English
Λογότυπο Επιτροπής Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού

 

Αρχική Σελίδα | Συνήθεις Ερωτήσεις | Χάρτης Πλοήγησης | Συνδέσεις | Επικοινωνία

Αναζήτηση:

Αναζήτηση

Ειδική Αναζήτηση    

Μηνύματα/Ομιλίες της Επιτρόπου
English
Πίσω
ΕκτύπωσηΕκτύπωση


Ομιλία Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, Λήδας Κουρσουμπά, στην επετειακή εκδήλωση της Επιτρόπου με την ευκαιρία της Παγκόσμιας Ημέρας Δικαιωμάτων του Παιδιού «Με αποσκευές, τα δικαιώματά τους», 18/11/2016

18/11/2016





«Kανείς δε βάζει τα παιδιά του σε μια βάρκα, εκτός, και αν το νερό είναι πιο ασφαλές από τη στεριά»

('No one puts their children in a boat unless the water is safer than the land')

Suleman Akhta


Το Σεπτέμβριο του 2015, η φωτογραφία του άψυχου σώματος ενός 3χρονου παιδιού, του Αϊλάν Κουρντί, να γίνεται έρμαιο των κυμάτων στην παραλία, έκανε το γύρο του κόσμου. Ταξίδευε με τους γονείς και τον 5χρονο αδερφό του Γκαλίπ, ο οποίος, επίσης, πνίγηκε, στο ίδιο ναυάγιο. Οικογένεια Κούρδων, είχαν φύγει από τη Συρία, διασχίζοντας την Τουρκία, σε μια απέλπιδα προσπάθεια αναζήτησης ασφάλειας σε ευρωπαϊκό έδαφος.

Η φωτογραφία του άψυχου παιδικού σώματος, συγκίνησε, εξόργισε, "άγγιξε" εκατομμύρια ανθρώπων και έστρεψε την προσοχή της παγκόσμιας κοινής γνώμης στο δοκιμαζόμενο λαό της Συρίας και το δράμα των προσφύγων. Όμως, όπως, συμβαίνει συχνά στις μέρες μας, όχι για πολύ, και, σίγουρα, όχι αρκετά διεισδυτικά, προκειμένου να συλλάβει το βάθος και την έκταση του προβλήματος.

Οι πρόσφυγες, είναι μια από τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, για την προστασία των οποίων τα Ηνωμένα Έθνη, υιοθέτησαν, αρκετά νωρίς, ειδική Πράξη Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Καθεστώς των Προσφύγων του 1951 καθορίζει, ποιος είναι ο πρόσφυγας και το είδος της νομικής προστασίας ή άλλης μορφής στήριξης, που θα πρέπει να του παρέχονται από τα Συμβαλλόμενα κράτη. Η Σύμβαση του 1951, σε συνδυασμό με το Πρωτόκολλο του 1968, (το οποίο αφαιρεί τους γεωγραφικούς και χρονικούς περιορισμούς που έθετε η Σύμβαση), εξασφαλίζουν, σε κάθε πρόσφυγα, την πιο πολύτιμη αποσκευή που θα μπορούσε να πάρει μαζί του, εγκαταλείποντας τη χώρας καταγωγής του: τα δικαιώματά του.

Εξοχότατε κύριε Πρόεδρε,

Κυρίες και κύριοι,

Ο τρίχρονος Αϊλάν, είναι ένα από τα 2.4 εκατομμύρια παιδιά πρόσφυγες της Συρίας, και ένα από τα δεκάδες παιδιά, που έχουν χάσει τη ζωή τους στη Μεσόγειο θάλασσα, σε μια απέλπιδα προσπάθεια να απομακρυνθούν από τη λαίλαπα του πολέμου. Σύμφωνα δε, με στοιχεία της UNICEF, σήμερα, ένα σε κάθε 200 παιδιά στον κόσμο και, συνολικά, περίπου 10 εκατομμύρια, είναι πρόσφυγες. Τα παιδιά, μια από τις πλέον ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, σε συνθήκες προσφυγιάς, έχουν ακόμη μεγαλύτερη ανάγκη την προστασία της διεθνούς κοινότητας. Τα παιδιά πρόσφυγες, βρίσκονται αντιμέτωπα με τις χειρότερες μορφές κακοποίησης και εκμετάλλευσης. Στη διάρκεια της μετακίνησής τους, συχνά εξαρτώνται από επιτήδειους και ευκολότερα μπορεί να πέσουν θύματα εμπορίας ή/ και σεξουαλικής εκμετάλλευσης. Ακόμη, όμως, και όταν τελειώσει το ταξίδι τους, βρίσκονται αντιμέτωπα με πολλές προκλήσεις και απειλές - με τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό να κατέχουν περίοπτη θέση.

Κάτω από αυτές, ακριβώς, τις συνθήκες, αναδεικνύεται, ακόμη πιο ουσιαστική, η αναγκαιότητα της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού.

Η Σύμβαση, η οποία η υιοθετήθηκε, από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, πριν από 27 χρόνια, ενισχύει την προστασία του παιδιού πρόσφυγα και, γενικότερα, του παιδιού που μετακινείται, ενισχύοντας και εμπλουτίζοντας τα δικαιώματά του. Το εύρος των δικαιωμάτων που η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού του 1989 καλύπτει, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι έχει κυρωθεί από σχεδόν όλα τα Κράτη μέλη του ΟΗΕ, την καθιστά, μαζί με τη Σύμβαση για τους Πρόσφυγες του 1951, ένα από τα ισχυρότερα εργαλεία που διαθέτουμε για την προστασία και την προαγωγή των δικαιωμάτων των παιδιών προσφύγων.

Η Σύμβαση, τοποθετεί το παιδί στο χώρο του κοινωνικού γίγνεσθαι και το απελευθερώνει από τον παραδοσιακό, ασφυκτικό, εναγκαλισμό των ενηλίκων. Προκρίνοντας τη σταδιακή αυτονόμηση και ενδυνάμωση του παιδιού, μέσω της ενεργού συμμετοχής, στο σπίτι, το σχολείο και την ευρύτερη κοινότητα, η Σύμβαση, τοποθετείται απέναντι σε λογικές και πεπαλαιωμένες πρακτικές, οι οποίες, υπό το πρόσχημα της προστασίας του, καθηλώνουν το παιδί, σε παθητικό αποδέκτη της φροντίδας και της μέριμνας των ενηλίκων. Η Σύμβαση διασφαλίζει τα δικαιώματα κάθε παιδιού, χωρίς καμιά εξαίρεση. Υποχρεώνει δε τα Κράτη να μεριμνούν για την προαγωγή του συμφέροντος κάθε παιδιού, το οποίο βρίσκεται εντός της επικράτειάς τους, περιλαμβανομένων και των παιδιών προσφύγων, στη βάση της Αρχής της Μη Διάκρισης. Παρόλο που, όλες οι πρόνοιες της Σύμβασης αφορούν και αντανακλούν και στα παιδιά πρόσφυγες, δεδομένων των ιδιαζουσών συνθηκών τις οποίες αντιμετωπίζουν, ορισμένες έχουν ξεχωριστή σημασία και βαρύτητα γι’ αυτά. Μεταξύ αυτών, η βασική Αρχή της Σύμβασης, η οποία δεσμεύει τα Κράτη να αναγνωρίζουν και να κατοχυρώνουν το εγγενές δικαίωμα κάθε παιδιού στη ζωή και να εξασφαλίζουν, στο μεγαλύτερο βαθμό, την επιβίωση και την ανάπτυξή του, καθώς και η Αρχή της Διασφάλισης του Συμφέροντος του Παιδιού. Σημειώνω ακόμη, τις πρόνοιες που αφορούν την προστασία του παιδιού από κάθε μορφής εκμετάλλευση, το δικαίωμά του στην οικογενειακή και την ιδιωτική ζωή, καθώς και το δικαίωμά του σε υπηρεσίες κοινωνικής πρόνοιας, ιατρικής περίθαλψης και εκπαίδευσης. Τέλος, το άρθρο 22 της Σύμβασης, που αφορά αποκλειστικά τα παιδιά πρόσφυγες, δεσμεύει τα Κράτη, να λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα, προκειμένου ένα παιδί, το οποίο επιζητεί να αποκτήσει το νομικό καθεστώς του πρόσφυγα, να τυγχάνει της κατάλληλης προστασίας και ανθρωπιστικής βοήθειας, που θα του επιτρέψουν να απολαμβάνει όλα τα δικαιώματά του.

Κυρίες και κύριοι,

Όπως εύστοχα σημειώνει η UNICEF, η στήριξη των εκτοπισμένων παιδιών και των παιδιών μεταναστών, τόσο σε εθνικό όσο και διεθνές επίπεδο, είναι μια κοινή ευθύνη. Κοινή, διότι κανένας δεν παραμένει ανέγγικτος από τις επιπτώσεις των πολλαπλών κρίσεων στον κόσμο. Η φωνή των παιδιών, η κατάστασή τους και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν, θα πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο διεθνών συζητήσεων σε σχέση με τη μετανάστευση και τον εκτοπισμό.

Σε αυτό, ακριβώς, το πλαίσιο, τόσο το Δίκτυο Ευρωπαίων Επιτρόπων για το Παιδί (ENOC), στο οποίο συμμετέχω, όσο και το Συμβούλιο της Ευρώπης, έχουν τοποθετήσει ψηλά στις προτεραιότητές τους, τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των παιδιών προσφύγων και, ευρύτερα, των παιδιών που μετακινούνται.

Τον Απρίλιο του 2015, το ΕΝΟC, στον απόηχο των απανωτών τραγωδιών με ναυάγια προσφύγων στη Μεσόγειο, σε ανοιχτή επιστολή του προς τις εθνικές κυβερνήσεις, την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη Διεθνή Κοινότητα, υπογραμμίζει ότι, τα παιδιά που μετακινούνται, είναι πάνω από όλα παιδιά. Υποδεικνύει δε, την ηθική και νομική υποχρέωση να διευκολυνθεί η πρόσβαση στα ανθρώπινα δικαιώματά τους, και την ανάγκη για πλήρη συμμόρφωση των εθνικών νόμων, πολιτικών και πρακτικών με τη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού και άλλα συναφή διεθνή εργαλεία ανθρωπίνων δικαιωμάτων, που διασφαλίζουν την προστασία όλων των παιδιών.

Παραπέρα, η Στρατηγική του Συμβουλίου της Ευρώπης για τα Δικαιώματα του Παιδιού (2016 – 2021), στην κατάρτιση της οποίας συμμετείχα ως εμπειρογνώμονας της Κύπρου, αναγνωρίζει τα παιδιά που μετακινούνται, ως μια από τις πλέον ευάλωτες ομάδες παιδιών, σήμερα, στην Ευρώπη. Η Στρατηγική σημειώνει δεικτικά ότι, τα παιδιά αυτά, σε ορισμένες χώρες, βρίσκονται αντιμέτωπα με περιορισμένη πρόσβαση στη δικαιοσύνη, την εκπαίδευση, τις κοινωνικές υπηρεσίες και τις υπηρεσίες υγείας. Ενώ οι ασυνόδευτοι ανήλικοι, βρίσκονται αντιμέτωποι με ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες, τα παιδιά μετανάστες γενικά, ακόμη και όταν συνοδεύονται από τους γονείς τους, υπόκεινται σε σοβαρές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων τους.

Τα παιδιά που μετακινούνται – είτε είναι ασυνόδευτοι ανήλικοι, ή παιδιά πρόσφυγες ή παιδιά άτυπων μεταναστών ή οποιαδήποτε άλλη ομάδα παιδιών με μεταναστευτικό βιογραφικό – βρίσκονται, από την έναρξη της λειτουργίας του Θεσμού, ψηλά στις προτεραιότητές μου. Όλα αυτά τα χρόνια, έχω διερευνήσει μεγάλο αριθμό περιπτώσεων, που αφορούσαν παιδιά που μετακινούνται και την οικογένειά τους, και έχω προχωρήσει σε παρεμβάσεις.

Το 2014, ετοίμασα «Θέση αναφορικά με τον πρωταρχικό χειρισμό ασυνόδευτων ανηλίκων», στην οποία παρουσιάζω τις διαπιστώσεις και, ταυτόχρονα, τις εισηγήσεις μου σε σχέση με νομοθετικά κενά και προβληματικές διοικητικές πρακτικές. Μέρος των παρατηρήσεων μου, αφορούσαν, τις διαδικασίες υποδοχής της πρώτης μαζικής άφιξης προσφύγων από τη γειτονική Συρία, το 2014. Με ικανοποίηση σημειώνω ότι, στη βάση των εισηγήσεών μου, έχουν προωθηθεί σημαντικές αλλαγές που οδήγησαν σε βελτίωση της μεταχείρισης των ασυνόδευτων ανηλίκων. Μάλιστα, από αυτεπάγγελτη έρευνα που διενήργησα, αναφορικά με τους ασυνόδευτους ανήλικους που διασώθηκαν από ναυάγιο μαζί με αριθμό ενηλίκων και οικογενειών, το Σεπτέμβριο του 2015, διεπίστωσα ότι, υπήρξε ικανοποιητικός συντονισμός και συνεργασία μεταξύ των συναρμόδιων Υπηρεσιών (Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας, Υπηρεσία Ασύλου, Υπηρεσία Αλλοδαπών και Μετανάστευσης). Αυτό αφορά τον εντοπισμό/αναγνώριση των ασυνόδευτων ανηλίκων, από τη στιγμή της διάσωσης και άφιξης στο λιμάνι της Λάρνακας. Ήταν σαφέστατα πιο άρτιες και πιο αποτελεσματικές, σε σύγκριση με αυτές που εφαρμόστηκαν αναφορικά με την ομάδα ασυνόδευτων ανηλίκων που διασώθηκαν το 2014.

Στα πλαίσια του ελεγκτικού μου ρόλου έθεσα προτεραιότητα για το 2016, τη σφαιρική διερεύνηση θεμάτων που αφορούν τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των ασυνόδευτων ανηλίκων αιτητών, σε σχέση με τις διαδικασίες Εκτίμησης Ηλικίας, Εκπροσώπησης, Κηδεμονίας και Εκπαίδευσης. Στα πλαίσια αυτής της διερεύνησης, Λειτουργοί του Γραφείου πραγματοποίησαν συναντήσεις με Λειτουργούς των αρμόδιων Υπηρεσιών και Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις, συνεντεύξεις με ασυνόδευτους ανήλικους και επισκέψεις στους χώρους φιλοξενίας τους. Η διερεύνηση αυτή βρίσκεται σε εξέλιξη.

Περεταίρω, το 2016, ανέπτυξα, ένα ετήσιο πρόγραμμα δράσης, μέσα από το οποίο, επιδιώκω, πέραν από την ευαισθητοποίηση της ευρύτερης κοινωνίας, να διαπιστώσω τις συνθήκες, τις πολιτικές, τις διαδικασίες και τις διοικητικές πρακτικές που διέπουν τη φιλοξενία, την εκπαίδευση, την ασφάλεια και την ψυχαγωγία των παιδιών αιτητών διεθνούς προστασίας και κατά πόσο αυτές διασφαλίζουν, όχι μόνο την επιβίωση αλλά, επίσης, την ευημερία και ένταξη τους. Εντός των ημερών, θα δημοσιοποιηθεί σχετική Έκθεση, με Διαπιστώσεις και Συστάσεις μου, η οποία είναι το αποτέλεσμα αυτεπάγγελτης σφαιρικής έρευνας.

Παράλληλα, σε συνεργασία με το Κοινοτικό Συμβούλιο Κοφίνου, τα Δημοτικά Σχολεία Κοφίνου και Αγίων Ομολογητών, το Γυμνάσιο Λευκάρων, το Β΄ Περιφερειακό Γυμνάσιο Λευκωσίας, το Κέντρο Υποδοχής και Φιλοξενίας Αιτητών Διεθνούς Προστασίας Κοφίνου, την Υπηρεσία Ασύλου, τον Όμιλο Τέχνης της ΠΟΕΔ, και τις Ομοσπονδίες Τοξοβολίας, Αντιπτέρισης και Επιτραπέζιας Αντισφαίρισης, αναπτύξαμε ένα πρόγραμμα δραστηριοτήτων και επαφών για τα παιδιά του Κέντρου. Γεύση της δουλειάς που έχει γίνει, είχατε την ευκαιρία να πάρετε από τις φωτογραφίες που προβάλλονται σε ροή μέσω του προβολέα. Στο διάδρομο, μπορείτε να θαυμάσετε έκθεση με έργα ζωγραφικής των παιδιών του Δημοτικού Σχολείου Κοφίνου.

Ο χρόνος δεν μου επιτρέπει, να ευχαριστήσω όλους τους συντελεστές του προγράμματος ονομαστικά.

Να μου επιτρέψετε, ωστόσο, μια εξαίρεση. Θέλω να καταθέσω δημόσια, την εκτίμηση και το σεβασμό μου, στη Βιρίνα Γκούντα, ένα νέο άνθρωπο, εξαιρετικού ήθους και με απίστευτη ψυχική δύναμη. Είχα την τιμή και τη χαρά εδώ και μερικά χρόνια να τη γνωρίσω, ως παιδί, ενώ η οικογένειά της προσπαθούσε να εξασφαλίσει το καθεστώς πρόσφυγα στην Κύπρο. Έκτοτε, είχα την ευκαιρία να τη γνωρίσω καλύτερα, στα πλαίσια της Ομάδας Εφήβων Συμβούλων μου και να οικοδομήσω μια ιδιαίτερη και, θα τολμούσα να πω, προσωπική σχέση μαζί της. Ζήτησα από τη Βιρίνα, να μοιραστεί μαζί μας, σήμερα, την προσωπική της ιστορία. Και αυτή, όπως πάντα, ανταποκρίθηκε θετικά. Και για τούτο την ευχαριστώ.

Κυρίες και κύριοι,

Ο H.A.M από τη Σομαλία, ηλικίας 16 χρόνων, συνελήφθηκε, στο αεροδρόμιο Πάφου το 2013, στην προσπάθειά του να ταξιδέψει στη Μεγάλη Βρετανία. Κρατήθηκε στα Αστυνομικά Κρατητήρια Πάφου. Κατηγορήθηκε ενώπιον του Επαρχιακού Δικαστηρίου Πάφου, και για τα αδικήματα πλαστοπροσωπίας και παράνομης εισόδου/παραμονής, του επιβλήθηκαν ποινές φυλάκισης, με τριετή αναστολή. Ο H.A.M κρατήθηκε, συνολικά, για περίπου 5 εβδομάδες. Στα πλαίσια συνέντευξης που έδωσε σε λειτουργό του Γραφείου μου είπε, μεταξύ άλλων:

«Όταν με πίεζαν για να φύγω ήμουν δυστυχισμένος… οι συγγενείς μου, μου έδωσαν λεφτά για να έρθω εδώ... ήρθα για ένα σκοπό...δεν ήρθα γιατί μου άρεσε…Τα όνειρα μου είναι πολλά. Θέλω να γίνω διάσημος, για να βοηθήσω για την ειρήνη και την εκπαίδευση. Ήρθα για μια καλύτερη ζωή, να πραγματοποιήσω τα όνειρά μου. Αν είχα καλή ζωή στη χώρα μου, θα έμενα εκεί. Αν είχα τα χαρτιά μου, θα έκανα πολλά πράγματα.»

Ο Η.Α.Μ., ένα παιδί, αποτυπώνει με κυνισμό και πολλή πίκρα, την σκληρή πραγματικότητα που τον έχει σπρώξει μακριά από την οικογένεια και τη χώρα του. Καταθέτει, παράλληλα, με δόση παιδικής αφέλειας, τα όνειρά του. Ευθύνη της διεθνούς κοινότητας είναι, φυσικά, να εξαλείψει τους λόγους που υποχρέωσαν τον Η.Α.Μ να εγκαταλείψει την πατρίδα του. Το δικό μας Κράτος, όπως και κάθε άλλο Κράτος, έχει ευθύνη να θέσει υπό την προστασία του και να διασφαλίσει ότι, το μέλλον του Η.Α.Μ και όλων των παιδιών προσφύγων που βρίσκονται στην Κύπρο, θα είναι ελπιδοφόρο. Είναι νομική ευθύνη του κράτους, αλλά, και ηθικό καθήκον της κοινωνίας, όλων εμάς, να σταθούμε δίπλα στα παιδιά αυτά και τις οικογένειές τους. Nα τους διασφαλίσουμε πρόσβαση στα δικαιώματά τους και να δημιουργήσουμε εκείνες τις συνθήκες, που θα τους επιτρέψουν να μεγαλώσουν σε ένα υγιές και ασφαλές πλαίσιο, μέσα στο οποίο να αναπτύξουν το πλήρες φάσμα των ικανοτήτων τους.



ΟΜΙΛΙΑ 18 11 2016 Παγκ Ημέρα Δικ Παιδιού ΙΙ -18 11 2016 .doc (Μέγεθος Αρχείου: 404 KB)


Αποστολή της σελίδας Αρχή
Οικογένεια

Δικαιώματα


© 2008 - 2017 Κυπριακή Δημοκρατία, Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Αρχική Σελίδα | Κυβερνητική Πύλη Διαδικτύου | Αποποίηση | Υπεύθυνος Σελίδας