Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Μετάβαση στο περιεχόμενο

Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Ανεξάρτητος Εθνικός Οργανισμός Δικαιωμάτων του Παιδιού - Κύπρος

Υπόμνημα Επιτρόπου, αναφορικά με τον
«περί Επιτρόπου Προστασίας Δικαιωμάτων του Παιδιού (Τροποποιητικό) Νόμο του 2014»

Συνεδρίαση Κοινοβουλευτικής Επιτροπής
Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων
Δευτέρα, 10 Μαρτίου 2014

Η επιτυχία της λειτουργίας του θεσμού τα πρώτα χρόνια εφαρμογής του περί Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Νόμου [74/(Ι)/2007], πιστεύω ότι, θεωρείται δεδομένη, υπό το φως της αυξανόμενης προστασίας των παιδιών και σεβασμό των δικαιωμάτων τους μέσω του ελεγκτικού ρόλου του Επιτρόπου, αλλά και της αυξημένης ευαισθητοποίησης γενικότερα, τόσο των αρμοδίων αρχών όσο και των πολιτών σε ότι αφορά στην προστασία των παιδιών και των δικαιωμάτων τους. Παράλληλα, επισημαίνεται η αναγνώριση που έχει επιτύχει ο θεσμός σε διεθνές και ευρωπαϊκό επίπεδο. Αρκεί να αναφερθεί ότι, η Επίτροπος καλείται στις σχετικές συνεδρίες οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμπεριλαμβανομένων και των εκάστοτε Προεδριών του Συμβουλίου της E.E, καθώς και σε Επιτροπές Εμπειρογνωμόνων του Συμβουλίου της Ευρώπης να εκφράσει απόψεις ως ειδικός στα θέματα που αφορούν στα δικαιώματα των παιδιών και να ενημερώσει για πρακτικές που ο θεσμός εφαρμόζει στην Κύπρο, ενώ, παράλληλα, έχει επιλεγεί από τους Ευρωπαίους ομολόγους της Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Δικτύου Επιτρόπων για το Παιδί (ENOC) για την περίοδο 2012-2013, ενώ το τρέχον έτος παραμένει μέλος του Προεδρίου. Σε επίπεδο Ηνωμένων Εθνών, η προσφορά του θεσμού έχει αναγνωριστεί από την Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού, η οποία έχει αρμοδιότητα να ελέγχει το επίπεδο εφαρμογής από τα κράτη μέλη της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού. Η Κυπρία Επίτροπος, καλείται σε διαβούλευση με την εν λόγω Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών, ενώ σημαντικές για το θεσμό είναι οι Τελικές Παρατηρήσεις της Επιτροπής, αναφορικά με την εξέταση της Συνδιασμένης 3ης και 4ης Περιοδικής Έκθεσης της Κύπρου (Concluding Observations of the Committee of the Rights of the Child on the Combined 3th and 4th Periodic Report of Cyprus, CRC/C/CYP/CO/3 – 4, 15 June 2012).

2. Στα πλαίσια της εμπειρίας που έχει αποκτηθεί έχει διαφανεί ότι ο θεσμικός Νόμος χρήζει πλέον τροποποιήσεων, έτσι ώστε να απαληφθούν ρυθμίσεις που κρίνονται ασύμβατες με τα διεθνή επίπεδα ως προς την ανεξαρτησία του θεσμού και παράλληλα, να θεσμοθετηθούν με νομοθεσία πρακτικές που στοχεύουν στην ενδυνάμωση των παιδιών και την εμπέδωση της ουσιαστικής συμμετοχής τους στη λειτουργία του θεσμού, οι οποίες ήδη εφαρμόζονται από την Επίτροπο μέσα στο πιο πάνω πλαίσιο. Οι προτεινόμενες τροποποιήσεις στηρίζονται στην εμπειρία που αποκτήθηκε με την εφαρμογή του Νόμου και τη λειτουργία του θεσμού κατά τα πρώτα χρόνια από τη σύσταση του, ιδιαίτερα, με την υιοθέτηση καλών πρακτικών που εφαρμόζονται σε αντίστοιχους θεσμούς άλλων χωρών και ενόψει της συμμετοχής της Επιτρόπου στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Επιτρόπων για το Παιδί (ENOC), οι οποίοι ενδείκνυται να είναι θεσμοθετημένοι.

3. Σε ότι αφορά την ανάγκη διασφάλισης της ανεξαρτησίας του θεσμού και ενδυνάμωσης του για συμμόρφωση με τα διεθνώς κρατούντα, σχετικές είναι οι Συστάσεις των της Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών που ανέφερα πιο πάνω, η οποία συστήνει, μεταξύ άλλων: «Λαμβάνοντας υπόψη το Γενικό Σχόλιο Αρ. 2 (2002) αναφορικά με το ρόλο των ανεξάρτητων εθνικών οργανισμών για την προώθηση και την προστασία των δικαιωμάτων του παιδιού και το άρθρο 4 της Σύμβασης, η Επιτροπή προτρέπει το Κράτος να λάβει τάχιστα κατάλληλα μέτρα για να διασφαλίσει ότι παρέχονται στην Επίτροπο Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού επαρκείς ανθρώπινοι, τεχνικοί και οικονομικοί πόροι για το Γραφείο της ώστε να μπορεί να λειτουργεί αποτελεσματικά...» (παράγραφοι 12 και 13). Επισυνάπτεται αντίγραφο των εν λόγω παραγράφων ως Παράρτημα Ι. Όπως είναι γνωστό, το Κράτος έχει υποχρέωση να συμμορφωθεί με τις Παρατηρήσεις της εν λόγω Επιτροπής το συντομότερο δυνατό.

4. Οι τροποποιήσεις που προτείνονται με το υπό συζήτηση νομοσχέδιο είναι απολύτως αναγκαίες για τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας του θεσμού, (θέμα το οποίο επισημαίνω σε όλες τις ετήσιες Εκθέσεις μου), καθώς και για την περαιτέρω ανάπτυξη και εμπέδωση του θεσμού, με απώτερο στόχο την προστασία των δικαιωμάτων και την ενδυνάμωση των ίδιων των παιδιών.

5. Ειδικότερα όσον αφορά την προτεινόμενη τροποποίηση του άρθρου 10, που αφορά στον διορισμό και στη θητεία του Επιτρόπου, στόχος είναι όπως, σε περίπτωση που το ίδιο πρόσωπο διορίζεται και ως Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού και ως Επίτροπος δυνάμει άλλου νόμου ή πράξης του Προέδρου της Δημοκρατίας, να διασφαλίζεται από απόψεως τόσο του τρόπου διορισμού όσο και θητειών, ότι δεν διακυβεύεται, άμεσα ή έμμεσα, με οποιοδήποτε τρόπο η ανεξαρτησία του Επιτρόπου Προστασίας Δικαιωμάτων του Παιδιού, όπως αυτή επιμελώς διασφαλίζεται από τον ίδιο το Νόμο 74(Ι)/2007 (ίδετε πχ άρθρα 15, 8). Πιο συγκεκριμένα είναι, απόλυτα αναγκαίο, για σκοπούς διασφάλισης της ανεξαρτησίας του Θεσμού, σε περίπτωση διπλού διορισμού, ο τερματισμός του ενός διορισμού να μην επηρεάζει ή επιφέρει αυτόματα και τερματισμό του άλλου, καθώς επίσης και οι θητείες του Επιτρόπου δυνάμει άλλου Νόμου ή Πράξης του Προέδρου της Δημοκρατίας, να μην επηρεάζουν, με οποιοδήποτε τρόπο τις θητείες του Επιτρόπου Προστασίας του Παιδιού, οι οποίες βέβαια σε κάθε περίπτωση δεν πρέπει να υπερβαίνουν τα δώδεκα έτη (όπως προνοεί ο υφιστάμενος Νόμος).

6. Σε ότι αφορά την προτεινόμενη τροποποίηση του Άρθρου 12, που αφορά τον τρόπο στελέχωσης του Γραφείου του Επιτρόπου, αυτή στόχο έχει να διασφαλίζεται ότι το Γραφείο του Επιτρόπου θα μπορεί να στελεχώνεται από προσωπικό που θα ανήκει στο Γραφείο και να μην εξαρτάται αποκλειστικά από αποσπάσεις δημοσίων υπαλλήλων και εκπαιδευτικών λειτουργών γεγονός που υποσκάπτει την ανεξαρτησία του θεσμού αλλά και θέτει σε κίνδυνο τη διαρκώς αποκτούμενη εμπειρία και συνέχιση της λειτουργίας του. Οι διατάξεις αυτές είναι απαραίτητες και αποτελούν συστατικό στοιχείο της ανεξαρτησίας του θεσμού σύμφωνα με τις Αρχές των Παρισίων και το Γενικό Σχόλιο Αρ. 2 της Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού, που αναφέρονται πιο πάνω, καθώς και μέρος των Συστάσεων της Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού στις Τελικές Παρατηρήσεις της αναφορικά με την εξέταση της Συνδυασμένης 3ης και 4ης Έκθεσης της Κύπρου για την εφαρμογή της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού (CRC/C/CYP/CO/3-4, 15/6/2012), ιδιαίτερα παράγραφοι 13 και 14. Με το εδάφιο (2) του Άρθρου γίνεται πρόνοια ώστε να μη μπορεί να εφαρμοστεί μέχρις ότου η δημοσιονομικές συνθήκες επιστρέψουν. Επισημαίνεται ότι, η πρόνοια αυτή έχει τύχει της έγκρισης του Υπουργείου Οικονομικών. Σημειώνεται ότι σήμερα το Γραφείο στελεχώνεται με μικρό αριθμό λειτουργών οι οποίοι είναι αποσπασμένοι από τις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας και του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού.

7.1 Σε ότι αφορά το νέα άρθρα 13, 13Α, 13Β και 13Γ σκοπό έχουν την κατάργηση της υφιστάμενης Συμβουλευτικής Επιτροπής, αφού στην πράξη διαφάνηκε ότι, με την παρούσα σύνθεση της, δεν είχε ρόλο να διαδραματίσει δεδομένου ότι, στην ουσία, απαρτίζεται από Υπηρεσίες οι οποίες υπόκεινται στον έλεγχο (monitoring) του Επιτρόπου σε ότι αφορά στην προστασία των δικαιωμάτων των παιδιών, και, ως τέτοιες, δεν μπορούν να ασκούν συμβουλευτική προς τον Επίτροπο αρμοδιότητα, ενώ, αντίθετα, απουσιάζει από το Νόμο συμβουλευτική επιτροπή που να απαρτίζεται από εφήβους, διασφαλίζοντας έτσι το δικαίωμα των παιδιών σε συμμετοχή, πρακτική που εφαρμόζεται στις πλείστες ευρωπαϊκές χώρες. Σαν τέτοια θεσμοθετείται τώρα η Ομάδα Εφήβων Συμβούλων την οποία ήδη λειτουργεί η Επίτροπος. Επιπρόσθετα, γίνεται πρόνοια για θεσμοθέτηση της πρακτικής που ακολουθεί η Επίτροπος, όπως επιβάλλεται από τα διεθνή πρότυπα, για διαβούλευση με οργανωμένα σύνολα παιδιών, με εξειδικευμένες ομάδες παιδιών που συστήνονται ad hoc ανάλογα με συγκεκριμένο θέμα καθώς και με μη κυβερνητικές οργανώσεις που ασχολούνται με θέματα που αφορούν τα παιδιά.

7.2 Η προτεινόμενη διαβούλευση με οργανωμένα σύνολα παιδιών καθώς επίσης και με μη κυβερνητικές οργανώσεις (ΜΚΟ), είναι επιβεβλημένη ως εκ της φύσεως του Θεσμού του Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού. Εν πάση περιπτώσει, αυτή η διαβούλευση γίνεται από της συστάσεως του Θεσμού και, όπως εξηγείται πιο κάτω, η Επίτροπος είναι υποχρεωμένη να έχει διαβούλευση με τα παιδιά και σχετικές ΜΚΟ, είτε τούτο αναφέρεται ρητά στον εθνικό νόμο είτε όχι. Τούτο πράττουν και όλοι οι αντίστοιχοι θεσμοί σε παγκόσμια κλίμακα.
      7.3 Σύμφωνα με τις βασικές αρχές της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού, τα παιδιά έχουν δικαίωμα συμμετοχής και δικαίωμα ελεύθερης έκφρασης των απόψεών τους. Η διαβούλευση με τα παιδιά για θέματα που τα αφορούν αλλά και με ΜΚΟ που ασχολούνται με θέματα παιδιών, αποτελεί ένα απαραίτητο εργαλείο ουσιαστικής πραγμάτωσης αυτών των δικαιωμάτων. Η διαβούλευση δεν συνεπάγεται πάντοτε και συμφωνία με τις θέσεις που πραγματεύονται κάθε φορά οι σχετικοί φορείς ή υιοθέτηση των θέσεών τους, αλλά αποτελεί μια διαδικασία παροχής πληροφόρησης, συζήτησης και προβληματισμού με στόχο την επίτευξη του καλύτερου δυνατού αποτελέσματος σε σχέση με το θέμα στο οποίο η διαβούλευση αφορά, μέσα από ένα δημοκρατικό διάλογο ο οποίος από μόνος του εκπαιδεύει τα παιδιά για να γίνουν μελλοντικοί δημοκρατικοί πολίτες. Τούτο συνιστά σωστή εφαρμογή του δικαιώματος συμμετοχής των παιδιών, όπως διασφαλίζεται από τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού. Η διαβούλευση τόσο με τα παιδιά όσο και με ΜΚΟ, θα υποβοηθά τελικά και τον εποπτικό ρόλο της Επιτρόπου.

      8. Τέλος επισημαίνεται ότι, η ανάγκη για βελτίωση του θεσμικού πλαισίου του Κύπριου Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού ώστε να ενδυναμωθεί καθόσον αφορά την ανεξαρτησία του και τον τρόπο λειτουργίας του, έχει επισημανθεί από διεθνή σώματα επιτήρησης του επιπέδου σεβασμού Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, όπως για παράδειγμα, την Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Παιδιού (ίδετε υποσημείωση στην παρ. 2 πιο πάνω) αλλά και πιο πρόσφατα κατά τη διαδικασία της Οικουμενικής Περιοδικής Αναθεώρησης της Κύπρου από το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων που έγινε στη Γενεύη στις 4 Φεβρουαρίου 2014, η Έκθεση της οποίας κοινοποιήθηκε στις 6 Φεβρουαρίου 2014.
      · Αρχές των Παρισίων αναφορικά με το status εθνικών οργανισμών ανθρωπίνων δικαιωμάτων που υιοθετήθηκαν από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών [Paris Principles Relating to the Status of the National Institutions, adopted by UN General Assembly 48/134 of 20 December 1993]
      · Γενικό Σχόλιο Aρ. 2 (2002) της Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού αναφορικά με το ρόλο των ανεξάρτητων εθνικών οργανισμών ανθρωπίνων δικαιωμάτων για την προώθηση και προστασία των δικαιωμάτων του παιδιού [General Comment No.2 (2002) The role of independent national human rights institutions in the promotion and protection of the rights of the child, CRC/GT/2002/2, 15 November 2002],
      · Τελικές Παρατηρήσεις της Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού αναφορικά με την εξέταση της 3ης και 4ης Συνδυασμένης Έκθεσης της Κύπρου [Concluding Observations of the Committee of the Rights of the Child on the Combined 3th and 4th Periodic Report of Cyprus, CRC/C/CYP/CO/3 – 4, 15 June 2012], ιδιαίτερα οι παράγραφοι 13 και 14







    Κατεβάστε το αρχείο Word Υπομνημα επιτροπου για νόμο του Επιτρόπου του Παιδιού 7-3-2014.docx


    Πίσω στην προηγούμενη σελίδα





    Back To Top