Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Μετάβαση στο περιεχόμενο

Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Ανεξάρτητος Εθνικός Οργανισμός Δικαιωμάτων του Παιδιού - Κύπρος






Η Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων που της ορίζει ο Νόμος, μετά από υποβολή παραπόνου αναφορικά με το θέμα της εθελοντικής κατάταξης παιδιών στο στρατό, προχώρησε σε εξέταση του θέματος. Επειδή όμως το θέμα είναι ιδιαίτερα σημαντικό και, αφορά το σύνολο των στρατεύσιμων παιδιών, αποφάσισε να δώσει τη θέση της, ως γενική τοποθέτησή της Επιτρόπου, καθόσον αφορά το θέμα της εθελοντικής κατάταξης ανηλίκων στο στρατό. Η θέση της Επιτρόπου παρατίθεται πιο κάτω:

Τόσο η ίδια η Επίτροπος, όσο και οι Λειτουργοί του Γραφείου της διεξάγουν από την αρχή της ίδρυσής του θεσμού, αγώνα για την προώθηση και προάσπιση των δικαιωμάτων των παιδιών, για την ανάγκη αντιμετώπισης των παιδιών ως ανεξάρτητες οντότητες και τη διασφάλιση του συμφέροντός τους σε σχέση με κάθε νόμο, απόφαση ή πράξη που τα αφορά. Ο αγώνας αυτός είναι αντικειμενικά δύσκολος, ενόψει του ότι μέχρι σήμερα στην Κύπρο δεν έχει εμπεδωθεί ιδιαίτερα η αντίληψη ότι τα παιδιά είναι φορείς δικαιωμάτων που λόγω των ιδιαιτέρων αναγκών τους και της ευάλωτης, πολλές φορές, θέσης στην οποία βρίσκονται, πρέπει να τυγχάνουν ειδικής προστασίας και να αποτελούν ομάδα για την οποία λαμβάνονται θετικά μέτρα, έτσι ώστε να μπορούν να απολαμβάνουν τα δικαιώματα που κατοχυρώνονται από τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού.

Α.1. Όσον αφορά ειδικότερα το θέμα της εθελοντικής κατάταξης παιδιών στο στρατό, η τυπική ενυπόγραφη συγκατάθεση των γονέων ή κηδεμόνων των παιδιών, δεν μπορεί να αποτελεί άλλοθι για την κατάταξή τους. Δυστυχώς, η κατάταξη παιδιών στον στρατό ή/και η επιστράτευση επιτρέπεται, υπό προϋποθέσεις, ακόμα και από το διεθνές δίκαιο και πιο συγκεκριμένα από το άρθρο 38 της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού. Επί του θέματος όμως, τα Ηνωμένα Έθνη έχουν υιοθετήσει, στις 25 Μαΐου 2000, Προαιρετικό Πρωτόκολλο της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού, σε σχέση με την Ανάμιξη Παιδιών σε Ένοπλη Σύρραξη, το οποίο τέθηκε σε εφαρμογή στις 12 Φεβρουαρίου 2002.

Α.2. Το εν λόγω Πρωτόκολλο δεσμεύει τις χώρες- Μέλη:
  • Να λάβουν κάθε εφικτό μέτρο για να εξασφαλίζουν ότι τα μέλη των ένοπλων δυνάμεων τους που δεν έχουν κλείσει ακόμη τα 18 δεν λαμβάνουν άμεσα μέρος σε εχθροπραξίες (Άρθρο 1).
  • Να διασφαλίσουν ότι τα πρόσωπα που δεν έχουν κλείσει ακόμη τα 18 δεν επιστρατεύονται υποχρεωτικά στις ένοπλες δυνάμεις τους (Άρθρο 2).
  • Να αυξήσουν την ελάχιστη ηλικία για εθελοντική κατάταξη προσώπων στις ένοπλες δυνάμεις τους από εκείνη που ορίζεται στην παράγραφο 3 του Άρθρου 38 της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού, λαμβάνοντας υπόψη ότι τα άτομα κάτω των 18 ετών δικαιούνται ειδικής προστασίας (Άρθρο 3, παράγραφος 1).
  • Να καταθέσουν δεσμευτική διακήρυξη κατά την επικύρωση του Πρωτοκόλλου, με την οποία ορίζουν την ελάχιστη επιτρεπόμενη ηλικία για εθελοντική κατάταξη και να περιγράφουν τις εγγυήσεις που θα αναλάβουν έτσι ώστε να εξασφαλίζεται ότι η κατάταξη δεν θα είναι καταναγκαστική ή υποχρεωτική (Άρθρο 3, παράγραφος 2).
  • Να διατηρούν σε ισχύ εγγυήσεις που θα διασφαλίζουν, τουλάχιστο, ότι:
          (α) αυτή η κατάταξη είναι γνήσια εθελοντική,
          (β) αυτή η κατάταξη πραγματοποιείται με την εν γνώσει συγκατάθεση των γονέων ή νόμιμων κηδεμόνων του προσώπου,
          (γ) αυτά τα πρόσωπα έχουν πληροφορηθεί πλήρως τα καθήκοντα που περιλαμβάνονται σε μία τέτοια στρατιωτική θητεία,
          (δ) αυτά τα πρόσωπα παρέχουν αξιόπιστη απόδειξη της ηλικίας τους πριν γίνουν δεκτά στις εθνικές ένοπλες δυνάμεις (Άρθρο 3, παράγραφος 3).

    Α.3. Η Κύπρος είχε υπογράψει το Πρωτόκολλο της Σύμβασης αλλά καθυστερούσε, για διάφορους λόγους, την επικύρωσή του. Πριν ακόμα αναλάβει το αξίωμα της Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, υπό την ιδιότητά της ως Επίτροπος Νομοθεσίας, η Επίτροπος ασκούσε συνεχή πίεση στους εκάστοτε αρμόδιους Υπουργούς, να προχωρήσουν με επικύρωση του εν λόγω Πρωτοκόλλου. Οι προσπάθειές της επαυξήθηκαν με την ανάληψη του αξιώματος της Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού και καρποφόρησαν μόλις πρόσφατα. Με τη ψήφιση στις 14 Μαΐου 2010 του Νόμου 9(ΙΙΙ)/2010 με τον οποίο κυρώνεται από την Βουλή των Αντιπροσώπων το εν λόγω Προαιρετικό Πρωτόκολλο, άνοιξε ο δρόμος για την κατάθεση του εγγράφου επικύρωσης στο θεματοφύλακα που αναμένεται σύντομα.

    Α.4. Κατά την επικύρωση του Πρωτοκόλλου η Δημοκρατία θα καταθέσει δεσμευτική διακήρυξη (η οποία επισυνάπτεται και στο Νόμο 9(ΙΙΙ) /2010) βάσει της οποίας, η εθελοντική στράτευση, θα συνεχίσει να είναι δυνατή για άτομα που έχουν συμπληρώσει την ηλικία των δεκαεπτά ετών μέχρι την ημέρα της κατάταξης ενώ, ως προς τις εγγυήσεις, παραπέμπει απλώς στις διατάξεις του Άρθρου 3, παράγραφος 3 του Πρωτοκόλλου, οι οποίες έχουν αναφερθεί πιο πάνω. Όσον αφορά την αξιόπιστη απόδειξη της ηλικίας των παιδιών αναφέρεται ότι αυτή διαπιστώνεται μέσω της υποχρεωτικής εγγραφής όλων των πολιτών σε αρμόδιες αρχές της περιοχής, όπου έχουν τη συνήθη διαμονή τους όταν αυτοί συμπληρώσουν την ηλικία των 16 ετών.

    Β.1. Η Επίτροπος θεωρεί ότι η κύρωση του Προαιρετικού Πρωτοκόλλου είναι ιδιαίτερα σημαντική, αφού συμβάλλει πιο συγκεκριμένα και εξειδικευμένα στην προστασία των δικαιωμάτων των παιδιών που, μεταξύ άλλων, είναι είτε υποχρεωμένα να υπηρετήσουν είτε εθελοντικά κατατάσσονται στο στρατό. Η φύση του Πρωτοκόλλου ως διεθνούς σύμβασης, του προσδίδει αυξημένη ισχύ έναντι οποιασδήποτε άλλης εσωτερικής νομοθεσίας της Δημοκρατίας, περιλαμβανομένου του περί Εθνικής Φρουράς Νόμου.

    Β.2. Η διακήρυξη που έχει επισυναφθεί από τη Δημοκρατία, φαινομενικά δεν αλλάζει οτιδήποτε αφού εξακολουθεί να επιτρέπεται η εθελοντική κατάταξη παιδιών ηλικίας 17 ετών, εφόσον υπάρχει συγκατάθεση των γονέων ή νόμιμων κηδεμόνων και γραπτή έγκριση του Υπουργού. Παρά το γεγονός αυτό όμως, η Επίτροπος θεωρεί ότι, ούτε η διακήρυξη της Δημοκρατίας είναι ικανοποιητική ούτε και η κύρωση του Πρωτοκόλλου από μόνη της μπορεί να επιφέρει οποιαδήποτε αλλαγή στην υφιστάμενη κατάσταση αναφορικά με την εθελοντική κατάταξη, εκτός εάν ληφθούν και υιοθετηθούν ουσιαστικά μέτρα εφαρμογής του Πρωτοκόλλου.

    Β.3. Πιο συγκεκριμένα η Επίτροπος θεωρεί ότι:
        (ι) Η διακήρυξη της Δημοκρατίας θα έπρεπε να περιλαμβάνει τα συγκεκριμένα μέτρα που θα λάβει η Δημοκρατία, έτσι ώστε να μπορούν να εφαρμοστούν οι εγγυήσεις που περιλαμβάνονται στο Άρθρο 3, παράγραφος 3. Η απλή παραπομπή στις διατάξεις του Άρθρου 3, παράγραφος 3 του Πρωτοκόλλου, δεν αποτελεί ικανοποιητική εφαρμογή του εν λόγω άρθρου, το οποίο απαιτεί όπως στη διακήρυξη κάθε κράτους περιγράφονται οι εγγυήσεις που αναλαμβάνονται από το κράτος, για να εξασφαλίσουν ότι η κατάταξη δεν είναι τελικά καταναγκαστική ή υποχρεωτική.

        (ιι) Η ορθή εφαρμογή του Άρθρου 3, παράγραφος 3, απαιτεί την υιοθέτηση ουσιαστικών νομοθετικών και πρακτικών μέτρων, που να διασφαλίζουν την εφαρμογή των εγγυήσεων που προβλέπει το εν λόγω άρθρο. Οι πιο σημαντικές, κατά την άποψη της Επιτρόπου, εγγυήσεις, που δεν φαίνεται μέχρι σήμερα να εφαρμόζονται αναφορικά με την εθελοντική κατάταξη παιδιών, είναι η υποχρέωση όπως το ίδιο το παιδί εκφράζει τη βούλησή αναφορικά με την εθελοντική του κατάταξη στο στρατό και όχι μόνο οι γονείς του και ότι η απόφαση για συγκατάθεση, τόσο του παιδιού όσο και των γονέων του, λαμβάνεται μετά από πλήρη ενημέρωση αναφορικά με τα καθήκοντα που το παιδί αυτό θα ασκεί στο στρατό.


  • Κατεβάστε το αρχείο Acrobat ΘΕΣΗ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ.pdf

    Πίσω στην προηγούμενη σελίδα

    Back To Top