Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Μετάβαση στο περιεχόμενο

Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Ανεξάρτητος Εθνικός Οργανισμός Δικαιωμάτων του Παιδιού - Κύπρος

ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΕΦΗΒΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ

ΣΤΙΣ 8/4/2012 και 11/4/2012

ΘΕΜΑ: ΠΑΙΔΙΑ ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ


Το θέμα της νεανικής παραβατικότητας είναι σύνθετο και πολυδιάστατο. Αποτελεί πηγή άγχους όχι μόνο για τους ενήλικες αλλά και για τους ίδιους τους έφηβους αφού πολλές φορές τα θύματα είναι άλλοι έφηβοι. Έφηβοι, θύματα βίαιων εγκλημάτων έχουν περισσότερες πιθανότητες να αναφέρουν προβλήματα όπως μετα-τραυματικό άγχος, καταθλιπτική διάθεση, αϋπνίες και ακαδημαϊκές δυσκολίες και έχουν περισσότερες πιθανότητες να εκδηλώσουν βίαιη και αντικοινωνική συμπεριφορά.



Η Ομάδα Εφήβων Συμβούλων της Επιτρόπου συναντήθηκε με την Επίτροπο την Κυριακή 8/4/2012 και την Τετάρτη 11/4/2012 για να συζητήσουν το θέμα της νεανικής παραβατικότητας καθώς επίσης και το θέμα της αντιμετώπισης των νεαρών παραβατών στο σύστημα δικαιοσύνης της Κύπρου.

Γενικός σκοπός των συναντήσεων ήταν, αφενός να ενημερωθούν και να προβληματιστούν τα μέλη της ΟΕΣ για το θέμα της νεανικής παραβατικότητας και αφετέρου να προετοιμαστούν για τη συμμετοχή τους σε διαδικτυακή συζήτηση που προγραμματίζεται γίνει μεταξύ των Ομάδων Εφήβων Συμβούλων Ευρωπαίων Επιτρόπων για το Παιδί για το ίδιο θέμα.

Λόγω της πολυπλοκότητας του θέματος αποφασίστηκε όπως γίνουν δύο εργαστήρια: Στο πρώτο εργαστήριο έγινε προσπάθεια κατανόησης του φαινομένου, ενώ στο δεύτερο έγινε συζήτηση όσον αφορά την αντιμετώπιση των παιδιών-παραβατών μέσα στο σύστημα δικαιοσύνης της Κύπρου.


Κατά τη διάρκεια της πρώτης συνάντησης τα παιδιά κατέγραψαν αντικοινωνικές συμπεριφορές που συναντούν στο σχολείο, τη γειτονιά και τους χώρους όπου συχνάζουν:

· Το bullying με τη μορφή ψυχολογικής, λεκτικής και σωματικής βίας.
· Απειλές
· Περιθωριοποίηση ατόμων
· Εκμετάλλευση ατόμου για οποιοδήποτε σκοπό
· Κοροϊδία
· Ρουσφέτι
· Φανατισμός
· Διάδοση φημών
· Απόρριψη ατόμων από την ομάδα ή το αντίστροφο
· Σωματικοί και λεκτικοί καβγάδες
· Κατάχρηση αλκοόλ
· Χρήση παράνομων ουσιών
· Εμπορία παράνομων ουσιών
· Καταστροφή ξένης περιουσίας
· Ασέβεια στους κανονισμούς ή σε άτομα
· Παράνομο παρκάρισμα
· Ρίξιμο σκουπιδιών
· Συνθήματα σε τοίχους
· Σεξιστικές συμπεριφορές
· Συμμορίες
· Κλοπές
· Οχλαγωγία
· Βανδαλισμοί
· Σεξουαλική παρενόχληση
· Δημόσιο σεξ
· Σκασιαρχείο
· Αντιγραφή σε διαγώνισμα
· Σπρωξίματα
· Μη τήρηση της σειράς πχ στην καντίνα
· Ρουσφέτι
· Υποτιμητικές συμπεριφορές

    Στη συνέχεια τα παιδιά προβληματίστηκαν ποιες από αυτές τις συμπεριφορές είναι αντικοινωνικές και ποιες παραβατικές. Ουσιαστικά αναφέρθηκε ότι, η παραβατική συμπεριφορά ορίζεται με βάση το νόμο. Είναι μορφή αντικοινωνικής συμπεριφοράς ωστόσο δε σημαίνει ότι όλες οι εκδηλώσεις αντικοινωνικής συμπεριφοράς είναι παραβατικές.

    Συζητήθηκε το σημείο ότι οι αντικοινωνικές συμπεριφορές μπορεί να έχουν εξελικτική πορεία π.χ. τα ψέματα και κλέψιμο σε καταστήματα (shoplifting) μπορεί να εξελιχτεί σε βανδαλισμούς και σε πιο σοβαρές παρανομίες όπως η διάρρηξη, Τονίστηκε ότι, αυτό δε σημαίνει ότι όλοι οι bullies θα μεγαλώσουν να γίνουν βίαιοι εγκληματίες ωστόσο, σχεδόν πάντα υπάρχει η αντίθετη πορεία δηλαδή βίαιοι εγκληματίες είχαν αντικοινωνική συμπεριφορά.

    Στη συνέχεια τα παιδιά παρακολούθησαν το βίντεο «Antisocial and Criminal Behaviour” το οποίο, κατά την άποψη των λειτουργών του ΓΕΠ, βοήθησε στο να εμπεδωθεί ο πιο πάνω διαχωρισμός

    Ακολούθως, τα παιδιά χωρίστηκαν σε ομάδες και μελέτησαν διάφορες περιπτώσεις παιδιών τα οποία σε κάποια στιγμή εκδήλωσαν παραβατική συμπεριφορά. Μια από τις ομάδες μελέτησε περίπτωση πολύ μικρού παιδιού με έντονη αντικοινωνική συμπεριφορά. Από τη μελέτη των περιπτώσεων τα παιδιά διέκριναν τους πιο κάτω παράγοντες ως επικίνδυνους για την ανάπτυξη παραβατικής συμπεριφοράς (risk factors) :

    ·

      Απουσία των γονιών από τη ζωή του παιδιού του λόγω πολλών ωρών εργασίας

    · Εγκατάλειψη του παιδιού από τον/τους γονείς
    · Έλλειψη ουσιαστικής επικοινωνίας των παιδιών με τους γονείς τους.
    · Συγκρουσιακές σχέσεις με γονείς
    · Χαλαρός γονικός έλεγχος
    · Έλλειψη καθοδήγησης του παιδιού όσον αφορά κοινωνικά αποδεχτές συμπεριφορές και κανόνες.
    · Σύγκριση των αδελφιών μεταξύ τους, από τους γονείς, με τρόπο που να νιώθει άσχημα κάποιο από τα παιδιά/αίσθημα απόρριψης
    · «Κακές» παρέες
    · Μη έγκαιρη παρέμβαση από τους γονείς για πρόληψη του φαινομένου της αντικοινωνικής και παραβατικής συμπεριφοράς (γονείς αντιλαμβάνονται ότι κάτι πάει λάθος όταν είναι πλέον πολύ αργά)
    · Λανθασμένος τρόπος ανατροφής των παιδιών/αποτυχία στην άσκηση θετικού γονικού ρόλου (οι γονείς δεν ξέρουν πώς να μεγαλώσουν τα παιδιά τους)
    · Διαλυμένες οικογένειες/απουσία ενός ή και των δύο γονιών κατά την παιδική ηλικία του παιδιού /δυσλειτουργικές οικογενειακές σχέσεις
    · Σεβασμός της προσωπικότητας του παιδιού και στήριξη των επιλογών του όσον αφορά τα ενδιαφέροντά του.
    · Ενδυνάμωση του παιδιού να εκφράζει την άποψή του και σεβασμός στις απόψεις του.
    · Ενδιαφέρον και γνώση των γονιών για το τι γίνεται στη ζωή του παιδιού τους π.χ. τις παρέες του, πώς περνά το χρόνο του όταν βρίσκεται στο σπίτι, πού περνά το χρόνο του όταν δε βρίσκεται στο σπίτι και πώς κτλ
    · Άσκηση υπερβολικής πίεσης από τους γονείς προς το παιδί ώστε να ικανοποιηθούν οι φιλοδοξίες τους.
    · Έλλειψη προσοχής και σημασίας από τους γονείς στα παιδιά
    · Κάλυψη των αναγκών των παιδιών για αγάπη, στοργή και αποδοχή.
    · Η ανικανότητα των γονιών για οριοθέτηση των παιδιών.
    ·
      Στην περίπτωση παιδιών μεταναστών: αλλαγή περιβάλλοντος, τοποθέτηση παιδιών-μεταναστών σε τάξη μικρότερης ηλικίας, φραγμοί στην επικοινωνία λόγω γλώσσας, περιθωριοποίηση στο σχολικό περιβάλλον, κίνδυνος για σχολική αποτυχία

    · Διαμονή σε υποβαθμισμένες περιοχές/φτώχεια
    · Κακοποίηση του παιδιού στο οικογενειακό περιβάλλον/άσκηση λεκτικής και σωματικής βίας.
    · Προβολή βίας και λανθασμένων προτύπων συμπεριφοράς από τα media/ηλεκτρονικά παιχνίδια που μπορεί να οδηγήσει στην αντιγραφή παραβατικής συμπεριφοράς.
    · Ιστορικό αντικοινωνικής συμπεριφοράς του παιδιού από πολύ μικρή ηλικία
    · Ψυχικές διαταραχές
    · ΔΕΠΥ

        Για την πρόληψη του φαινομένου σε πρωτογενές στάδιο τα παιδιά εισηγήθηκαν τα πιο κάτω:

    · Άσκηση θετικού γονικού ρόλου: ενδυνάμωση και στήριξη του παιδιού, σωστή και επαρκής επικοινωνία με το παιδί, μάθηση κοινωνικών κανόνων συμπεριφοράς/του σωστού από το λάθος/σεβασμού, οριοθέτηση παιδιού, ανάδειξη ταλέντων
    · Επαφή του παιδιού με συνομήλικα παιδιά με υγιή συμπεριφορά
    · Συμμετοχή του παιδιού σε δομημένες, ομαδικές, δημιουργικές και θετικές δραστηριότητες όπου θα αναπτύξει τα ενδιαφέροντά του, θα μάθει σωστούς τρόπους κοινωνικής συμπεριφοράς και θα έχει το αίσθημα ότι ανήκει σε ένα σύνολο.
    · Έγκαιρη ψυχολογική στήριξη του παιδιού και της οικογένειας όπου χρειάζεται
    · Έγκαιρες παρεμβάσεις στο σχολείο ώστε να προλαμβάνεται η σχολική αποτυχία και η αντικοινωνική συμπεριφορά.
    · Καλή επικοινωνία και συνεργασία του σχολείου με τους γονείς
    · Σεμινάρια άσκησης γονικού ρόλου σε γονείς.
    · Στήριξη του παιδιού από συγγενικά πρόσωπα και φίλους
    Εκτός από τα πιο πάνω τα παιδιά εξέφρασαν προβληματισμούς σχετικά με:

    · την έλλειψη ενδιαφέροντος που παρατηρούν στους συνομήλικους τους όσον αφορά θέματα δικαιωμάτων των παιδιών
    · το ότι έχουν επισημάνει επανειλημμένα ότι η οικογένεια αποτελεί το σημαντικότερο παράγοντα στην υγιή ανάπτυξη ενός παιδιού ωστόσο παρατηρούν ότι δύσκολα γίνεται παρέμβαση σε οικογενειακό επίπεδο.



    Κατά τη διάρκεια της δεύτερης συνάντησης τα παιδιά συζήτησαν τους λόγους για τους οποίους οι ανήλικοι παραβάτες πρέπει να αντιμετωπίζονται διαφορετικά από τους ενήλικες μέσα στο δικαστικό σύστημα. Αυτοί, σύμφωνα με όσα λέχθηκαν στις ομάδες, αφορούν:

    · Τις ικανότητες των εφήβων για λογική σκέψη και κατανόηση καθώς και την ικανότητά τους ικανοί να χρησιμοποιήσουν τις ικανότητες αυτές όταν παίρνουν αποφάσεις σε πραγματικές καταστάσεις της ζωής, σε σχέση με τους ενήλικες.
    ·

      Τη συναισθηματική και ψυχολογική ωριμότητα των εφήβων σε σχέση με τους ενήλικες. Για παράδειγμα, οι έφηβοι είναι πολύ πιο επιρρεπείς στις επιδράσεις των συνομήλικων τους από τους ενήλικες και είναι πιο πιθανό να εστιαστούν στην άμεση και όχι στην μακροπρόθεσμη ικανοποίηση και απόλαυση. Είναι πιο παρορμητικοί και με ασταθή διάθεση. Είναι πιο πιθανό να πάρουν ρίσκα και λιγότερο ικανοί να ισορροπήσουν τα ρίσκα με τις αμοιβές.

    · Το γεγονός ότι, η προσωπική ταυτότητα των εφήβων είναι ρευστή και ασχημάτιστη. Η εφηβεία είναι μια περίοδος στην οποία το άτομο θέλει να πειραματιστεί (πολλές φορές με επικίνδυνες συμπεριφορές), να ανεξαρτητοποιηθεί από τους γονείς του και αγωνίζεται να ξεκαθαρίσει ποιο είναι.
    ·
      Τέλος συζητήθηκε κατά πόσο, η επιβολή αυστηρών ποινικών μέτρων στους έφηβους, χωρίς μέτρα στήριξης για την επανένταξή τους στην κοινωνία και διόρθωση της συμπεριφοράς τους οδηγεί στο να καταστραφεί το μέλλον τους. Τα παιδιά προβληματίστηκαν κατά πόσο οι αυστηρές ποινές τελικά εξυπηρετούν τον πρακτικό σκοπό της διασφάλισης της κοινής ασφάλειας αν οι νεαροί παραβάτες βγαίνουν από το σύστημα δικαιοσύνης χειρότεροι από ότι μπήκαν (π.χ. φυλακίζονται για χρήση ναρκωτικών για να βγουν από τη φυλακή έμποροι)

    Στη συνέχεια δόθηκε στα παιδιά μια υπόθεση δίκης βασισμένη σε πραγματικά γεγονότα. Τα παιδιά ανάλαβαν ρόλους (παιδί-κατηγορούμενος, Κατηγορούσα Αρχή, Αρχή Υπεράσπισης και δικαστές). Έγινε προσομοίωση της δίκης αφού η κάθε ομάδα προετοίμασε το ρόλο της. Η όλη διαδικασία έδωσε την ευκαιρία στα παιδιά να προβληματιστούν ξανά γύρω από το θέμα, να χρησιμοποιήσουν τη γνώση που απέκτησαν από την προηγούμενη δραστηριότητα καθώς επίσης και να προβληματιστούν πάνω στους στόχους που θα πρέπει να έχει μια πολιτική για τη νεανική παραβατικότητα. Συγκεκριμένα:

    ·

      Ήταν η τιμωρία του νεαρού παραβάτη δίκαια; Αναγνωρίστηκε ο βαθμός ανωριμότητάς του και ταυτόχρονα κρατήθηκε υπόλογος των παραβιάσεών του;

    · Η δίκη καθώς και η διαδικασία που ακολουθήθηκε και οι διαδικασίες που θα ακολουθήσουν στη συνέχεια ήταν τέτοιοι που θα ενισχύσουν παρά θα βλάψουν τις μελλοντικές προοπτικές του νεαρού παραβάτη και θα μειώσουν παρά θα αυξήσουν την πιθανότητα να συνεχίσει την εγκληματική του δραστηριότητα;
    ·
      Ικανοποιήθηκε η ανάγκη της κοινότητας για απόδοση δικαιοσύνης και διασφαλίστηκε η ασφάλεια του κοινού; Ταυτόχρονα όμως, μήπως η απόφαση του «δικαστηρίου» εστιάστηκε αποκλειστικά στην άμεση διασφάλιση της ασφάλειας του κοινού και απέτυχε να ανταποκριθεί στις διαφορές που υπάρχουν μεταξύ των εφήβων και των ενήλικων ατόμων, με αποτέλεσμα να ελλοχεύει κινδύνους τόσο για το παιδί όσο και για την κοινωνία στο μέλλον;
    Τέλος, η Επίτροπος παρουσίασε στα παιδιά την υφιστάμενη νομοθεσία και πολιτική για τη νεανική παραβατικότητα στην Κύπρο καθώς και τις δικές της εισηγήσεις για εισαγωγή νέου συστήματος ποινικής δικαιοσύνης φιλικής προς τα παιδιά που να δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην πρόληψη αλλά και να εισάγει νέες μορφές παρέμβασης. Η Επίτροπος αναφέρθηκε επίσης στην ανάγκη για δημιουργία δικαστηρίου ανηλίκων. Τα παιδιά προβληματίστηκαν κατά πόσο το υφιστάμενο σύστημα εξυπηρετεί τους στόχους της πολιτικής για τη νεανική παραβατικότητα. Τα παιδιά εξέφρασαν τις απόψεις τους για διάφορα θέματα συμπεριλαμβανομένης και της κατώτερης ηλικίας ποινικής ευθύνης. Οι απόψεις των παιδιών κάλυπταν το φάσμα από 14-18 ετών. Η Επίτροπος τοποθετήθηκε λέγοντας ότι, το κατώτατο όριο ποινικής ευθύνης στην Κύπρο, που σήμερα είναι 14 ετών, θα πρέπει να αυξηθεί.







Κατεβάστε το αρχείο Word ΟΜΑΔΑ ΕΦΗΒΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΤΗΣ ΝΕΑΝΙΚΗΣ ΠΑΡΑΒΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ.docx


Πίσω στην προηγούμενη σελίδα





Back To Top