ανά το παγκόσμιο, υπέρ του μετριασμού των επιπτώσεων της κλιματικής κρίσης, θέσαμε ως ύψιστη προτεραιότητα την ανάγκη λήψης αποφάσεων που θα κατοχυρώνουν το δικαίωμα του παιδιού σε ένα υγιές περιβάλλον, με ιδιαίτερη προσοχή στην πρόσβαση στην κλιματική δικαιοσύνη ως μέσο διεκδίκησης των δικαιωμάτων τους.

Το Γραφείο μου αφουγκραζόμενο τις απαιτήσεις των παιδιών και την ανάγκη τους για στροφή σε ένα νέο φιλικό προς το περιβάλλον τρόπο ζωής, κάλεσε τα μέλη της Ομάδας Εφήβων Συμβούλων της Επιτρόπου (ΟΕΣ) για να λάβει τις απόψεις και τις εισηγήσεις τους. Στη συνάντηση που έγινε τον Δεκέμβριο του 2021, τα παιδιά κατέγραψαν την ανθρώπινη ενέργεια ως την κύρια αιτία που προκαλεί την κλιματική κρίση, υπογράμμισαν τον άμεσο αντίκτυπό της στα δικαιώματα και στην ποιότητα της ζωής τους και εξέφρασαν τον θυμό που τους προκαλεί η απερισκεψία των ανθρώπων για το περιβάλλον. Θυμός δικαιολογημένος για το πως οι προηγούμενες γενιές οδήγησαν τα πράγματα λίγο πριν το σημείο μηδέν. Θυμός που σύμφωνα με τα ίδια τα παιδιά, είναι εποικοδομητικός και μπορεί να οδηγήσει σε δράσεις. Υποστηρίζουμε και θα εργαστούμε για τη στήριξη των παιδιών ακτιβιστών για το περιβάλλον και προτρέπουμε όλες τις αρμόδιες Αρχές να διασφαλίσουν το δικαίωμα της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι και του συνέρχεσθαι ειρηνικώς.

Η αύξηση του κόστους της ενέργειας, η οποία επιταχύνθηκε ιδιαίτερα με τον πόλεμο στην Ουκρανία, έχει άμεσες επιπτώσεις στη ζωή των παιδιών και προκαλεί επείγουσα ανησυχία. Καλούμε τα Κράτη να παρέμβουν και να στηρίξουν τα νοικοκυριά με χαμηλό εισόδημα. Η ζωή στη φτώχεια δεν επηρεάζει μόνο τη ζωή των παιδιών κατά την παιδική ηλικία: αλλά τους συνοδεύει κατά την ενηλικίωση διαιωνίζοντας έτσι τον αδυσώπητο κύκλο της φτώχειας μεταξύ των γενεών και υπονομεύοντας την κοινωνική συνοχή.

Προς την ίδια κατεύθυνση, η Στρατηγική του Συμβουλίου της Ευρώπης για τα Δικαιώματα του Παιδιού (2022–2027) και η Στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η Ευρωπαϊκή Εγγύηση για τα Παιδιά θέτουν την παιδική φτώχεια ως θέμα προτεραιότητας εστιάζοντας τόσο στις ίσες ευκαιρίες και την κοινωνική ένταξη, όσο και στα δικαιώματα των παιδιών σε καταστάσεις κρίσης και έκτακτης ανάγκης.

Συνεπώς, στο πλαίσιο μη διάκρισης, επιβάλλεται η αξιολόγηση των εξειδικευμένων αναγκών της κάθε ομάδας παιδιών προκειμένου να τους παρέχεται αποτελεσματική στήριξη και να τυγχάνουν ίσης μεταχείρισης, σε ισότιμη βάση. Σημαντικό εργαλείο που θα βοηθήσει τα Κράτη να λάβουν αποφάσεις στη βάση του καλύτερου συμφέροντος του παιδιού είναι η καθιέρωση της διεξαγωγής Αξιολογήσεων Αντικτύπου στα Δικαιώματα του Παιδιού (CRIA). Χρήσιμο εργαλείο για τον εντοπισμό του καλύτερου συμφέροντος του παιδιού μπορεί να αποτελέσει η Αξιολόγηση Αντικτύπου στα Δικαιώματα του Παιδιού (CRIA) των μέτρων που λήφθηκαν στην Κυπριακή Δημοκρατία για τον περιορισμό της μετάδοσης του ιού SARS-CoV-2 η οποία συντάχθηκε στο πλαίσιο συνεργασίας του Γραφείου μου με το Δίκτυο Ευρωπαίων Επιτρόπων για το Παιδί (ENOC) και τη UNICEF.

Επιτρέψτε μου να θεωρώ ότι δεν υπάρχει περιθώριο για περαιτέρω καθυστέρηση. Η Πολιτεία δεν πρέπει να περιορίζεται στη λήψη διορθωτικών μέτρων. Ο γρήγορος ρυθμός των εξελίξεων και των αλλαγών στις συνθήκες διαβίωσης επεκτείνει τις ευθύνες της στην ανάπτυξη πολιτικών πρόληψης που θα εξυπηρετούν έγκαιρα τις ανάγκες των παιδιών σε επείγουσες και έκτακτες συνθήκες.

Τονίζω εμφατικά ότι απαραίτητη προϋπόθεση για να επιτευχθεί αυτό, είναι η συμμετοχή των ίδιων των παιδιών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Η Σύμβαση κατοχυρώνει στο παιδί, το δικαίωμα να διαμορφώνει και να εκφέρει ελεύθερα άποψη, για κάθε θέμα που το αφορά, και αυτή να λαμβάνεται υπόψη, ανάλογα με την ηλικία και τον βαθμό της ωριμότητάς του. Όταν αναπτυχθούν μηχανισμοί που δίνουν την ευκαιρία στα παιδιά να ακουστούν και να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους μπορούμε να βελτιώσουμε, όχι μόνο την ποιότητα της δικής τους ζωής, αλλά και του κάθε πολίτη.

Ακόμη και σε αυτή τη δύσκολη και γεμάτη αβεβαιότητα περίοδο που όλοι βιώνουμε τόσο σε τοπικό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο, η ανάληψη πρωτοβουλιών που ενθαρρύνουν τη συμμετοχή των παιδιών σε ψυχαγωγικές δραστηριότητες που τους επιτρέπουν να εκφραστούν και να απελευθερώσουν τα συναισθήματα τους, μπορούν να αποτελέσουν όχι μόνο μια ψυχαγωγική και ποιοτική διέξοδο, αλλά και να λειτουργήσουν καταλυτικά ενάντια σε μηχανισμούς κοινωνικού αποκλεισμού.

Αυτή είναι και η επιτυχία του Sistema Cyprus: με καινοτόμες ιδέες και κίνητρα για δημιουργία, προσφέρει μουσική εκπαίδευση σε παιδιά και νέους στην Κύπρο με λιγότερες ευκαιρίες, όπως παιδιά με μεταναστευτική βιογραφία, βοηθώντας την ανάπτυξη, την ενδυνάμωση και την πλήρη αξιοποίηση των δυνατοτήτων τους, συμβάλλοντας έτσι και στην ένταξή τους στο κοινωνικό και καλλιτεχνικό γίγνεσθαι.

Ας μην μείνουμε όμως μόνο στα λόγια. Σε πολύ λίγο θα παρακολουθήσουμε επί σκηνής κάτω από την πολύχρωμη συναυλία "The Sound of Rights" τα δικαιώματα των παιδιών να γίνονται πράξη. Ας απολαύσουμε χίλια ηχοχρώματα - χίλια δικαιώματα με την ευχή το παράδειγμα αυτής της μοναδικής συναυλίας να αποτελέσει έμπνευση για σεβασμό στα παιδιά και τα δικαιώματά τους.



Κατεβάστε το αρχείο Word Επετειακή Ομιλία Επιτρόπου - 20-11-2022.doc



Πίσω στην προηγούμενη σελίδα