Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Μετάβαση στο περιεχόμενο

Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Ανεξάρτητος Εθνικός Οργανισμός Δικαιωμάτων του Παιδιού - Κύπρος

Σημείωμα της Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, Λήδας Κουρσουμπά, για τη Συνεδρία της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων με θέμα
«Η καθυστέρηση που παρατηρείται στη διαδικασία υιοθεσιών στις Υπηρεσίες Κοινωνικής Eυημερίας»,
Δευτέρα 24/10/2011


Α. Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού:

Προοίμιο: Αναγνωρίζεται ότι το παιδί για την αρμονική ανάπτυξη της προσωπικότητάς του, πρέπει να μεγαλώνει μέσα στο οικογενειακό περιβάλλον σ΄ ένα κλίμα ευτυχίας, αγάπης και κατανόησης.

Άρθρο 21: Τα Συμβαλλόμενα Κράτη που αναγνωρίζουν και επιτρέπουν την υιοθεσία, διασφαλίζουν ότι εκείνο που λαμβάνεται πρωτίστως υπόψη, στην προκειμένη περίπτωση είναι το υπέρτατο συμφέρον του παιδιού και

α. Μεριμνούν ώστε η υιοθεσία ενός παιδιού να μην επιτρέπει παρά μόνο από τις αρμόδιες αρχές, οι οποίες αποφαίνονται, σύμφωνα με το νόμο και με τις εφαρμοζόμενες διαδικασίες και επί τη βάσει όλων των αξιόπιστων σχετικών πληροφοριών, εάν η υιοθεσία είναι δυνατή εν όψει της κατάστασης του παιδιού σε σχέση με τον πατέρα και τη μητέρα του, τους συγγενείς του και τους νόμιμους εκπροσώπους του και εάν, εφόσον αυτό απαιτείται, τα ενδιαφερόμενα πρόσωπα έδωσαν συναίνεσή τους για την υιοθεσία, έχοντας γνώση των πραγμάτων και μετά από την αναγκαία παροχή συμβουλών.

Αρχή της Διασφάλισης του Συμφέροντος του παιδιού – Άρθρο 3:

1. Σε όλες τις αποφάσεις που αφορούν στα παιδιά, είτε αυτές λαμβάνονται από δημοσίους ή ιδιωτικούς οργανισμούς κοινωνικής προστασίας είτε από τα δικαστήρια, τις διοικητικές αρχές ή από τα νομοθετικά όργανα, πρέπει να λαμβάνεται πρωτίστως υπόψη το συμφέρον του παιδιού.

2. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη υποχρεούνται να εξασφαλίζουν στο παιδί την αναγκαία για την ευημερία του προστασία και φροντίδα, λαμβάνοντας υπόψη τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των γονέων του, των επιτρόπων του ή των άλλων προσώπων που είναι νόμιμα υπεύθυνοι γι' αυτό, και παίρνουν για το σκοπό αυτό όλα τα κατάλληλα νομοθετικά και διοικητικά μέτρα.

3. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη μεριμνούν ώστε η λειτουργία των οργανισμών, των υπηρεσιών και των ιδρυμάτων που αναλαμβάνουν παιδιά και που είναι υπεύθυνα για την προστασία τους να είναι σύμφωνη με τους κανόνες που έχουν θεσπιστεί από τις αρμόδιες αρχές, ιδιαίτερα στον τομέα της ασφάλειας και της υγείας και σε ότι αφορά τον αριθμό και την αρμοδιότητα του προσωπικού τους, καθώς και την ύπαρξη μιας κατάλληλης εποπτείας.

Σύμφωνα επίσης και με την Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού « το παιδί στην υιοθεσία πρέπει να είναι η ύψιστη προτεραιότητα και όχι απλά μια προτεραιότητα» και «κανένα συμφέρον, οικονομικό, πολιτικό, της ασφάλειας του κράτους ή των υποψήφιων υιοθετούντων δεν θα πρέπει είναι υπεράνω αυτό του ιδίου του παιδιού». Η Επιτροπή έχει επίσης επισημάνει «την αρχή ότι οποιαδήποτε καθυστέρηση στη διαδικασία της υιοθεσίας δυνατό να αποβεί επιζήμια για το καλύτερο συμφέρον των παιδιών στις υιοθεσίες».

Β. Αρχές που πρέπει να διέπουν τις υιοθεσίες:

        Ι. Η υιοθεσία είναι ένα κοινωνικά και νομικά προστατευτικό μέτρο για τα παιδιά. Στόχος της υιοθεσίας είναι η διασφάλιση του συμφέροντος του παιδιού.

        ΙΙ. Η υιοθεσία πρέπει να διασφαλίζει το καλύτερο συμφέρον του παιδιού. Η διαδικασία γίνεται γιατί οι περιστάσεις του παιδιού είναι τέτοιες και όχι γιατί κάποιο άτομο έχει εκφράσει την επιθυμία να αποκτήσει παιδί. Γι΄αυτό και στις υιοθεσίες επιβάλλεται να εμπλέκονται οι αρμόδιες Υπηρεσίες για την προστασία παιδιών. Είναι κατανοητή η επιθυμία των υποψήφιων για υιοθεσία γονιών αλλά είναι οι ανάγκες του παιδιού που πρέπει να οδηγούν την όλη διαδικασία. Οι επαγγελματίες χρειάζεται να διαβεβαιωθούν ότι η υιοθεσία θα αποβεί προς το καλύτερο συμφέρον του παιδιού.

        ΙΙΙ. Προτεραιότητα στην ανατροφή του παιδιού στην οικογένεια του. Δικαίωμα του παιδιού να μεγαλώνει στη φυσική του οικογένεια ή το ευρύτερο του οικογενειακό περιβάλλον και προς αυτή την κατεύθυνση και έτσι πρέπει να γίνεται, κατευθύνονται οι κυβερνήσεις έτσι που να στηρίξουν τις οικογένειες των παιδιών να αναλάβουν τη φροντίδα τους. Η φτώχεια δεν αποτελεί ικανοποιητικό κριτήριο για να μετακινηθεί ένα παιδί από την οικογένεια του. Είναι γι΄αυτό το λόγο που ο αριθμός διαθέσιμων παιδιών για υιοθεσία έχει μειωθεί.

        ΙV. Προτεραιότητα σε μόνιμες διευθετήσεις για το παιδί:

        V. Η διακρατική υιοθεσία πρέπει να είναι η τελευταία επιλογή για μόνιμη αποκατάσταση του παιδιού, αφού έχουν εξαντληθεί οι άλλες επιλογές.

        VI. Η διαθεσιμότητα του παιδιού για υιοθεσία πρέπει να αποφασίζεται πριν ξεκινήσει οποιαδήποτε διαδικασία υιοθεσίας του και αυτό πρέπει να διασφαλίζεται στο Νόμο. Η διαθεσιμότητα του παιδιού δεν είναι μόνο νομικό θέμα. Χρειάζεται να προηγηθεί διαδικασία διασφάλισης ότι το παιδί δεν μπορεί να παραμείνει στη φυσική του οικογένεια, ότι είναι ψυχολογικά έτοιμο να επωφεληθεί από την υιοθεσία και τελευταίο στάδιο είναι η νομική διασφάλιση δηλαδή η συγκατάθεση των γονιών του. Επομένως χρειάζεται να αναθεωρηθεί η δυνατότητα που δίδει ο Νόμος για ιδιωτικές τοποθετήσεις, που ενέχουν κινδύνους για εμπορία παιδιών.

        VII. H καταλληλότητα των Υποψήφιων Υιοθετούντων για να υιοθετήσουν πρέπει να ολοκληρώνεται πριν ξεκινήσουν διαδικασίες για υιοθεσία παιδιού. Η υιοθεσία είναι δικαίωμα του παιδιού που έχει ανάγκη προστασίας. Οι ενήλικες δεν έχουν δικαίωμα να αναλάβουν τη φροντίδα παιδιού επειδή απλά επιθυμούν να έχουν παιδί. Δεν υπάρχει «ισότητα» στο θέμα υιοθεσίας παιδιού γιατί τα άτομα που αναλαμβάνουν ένα υιοθετημένο παιδί έχουν να αντιμετωπίσουν επιπρόσθετες προκλήσεις που έχουν σχέση με τα βιώματα του παιδιού, την προσαρμογή του στο νέο του περιβάλλον και τις δυσκολίες που αφορούν το θέμα της αλήθειας, της αναζήτησης καταγωγής κτλ. Πρέπει να καθοριστεί ανώτατο όριο ηλικίας των ΥΥ για υιοθεσία. Να διασφαλιστεί η πολυθεματικότητα στη μελέτη των ΥΥ. Χρονικό διάστημα που ισχύει η έγκριση.

        VIII. Προετοιμασία όλων, του παιδιού, των γονιών και των υποψήφιων για υιοθεσία γονιών. Η υιοθεσία θα ικανοποιήσει το συμφέρον του παιδιού μόνο εάν προηγηθεί προετοιμασία όλων έτσι που να βοηθηθούν να αντιληφθούν τις άμεσες και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της υιοθεσίας στη δική τους ζωή και του παιδιού.

        IX. Διαδικασία ταιριάσματος του παιδιού για υιοθεσία με την οικογένεια. Το παιδί να τοποθετηθεί σε οικογένεια που ταιριάζει με τις ανάγκες, τα χαρακτηριστικά και τις εμπειρίες του. Αυτή η διαδικασία γίνεται από επαγγελματίες

        X. Στήριξη μετά την υιοθεσία. Πρόσβαση σε επαγγελματικές υποστηρικτικές υπηρεσίες μετά την υιοθεσία. Δημιουργία ομάδων αυτοβοήθειας, υποστηρικτικές υπηρεσίες μέσω τηλεφώνου, υποστηρικτικές υπηρεσίες σε εξειδικευμένα κέντρα, διάδοση έντυπου υλικού, συμβουλευτικές υπηρεσίες για παιδιά.

        XI. Αναζήτηση καταγωγής. Το παιδί έχει δικαίωμα να γνωρίζει την προσωπική του ιστορία. Είναι επομένως απαραίτητο οι πληροφορίες αυτές να υπάρχουν και να διατηρούνται σε αρχείο. Να υπάρχει επαγγελματική βοήθεια στη διαδικασία αναζήτησης της καταγωγής.
        Γ. Κυπριακή Νομοθεσία:

        Η νομοθεσία που ρυθμίζει τις υιοθεσίες στην Κύπρο χρειάζεται εκσυγχρονισμό ώστε να συνάδει πλήρως με τις πρόνοιες της Σύμβασης του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού, να διασφαλίζει την εφαρμογή των προνοιών της Σύμβασης της Χάγης για την Προστασία των Παιδιών Αναφορικά με τη Διακρατική Υιοθεσία και να εναρμονιστεί με τα διεθνή πρότυπα στον τομέα.

        Ως Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού αμέσως μετά την ανάληψη των καθηκόντων μου και ασκώντας την αρμοδιότητά μου με βάση τον περί Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Νόμο 74(Ι)/2007, για έλεγχο και παρακολούθηση νομοθεσιών με στόχο την εναρμόνιση τους με σχετικές διεθνείς συμβάσεις καθώς και για προώθηση των αναγκαίων νομοθετικών ρυθμίσεων για την προστασία των δικαιωμάτων του παιδιού, ζήτησα από την Υπουργό Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων το Μάρτιο του 2008 τον εκσυγχρονισμό της νομοθεσίας που ρυθμίζει τις υιοθεσίες στην Κύπρο. Είχα διαβεβαιώσεις από την Υπουργό ότι θα ετοιμάζετο προσχέδιο του σχετικού νομοσχεδίου από τις αρμόδιες Υπηρεσίες του Υπουργείου.

        Το προσχέδιο του νομοσχεδίου μου διαβιβάστηκε το Δεκέμβριο 2008 για τις απόψεις μου, οι οποίες στάληκαν στο Υπουργείο τον Ιούλιο 2009 με εκτενέστατο σημείωμα με γενικά σχόλια αλλά και επί μέρους εισηγήσεις επί του Νομοσχεδίου. Συνοπτικά αναφέρεται ότι το εν λόγω νομοσχέδιο δεν είχε πετύχει τον εκσυγχρονισμό της νομοθεσίας ούτε και την εναρμόνισή της με τις σχετικές Διεθνείς Συμβάσεις αλλά ούτε και εφαρμοστικές πρόνοιες για την αποτελεσματική εφαρμογή των Διεθνών Συμβάσεων που έχουν κυρωθεί από τη Δημοκρατία. Θέση μου ήταν όπως το Νομοσχέδιο τύχει ολοκληρωτικής αναθεώρησης. Έκτοτε δεν έχω λάβει οποιαδήποτε ενημέρωση για το στάδιο στο οποίο βρίσκεται η αναθεώρηση.










Κατεβάστε το αρχείο Word ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ.doc


Πίσω στην προηγούμενη σελίδα





Back To Top