Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Μετάβαση στο περιεχόμενο

Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Ανεξάρτητος Εθνικός Οργανισμός Δικαιωμάτων του Παιδιού - Κύπρος

Δημόσια Θέση των Ευρωπαίων Επιτρόπων για τα Παιδιά,
αναφορικά με τα δικαιώματα των παιδιών σε σύγκρουση με το νόμο

Λευκωσία, 12.10.2012

Τα παιδιά δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως εγκληματίες
(Thomas Hammarberg, Ευρωπαίος Επίτροπος για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, 2009)

Εμείς, οι Ευρωπαϊκοί Ανεξάρτητοι Οργανισμοί για τα Δικαιώματα των Παιδιών, μέλη του Ευρωπαϊκού Δικτύου Επιτρόπων για τα Παιδιά (ENOC), εκφράζουμε τη βαθιά ανησυχία μας για την κατάσταση των παιδιών σε σύγκρουση με τον νόμο στις χώρες μας και τις σοβαρές ανεπάρκειες των κρατικών πολιτικών να ανταποκριθούν στις ανάγκες και το συμφέρον των παιδιών. Τα παιδιά σε σύγκρουση με τον νόμο παραμένουν πρώτα από όλα παιδιά, και δεν χάνουν τα ανθρώπινα δικαιώματά τους, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων στην ειδική μεταχείριση και προστασία, στην εκπαίδευση και τις υπηρεσίες υγείας. Τονίζουμε εμφαντικά την ανάγκη για ουσιαστική αναθεώρηση και βελτίωση, όπου απαιτείται, των υφιστάμενων νόμων, πολιτικών, στρατηγικών και πρακτικών σε όλη την Ευρώπη, σε ευθυγράμμιση με τη Διεθνή Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού και άλλες διεθνείς πράξεις και πρότυπα.
Κάνουμε αυτή την έκκληση, με βάση τα συμπεράσματα της Έρευνας που διενεργήθηκε ανάμεσα στα μέλη του ENOC το 2012 και τα αποτελέσματα και τις συστάσεις της ανεξάρτητης εμπειρογνώμονος, καθώς επίσης και τις προτάσεις του Ευρωπαϊκού Δικτύου Εφήβων Συμβούλων των Επιτρόπων για τα Παιδιά, όπως εκφράστηκαν στη συνάντησή τους στη Βαρσοβία τον Αύγουστο του 2012.
Έχοντας υπόψη τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού, διάφορα πρότυπα και κατευθυντήριες οδηγίες του ΟΗΕ (“Κατευθυντήριες Οδηγίες του Ριάντ”, "Κανόνες του Πεκίνου", “Κανόνες του Τόκιο”, «Κανόνες της Μπαγκόγκ», κ.λπ.), το Γενικό Σχόλιο της Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Παιδιού Αρ.10 - “Τα Δικαιώματα του Παιδιού στην Απονομή Δικαιοσύνης Ανηλίκων”, τις Κατευθυντήριες Οδηγίες της Επιτροπής των Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης για Φιλική προς τα Παιδιά Δικαιοσύνη, τη Δημόσια Θέση του ENOC για την Απονομή Δικαιοσύνης Ανηλίκων (2003) και άλλες σχετικές πράξεις και πρότυπα,

Θεωρούμε ότι τα Ευρωπαϊκά κράτη πρέπει να υιοθετήσουν, να εφαρμόσουν και να υποστηρίξουν τα παρακάτω μέτρα και συστάσεις:
1. Η αρχή του συμφέροντος του παιδιού θα πρέπει να αναγνωρίζεται ως κυρίαρχη. Η μη διάκριση, ανεξάρτητα από οποιαδήποτε διαφορετικότητα, και το δικαίωμα των παιδιών να ακουστούν, να εκφράσουν τις απόψεις τους και αυτές να λαμβάνονται υπόψη, πρέπει να ενσωματώνονται στους νόμους, τις πολιτικές και τις πρακτικές που αφορούν παιδιά σε σύγκρουση με το νόμο.
2. Τα έγκαιρα μέτρα πρόληψης και οι παρεμβάσεις μέσω της εκπαίδευσης, της κοινωνικής προστασίας, των υπηρεσιών υγείας, της φιλικής προς τα παιδιά δικαιοσύνης και της εργασίας στις τοπικές κοινότητες, συνιστούν κρίσιμους παράγοντες για την πρόληψη της παραβατικής συμπεριφοράς και της υποτροπής. Προϋποθέσεις για την επιτυχία τους είναι ο σχεδιασμός, τα ολοκληρωμένα, γρήγορα και αποτελεσματικά μέτρα, που εστιάζουν στους παράγοντες κινδύνου (συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών φροντίδας και φιλοξενίας των παιδιών σε κίνδυνο), οι δράσεις ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης.
3. Τα σχολεία πρέπει να έχουν σαφείς πολιτικές και συστήματα φιλικά προς τα παιδιά για την διαχείριση της συμπεριφοράς των μαθητών. Πρέπει να καθιερώνουν καλή συνεργασία με τους γονείς και με τις τοπικές κοινωνικές υπηρεσίες και να δίνουν έμφαση στην ανάπτυξη της προσωπικότητας των μαθητών, ενισχύοντας τα ενδιαφέροντα και τα ταλέντα τους, εκπαιδεύοντας και προωθώντας τη συμμετοχή τους στην επίλυση συγκρούσεων, σεβόμενα τη διαφορετικότητα και την ατομικότητά τους και προσφέροντας επιπρόσθετη στήριξη στα παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες.
4. Η κατώτερη ηλικία ποινικής ευθύνης θα πρέπει να είναι σαφώς προσδιορισμένη από το νόμο και να αυξάνεται προοδευτικά όσο το δυνατόν σε μεγαλύτερη ηλικία, φτάνοντας μέχρι αυτή των 18 ετών. Η θέση και τα δικαιώματα των παιδιών σε σύγκρουση με το νόμο κάτω από την κατώτερη ηλικία ποινικής ευθύνης, θα πρέπει να καθορίζονται σαφώς και να διασφαλίζεται η ευρύτερη προστασία τους. Η μεταχείριση από το σύστημα ποινικής δικαιοσύνης των παιδιών σε σύγκρουση με το νόμο πάνω από την κατώτερη ηλικία ποινικής ευθύνης, θα πρέπει πάντοτε να λαμβάνει υπόψη εκτός από την ηλικία τους, το επίπεδο της ωριμότητάς τους, σύμφωνα με την αρχή των αναπτυσσομένων ικανοτήτων των παιδιών και την ευαλωτότητά τους.
5. Τα παιδιά σε σύγκρουση με το νόμο θα πρέπει πάντοτε να απολαμβάνουν το δικαίωμα της ξεχωριστής νομικής εκπροσώπησης και/ή νομικής αρωγής από δικηγόρους, εκπαιδευμένους στα δικαιώματα του παιδιού.
6. Μέτρα εναλλακτικά του εγκλεισμού και ισχυρή εφαρμογή της Επανορθωτικής Δικαιοσύνης θα πρέπει να υιοθετηθούν στο δίκαιο, να αναπτυχθούν και να εφαρμοσθούν αποτελεσματικά στην πράξη. Τα εναλλακτικά και επανορθωτικά μέτρα θα πρέπει να επιλέγονται και να προσαρμόζονται στο συγκεκριμένο παιδί και στις συνθήκες της υπόθεσης, λαμβάνοντας υπόψη την γνώμη και τις ανάγκες του, να χρησιμοποιούνται στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό, αντί των κατασταλτικών μέτρων που θα πρέπει πάντα να αποτελούν την έσχατη επιλογή. Όταν το παιδί στερείται της ελευθερίας του και τοποθετείται σε ειδικούς χώρους, οι συνέπειες της τοποθέτησης αυτής στο παιδί θα πρέπει να αποτελούν αντικείμενο τακτικών ελέγχων και εποπτείας. Όλες οι υπηρεσίες θα πρέπει να παρακολουθούνται από ανεξάρτητες αρχές, με την συμμετοχή των εμπλεκομένων παιδιών.
7. Όλοι οι επαγγελματίες που εργάζονται με παιδιά σε σύγκρουση με το νόμο, θα πρέπει να επιμορφώνονται κατάλληλα, επαρκώς και διαρκώς, όχι μόνο σχετικά με τη νομική πτυχή των δικαιωμάτων του παιδιού και της φιλικής προς τα παιδιά δικαιοσύνης, αλλά και σχετικά με τις ιδιαιτερότητες των παιδιών, της παιδικής ηλικίας, της ανάπτυξης και των αναπτυσσόμενων ικανοτήτων τους. Αυτή η υποχρέωση θα πρέπει να αφορά τόσο τους επαγγελματίες της δίωξης και του συστήματος δικαιοσύνης (αστυνομικούς, εισαγγελείς, δικαστές, δικηγόρους και κηδεμονευτικούς λειτουργούς) όσο και τους επαγγελματίες σε χώρους κράτησης, αναμορφωτήρια, κοινωνικές υπηρεσίες, υπηρεσίες υγείας, εκπαίδευσης, ιδρύματα και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης.
8. Τα στοιχεία σχετικά με τα παιδιά σε σύγκρουση με το νόμο, οι διαδικασίες και τα μέτρα που λαμβάνονται, θα πρέπει να αποτελούν αντικείμενο συστηματικής και διεξοδικής συλλογής, επεξεργασίας, εναρμονισμού και διαχωρισμού και θα πρέπει να είναι διαθέσιμα και προσβάσιμα με ασφάλεια στις αρμόδιες υπηρεσίες και στους ανεξάρτητους οργανισμούς για τα δικαιώματα των παιδιών.
9. Τα ποινικά μητρώα των ανηλίκων σε σύγκρουση με το νόμο θα πρέπει να παραμένουν αυστηρά απόρρητα και να διατηρούνται μόνο για περιορισμένο χρόνο μετά την ολοκλήρωση της ποινής τους, ενώ παράλληλα θα πρέπει να υπάρχει πρόβλεψη στο νόμο και στην εφαρμοζόμενη πρακτική ώστε μητρώα άλλων μέτρων που επιβάλλονται σε παιδιά (όπως επιμορφωτικά ή άλλα αναμορφωτικά μέτρα) να διαγράφονται μόλις ο ανήλικος συμπληρώσει το 18ο έτος της ηλικίας του. Το δικαίωμα των παιδιών στην ιδιωτική ζωή και στην προστασία των προσωπικών τους δεδομένων θα πρέπει να εφαρμόζεται σαφώς σε όλες τις συναφείς καταστάσεις.
10. Υπηρεσίες αποκατάστασης και επανένταξης, ιδίως σε τοπικό επίπεδο, με βάση την κοινωνική ενσωμάτωση και υποστήριξη των παιδιών σε σύγκρουση με το νόμο, θα πρέπει να καθιερωθούν, να αναπτυχθούν, να ενισχυθούν και να στελεχωθούν από ομάδες επαγγελματιών όλων των ειδικοτήτων. Η αποκατάσταση μετά την κράτηση θα πρέπει να διασφαλίζεται.
11. Αποτελεσματικοί, ανεξάρτητοι, αμερόληπτοι, διαθέσιμοι και φιλικοί στα παιδιά εσωτερικοί και εξωτερικοί μηχανισμοί υποβολής παραπόνων θα πρέπει να καθιερωθούν και αναπτυχθούν. Τα παιδιά σε σύγκρουση με το νόμο θα πρέπει να ενημερώνονται πλήρως σχετικά με το δικαίωμά τους να υποβάλουν παράπονο με κατάλληλες διαδικασίες και να υποστηρίζονται στην υποβολή παραπόνων με κατάλληλες διαδικασίες, όποτε χρειάζεται.

Το ENOC καλεί τα Ευρωπαϊκά κράτη να αναθεωρήσουν τους νόμους, τις πολιτικές και τις πρακτικές τους στους τομείς της πρόληψης και της παρέμβασης αναφορικά με τα παιδιά σε σύγκρουση με το νόμο και να εναρμονισθούν με τις Διεθνείς Συμβάσεις και τα πρότυπα που έχουν υιοθετηθεί.
Το ENOC καλεί τα Ευρωπαϊκά κράτη να αναθεωρήσουν τον ρόλο και τη θέση των Ανεξαρτήτων Οργανισμών για τα Δικαιώματα των Παιδιών, με στόχο να εναρμονίσουν το σχετικό νομικό τους πλαίσιο με τις «Αρχές των Παρισίων» και άλλα συναφή διεθνή πρότυπα, και να ενισχύσουν την ικανότητα τους για την αποτελεσματική εκπλήρωση της αποστολής τους για την προστασία και προαγωγή των δικαιωμάτων του παιδιού.

Σύνοψη των κύριων επιπτώσεων της Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Παιδιού επί του συστήματος δικαιοσύνης των ανηλίκων
Όπως ορίζεται στην Σύμβαση, παιδί είναι οποιοδήποτε πρόσωπο κάτω των 18 (άρθρο 1).
Όλα τα δικαιώματα της Σύμβασης πρέπει να γίνονται σεβαστά και να διασφαλίζονται για όλα τα παιδιά χωρίς διάκριση για οποιοδήποτε λόγο (άρθρο 2).
Το συμφέρον των παιδιών πρέπει να είναι το πρωταρχικό μέλημα σε όλες τις ενέργειες που τα αφορούν (άρθρο 3).
Οι απόψεις των παιδιών πρέπει να ακούγονται και να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη για όλα τα θέματα που τα αφορούν, ανάλογα με την ηλικία και τον βαθμό ωριμότητάς τους (άρθρο 12).
Δεν θα πρέπει να τυγχάνουν βασανιστηρίων, απάνθρωπης ή ταπεινωτικής μεταχείρισης ή τιμωρίας, η θανατικής ποινή ή ισόβιας κάθειρξης χωρίς δυνατότητα απελευθέρωσης.
Η σύλληψη, κράτηση και φυλάκιση θα πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο ως έσχατο μέτρο και για το ελάχιστο απαιτούμενο χρονικό διάστημα.
Κάθε παιδί που στερείται την ελευθερία του:
    · πρέπει να αντιμετωπίζεται με ανθρωπιά και σεβασμό, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες των ατόμων της ηλικίας του,
    · πρέπει να διαχωρίζεται από τους ενήλικες, εκτός εάν θεωρηθεί ότι είναι προτιμότερο να μην γίνει αυτό για το συμφέρον του παιδιού,
    · έχει το δικαίωμα να διατηρεί επαφή με την οικογένειά του, μέσω επικοινωνίας και επισκέψεων,
    · έχει το δικαίωμα προστασίας της ιδιωτικής του ζωής,
    · έχει το δικαίωμα για ταχεία πρόσβαση σε νομική και άλλη βοήθεια,
    · έχει το δικαίωμα να αμφισβητήσει την στέρηση της ελευθερίας του μέσω δικαστηρίου κλπ, και το δικαίωμα σε ταχεία απονομή της δικαιοσύνης (άρθρο 37)
Κάθε παιδί σε σύγκρουση με το νόμο έχει το δικαίωμα:
    · Να αντιμετωπίζεται με τρόπο που να συνάδει με το αίσθημα αξιοπρέπειας και προσωπικής αξίας του παιδιού, λαμβάνοντας υπόψη την ηλικία του και την ανάγκη για επανένταξη στην κοινωνία και ανάληψης από το παιδί ενός εποικοδομητικού ρόλου στην κοινωνία.
    · Σε ενημέρωση αναφορικά με τις διαδικαστικές εγγυήσεις που ισχύουν σε ποινικές υποθέσεις.
    · Να αντιμετωπίζεται η ιδιωτική του ζωή με απολυτό σεβασμό σε όλα τα στάδια της διαδικασίας.
Τα κράτη είναι υποχρεωμένα να:
    · Προάγουν την θέσπιση νόμων, διαδικασιών, αρχών και θεσμών εφαρμοζόμενων ειδικώς στα παιδιά σε σύγκρουση με το νόμο.
    · Προωθούν κατάλληλα εναλλακτικά της προσφυγής στη δικαιοσύνη μέτρα.
    · Καθιερώσουν ελάχιστο όριο ηλικίας αναφορικά με την ποινική ευθύνη των παιδιών.
    · Να καταστήσουν διαθέσιμα σειρά μέτρων που να διασφαλίζουν στα παιδιά μεταχείριση που να εγγυάται την ευημερία τους και που να είναι ανάλογη με τις προσωπικές τους συνθήκες και το αδίκημα το οποίο έχουν διαπράξει. (άρθρο 40)
Επιπρόσθετα πρότυπα και κατευθυντήριες γραμμές αναγνωρίζονται από τους Στοιχειώδεις Κανόνες των Ηνωμένων Εθνών για την Απονομή Δικαιοσύνης σε Ανηλίκους του 1985 (Κανόνες του Πεκίνου), τους Κανόνες των Ηνωμένων Εθνών για την Προστασία των Ανηλίκων που έχουν Στερηθεί την Ελευθερία τους και τις Κατευθυντήριες Γραμμές των Ηνωμένων Εθνών για την Πρόληψη της Νεανικής Παραβατικότητας του 1990 (Κατευθυντήριες Γραμμές του Ριάντ)







Κατεβάστε το αρχείο Word Δημόσια Θέση ΕΝOC παιδιά σε σύγκρουση με το νόμο 2012.doc


Πίσω στην προηγούμενη σελίδα





Back To Top