Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Μετάβαση στο περιεχόμενο

Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Ανεξάρτητος Εθνικός Οργανισμός Δικαιωμάτων του Παιδιού - Κύπρος



4
Τοποθέτηση της Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού
Λήδας Κουρσουμπά
αναφορικά με τη δημοσίευση διαφημίσεων για επί πληρωμή σεξουαλικές τηλεφωνικές υπηρεσίες, σε έντυπα ΜΜΕ
και την απεικόνιση των έμφυλων ρόλων στα ΜΜΕ


Μετά από την υποβολή παραπόνου, σχετικά με τη δημοσίευση διαφημίσεων στο αθλητικό τμήμα έντυπης καθημερινής εφημερίδας, για επί πληρωμή σεξουαλικές τηλεφωνικές υπηρεσίες, προχώρησα, στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων και του ελεγκτικού μου ρόλου, σε διερεύνηση και παρακολούθηση του θέματος. Στα πλαίσια της παρακολούθησης αυτής αντιλήφθηκα ότι: α) στα αθλητικά τμήματα κάποιων καθημερινών έντυπων εφημερίδων, δημοσιεύονται διαφημίσεις για επί πληρωμή τηλεφωνικές σεξουαλικές υπηρεσίες, ή δημοσιεύονται φωτογραφίες ημίγυμνων γυναικών οι οποίες παρουσιάζονται να προβαίνουν σε δηλώσεις αθλητικού περιεχομένου και β) σε διαδικτυακές αθλητικές εφημερίδες περιλαμβάνεται υλικό (φωτογραφίες και θεματολογία), το οποίο επικεντρώνεται στην παρουσίαση της γυναίκας και του γυναικείου σώματος ως σεξουαλικού αντικειμένου.

Επειδή θεωρώ το θέμα ιδιαίτερα σημαντικό, καθότι αφορά τη συμπεριφορά/λειτουργία όλων των ΜΜΕ στη διασφάλιση των δικαιωμάτων των παιδιών στο συγκεκριμένο θέμα, το οποίο, έχω την άποψη ότι, ενδιαφέρει τόσο τους γονείς όσο και την ευρύτερη κοινωνία, αποφάσισα να τοποθετηθώ δημόσια επί τούτου, ως γενική τοποθέτηση της Επιτρόπου.

Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού, καθορίζει το ρόλο που τα ΜΜΕ οφείλουν να επιτελέσουν καθόσον αφορά τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των παιδιών, καθώς και τη συνεισφορά τους, στα πλαίσια της εκπαίδευσης των παιδιών, στην καλλιέργεια στάσεων, αξιών, κοινωνικών αντιλήψεων, συμπεριλαμβανομένης και της διαμόρφωσης στάσεων σε σχέση με το ρόλο των δύο φύλων.

Συγκεκριμένα, η Σύμβαση με το Άρθρο 17 επισημαίνει τις υποχρεώσεις του κράτους να αναγνωρίζει τη σημασία του έργου που επιτελούν τα ΜΜΕ και οφείλει να φροντίζει ώστε το παιδί να έχει πρόσβαση σε πληροφορίες και σε υλικό, που προέρχονται από διάφορες εθνικές και διεθνείς πηγές, κυρίως αυτών που αποσκοπούν στην προαγωγή της κοινωνικής, πνευματικής και ηθικής ευημερίας του, καθώς και της σωματικής και πνευματικής υγείας του. Για το σκοπό αυτό, το κράτος έχει την υποχρέωση να ενθαρρύνει τα ΜΜΕ στη διάδοση πληροφοριών και υλικού που παρουσιάζουν κοινωνική και πολιτιστική χρησιμότητα για το παιδί και που είναι σύμφωνα με το πνεύμα του Άρθρου 29 -το οποίο αφορά τους σκοπούς της εκπαίδευσης- êáé ενθαρρύνουν την επεξεργασία κατάλληλων κατευθυντήριων αρχών για την προστασία του παιδιού από πληροφορίες και υλικό που βλάπτουν την ευημερία του.

Το Άρθρο 29 της Σύμβασης καθορίζει τις υποχρεώσεις του κράτους ως προς τους σκοπούς της εκπαίδευσης που πρέπει να παρέχει σε κάθε παιδί. Συγκεκριμένα, καθορίζει ότι η εκπαίδευση πρέπει να αποσκοπεί στην ανάπτυξη της προσωπικότητας, των χαρισμάτων, των σωματικών και πνευματικών ικανοτήτων του παιδιού, στην ανάπτυξη του σεβασμού για τα δικαιώματα του ανθρώπου, στην ανάπτυξη του σεβασμού για τους γονείς του, την ταυτότητά του, τη γλώσσα του και τις πολιτιστικές του αξίες, στην προετοιμασία του παιδιού για μία υπεύθυνη ζωή σε μία ελεύθερη κοινωνία μέσα σε πνεύμα κατανόησης, ειρήνης, ανοχής, ισότητας των φύλων και φιλίας ανάμεσα σε όλους του λαούς και στην ανάπτυξη του σεβασμού για το φυσικό περιβάλλον.

Δεδομένων των πιο πάνω, είναι σαφές ότι η Σύμβαση, επισημαίνει την εξαιρετική σημασία που τα ΜΜΕ έχουν για την θετική διαπαιδαγώγηση του παιδιού στη βάση και των σκοπών της εκπαίδευσης, στην οποία περιλαμβάνεται η εκπαίδευση/προετοιμασία των παιδιών για μια ελεύθερη κοινωνία, χωρίς διακρίσεις φύλου. Επιπρόσθετα, για την προώθηση της ισότητας μεταξύ των φύλων, η Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού, χαρακτηριστικά, επισημαίνει τη «…σημασία της εξάλειψης των ταπεινωτικών εικόνων και των εικόνων εκμετάλλευσης των κοριτσιών και των γυναικών στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και τη διαφήμιση. Οι αξίες και τα πρότυπα συμπεριφοράς που απεικονίζονται συμβάλλουν στην διαιώνιση της ανισότητας και της κατωτερότητας.»
Έχω την άποψη ότι, η δημοσίευση, στα αθλητικά τμήματα των έντυπων εφημερίδων, διαφημίσεων για επί πληρωμή τηλεφωνικές σεξουαλικές υπηρεσίες από γυναίκες, φωτογραφιών ημίγυμνων γυναικών, καθώς και το υλικό, στις διαδικτυακές αθλητικές εφημερίδες (φωτογραφίες και θεματολογία), που παρουσιάζει τη γυναίκα ως σεξουαλικό αντικείμενο, καλλιεργεί στερεότυπα και λανθασμένα πρότυπα, στα παιδιά, ως προς τους έμφυλους ρόλους, τον αθλητισμό, τη σεξουαλικότητα και τη σεξουαλική πράξη:
    Ø Πρώτον, με τη δημοσίευση του εν λόγω υλικού στα αθλητικά τμήματα ενημέρωσης, αφήνεται να εννοηθεί ότι ο αθλητισμός ενδιαφέρει κυρίως άτομα που έλκονται από το γυναικείο φύλο και καλλιεργεί την εντύπωση ότι υπάρχει σχέση ή/και σύνδεση του αθλητισμού με τη σεξουαλικότητα και τη σεξουαλική πράξη. Ο αθλητισμός ενδιαφέρει τους ανθρώπους, χωρίς διάκριση και ανεξάρτητα από το βιολογικό τους φύλο ή το σεξουαλικό τους προσανατολισμό. Ως εκ τούτου, η συμπερίληψη του εν λόγω υλικού, στα αθλητικά τμήματα ενημέρωσης, συνηγορεί στη διαιώνιση των έμφυλων στερεοτύπων και στη δημιουργία παραπλανητικής εικόνας για την κουλτούρα του αθλητισμού και την υγιή αθλητική και σεξουαλική συμπεριφορά.

    Ø Δεύτερον, η δημοσίευση του εν λόγω υλικού, καλλιεργεί τις έμφυλες νόρμες και τα στερεότυπα για τη θέση και το ρόλο της γυναίκας στην κοινωνία, καθότι η γυναίκα παρουσιάζεται ως αντικείμενο, όπου μπορεί να χρησιμοποιηθεί/εξαγοραστεί για να παρέχει σεξουαλική ικανοποίηση. Οι έμφυλες νόρμες και τα στερεότυπα, τα οποία καλλιεργούνται και διαμορφώνονται από την κοινότητα, την κοινωνία, τα ΜΜΕ, την οικογένεια ακόμα και από την εκπαίδευση, διαχωρίζουν και διαβαθμίζουν τα δύο φύλα και, ως εκ τούτου, διαιωνίζουν την ανισότητα μεταξύ τους..

    Ø Τρίτον η απεικόνιση των γυναικών ως διαθέσιμων και ευάλωτων σεξουαλικών αντικειμένων και η προβολή στερεοτύπων για τους άνδρες και τις γυναίκες μέσα από τα ΜΜΕ, έχει, από έρευνες, διαφανεί ότι αυξάνει την πιθανότητα άσκησης, ανοχής ή/και αποδοχής της έμφυλης βίας. Σχετικό με το πιο πάνω είναι και το πόρισμα πρόσφατης επιδημιολογικής έρευνας του Πανεπιστημίου Κύπρου, κατά την οποία προέκυψε ότι, σε πολλές περιπτώσεις, θύτες περιστατικών σεξουαλικής κακοποίησης είναι αγόρια στην εφηβεία. . Το γεγονός ότι, αγόρια στην εφηβεία, συμπεριφέρονται με τρόπο που παραβιάζει τα δικαιώματα άλλων παιδιών ενισχύει, ακόμα περισσότερο, τη θέση ότι, η διαπαιδαγώγηση των παιδιών σε θέματα, όπως, τα ανθρώπινα δικαιώματα, ο σεβασμός της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και της διαφορετικότητας, η σεξουαλική κακοποίηση και σεξουαλική εκμετάλλευση, και αποδεκτοί τρόποι συμπεριφοράς και επικοινωνίας, εντός και εκτός στενών διαπροσωπικών σχέσεων, αποτελούν απαραίτητες ενέργειες για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων όλων των παιδιών.


Επιπρόσθετα, είναι σημαντικό να επισημανθεί ότι, οι εφημερίδες, ως έντυπα ειδησεογραφικού, πολιτικού, οικονομικού και κοινωνικού περιεχομένου, δεν έχουν ηλιακή σήμανση ή ταξινόμηση, καθότι σύμφωνα και με την αποστολή τους που είναι η ενημέρωση του κοινού, απευθύνονται σε ένα διευρυμένο ηλικιακά κοινό που περιλαμβάνει και παιδιά. Ιδιαίτερα δε, το τμήμα της αθλητικής ενημέρωσης, ενδεχομένως, να είναι αυτό που ενδιαφέρει περισσότερο από άλλα και να διαβάζεται από σημαντικό αριθμό παιδιών. Επομένως, τα ΜΜΕ, στα συγκεκριμένα έντυπα, έχουν αυξημένη ευθύνη και υποχρέωση να διασφαλίζουν ότι, το υλικό που δημοσιεύεται, όχι μόνο δεν παραβιάζει τα δικαιώματα των παιδιών, αλλά ότι, τα σέβεται και τα προωθεί, όπως αναλύθηκε πιο πάνω (βλέπε παράγραφοι 3.1.-3.4.).

Παρεμπιπτόντως, στο σημείο αυτό, να αναφέρω ότι δεν διαφεύγει της προσοχής μου το ότι, δημοσιεύσεις διαφημίσεων για επί πληρωμή τηλεφωνικές σεξουαλικές υπηρεσίες, εντοπίζονται, εκτός από τα αθλητικά τμήματα εφημερίδων, και σε άλλα έντυπα των ΜΜΕ που απευθύνονται στο ευρύ κοινό και είναι προσβάσιμα σε παιδιά.

Η δημοσίευση, επομένως, των εν λόγω διαφημίσεων σε οποιονδήποτε μέσο ενημέρωσης, το οποίο απευθύνεται σε ένα διευρυμένο ηλικιακά κοινό και είναι προσβάσιμο σε παιδιά, εκτός του ότι ως περιεχόμενο θεωρώ ότι είναι ακατάλληλο για παιδιά, επιπρόσθετα δημιουργεί τις συνθήκες ώστε, παιδιά να κάνουν χρήση των συγκεκριμένων υπηρεσιών με απρόβλεπτες επιπτώσεις και πιθανούς κινδύνους. Συγκεκριμένα, ένα παιδί που θα κάνει χρήση των εν λόγω υπηρεσιών, ενδεχομένως, να μην έχει την απαραίτητη ηλικία, πληροφόρηση, ψυχοσυναισθηματική, σωματική και σεξουαλική ωριμότητα να αντιληφθεί και να διαχειριστεί τη συγκεκριμένη εμπειρία, η οποία δυνατό να του προκαλέσει αρνητικές ψυχοσυναισθηματικές επιπτώσεις και να καθορίσει τις αντιλήψεις του για το τι συνιστά υγιή σεξουαλική συμπεριφορά. Επιπρόσθετα, η έλλειψη ελέγχου/παρακολούθησης της υπηρεσία αυτής, αφήνει το παιδί εκτεθειμένο στον κίνδυνο εκμετάλλευσης, παραπληροφόρησης, παραπλάνησης, εξαπάτησης ακόμα και κακοποίησης.

Σχετική με το θέμα είναι η απόφαση της Επιτροπής Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας (11/4/5/2012), η οποία αφού εξέτασε παράπονο για δημοσίευση σε περιοδικό διαφήμισης καμπαρέ αποφάσισε ότι, το δημοσίευμα συνιστούσε παραβίαση της πρόνοιας του κώδικα της Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας που επιβάλλει στα ΜΜΕ και τους λειτουργούς τους την υποχρέωση να σέβονται και «…«να προάγουν…τις πανανθρώπινες αξίες…τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις βασικές ελευθερίες όλων»». Σε άλλη περίπτωση (27/2008-9/10/08), η Επιτροπή, αφού εξέτασε παράπονο εναντίον εφημερίδας για δημοσίευση φωτογραφίας που παρουσίαζε ημίγυμνη γυναίκα να διαβάζει ξαπλωμένη σε παραλία και ενός γαϊδάρου σε κατάστασης στύσης να στέκεται δίπλα της, αποφάσισε πως, η εν λόγω δημοσίευση, συνιστούσε παραβίαση της πρόνοιας του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας για επαγγελματικό επίπεδο της υψηλότερης δυνατής στάθμης.

Δεδομένων των πιο πάνω, θεωρώ ότι η τακτική της δημοσίευσης διαφημίσεων για επί πληρωμή τηλεφωνικές σεξουαλικές υπηρεσίες σε έντυπα ειδησεογραφικού, πολιτικού, οικονομικού και κοινωνικού περιεχομένου τα οποία, αφενός, απευθύνονται σε ένα διευρυμένο ηλικιακά κοινό που περιλαμβάνει παιδιά και, αφετέρου, είναι προσβάσιμα σε παιδιά, πρέπει να επανεξεταστεί προκειμένου να τερματιστεί. Επιπρόσθετα καλώ, τα ΜΜΕ κάθε μορφής (έντυπης, διαδικτυακής, ραδιοτηλεοπτικής), στα πλαίσια του εκπαιδευτικού τους ρόλου, όπως αυτός επισημαίνεται από τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού, να επιδεικνύουν, την απαραίτητη ευαισθησία και υπευθυνότητα ως προς τον τρόπο παρουσίασης των φύλων, ώστε να συμβάλλουν στην καλλιέργεια ισότητας μεταξύ τους.

Ενόψει του ότι, ενδεχομένως, να παραβιάζονται και πρόνοιες του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας, έχω προβεί, παράλληλα, σε παρέμβαση προς τον Πρόεδρο της Επιτροπής Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας, καλώντας τον όπως, στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων του, προβεί στις ενέργειες που κρίνει κατάλληλές, σε σχέση με το πιο πάνω θέμα.



Λευκωσία, 21 Ιανουαρίου 2015



Κατεβάστε το αρχείο Word Τοποθέτηση Επιτρόπου σχετικά με επί πληρωμή σεξουαλικές τηλε υπηρεσίες 21.01.2015.doc

Πίσω στην προηγούμενη σελίδα

Back To Top