Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Μετάβαση στο περιεχόμενο

Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Ανεξάρτητος Εθνικός Οργανισμός Δικαιωμάτων του Παιδιού - Κύπρος


Γενικό Σχόλιο:
Η βία ενάντια στα παιδιά αποτελεί αδιαμφισβήτητα σοβαρή παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων του παιδιού και παρά τις πολυάριθμες προσπάθειες που έχουν γίνει τόσο σε εθνικό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο για την αντιμετώπιση του φαινομένου, η βία ενάντια στα παιδιά εξακολουθεί να είναι εκτεταμένη. Είναι φαινόμενο το οποίο συναντάται σε όλες τις χώρες, ανεξάρτητα από τη γεωγραφική καταγωγή ή το κοινωνικό στρώμα των ανθρώπων. Αν και η βία εκφράζεται με διαφορετικές μορφές και σε διαφορετικό βαθμό, σε όλες τις περιπτώσεις αποστερεί από τα παιδιά το δικαίωμά τους για ευημερία και διαταράσσει την ικανότητά τους να μαθαίνουν και να κοινωνικοποιούνται φυσιολογικά, αφήνοντάς τους ανεξίτηλα ίχνη για την υπόλοιπη ενήλική τους ζωή.

Ο όρος «βία» εμπεριέχει όλες τις μορφές βίας, - σωματική ή ψυχολογική, τραυματισμό ή κακοποίηση, παραμέληση ή αμελή μεταχείριση-, περιλαμβανομένης της σεξουαλικής παραβίασης, της εκφοβιστικής συμπεριφορά στα σχολεία (bullying) και της σωματικής τιμωρίας (corporal punishment). Η βία ενάντια στα παιδιά συναντάται σε όλα τα πλαίσια όπου υπάρχουν παιδιά, όπως την οικογένεια, το σπίτι, το σχολείο, κέντρα απασχόλησης ή προστασίας παιδιών, στο δρόμο, σε κρατητήρια, στις φυλακές.

Τα παιδιά πρέπει να προστατεύονται από όλες τις μορφές βίας και ο στόχος της πολιτείας πρέπει να είναι η προώθηση δράσεων που να προλαμβάνουν και να μειώνουν τη βία ενάντια στα παιδιά. Το κράτος έχει υποχρέωση να διασφαλίζει ότι τα παιδιά δεν υπόκεινται σε κακοποίηση στην οικογένεια, το σχολείο, την κοινότητα αλλά βέβαια ούτε και σε χώρους που ιδρύονται από το ίδιο το κράτος για να παρέχουν στα παιδιά προστασία και φροντίδα.

Η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού έχει συμβάλει ουσιαστικά στον τρόπο αντίληψης του φαινομένου της βίας ενάντια στα παιδιά και υπογραμμίζει ότι τα παιδιά πρέπει να προστατεύονται από όλες τις μορφές βίας ενώ βρίσκονται υπό τη φροντίδα των γονιών ή οποιουδήποτε ατόμου και η προστασία πρέπει να παρέχεται με τρόπο που να διασφαλίζει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια του παιδιού.

Επισημαίνεται ότι η Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Παιδιού στις Τελικές Παρατηρήσεις της σε σχέση με την τελευταία Περιοδική Έκθεση της Κύπρου (2003), αναφορικά με το φαινόμενο της κακοποίησης παιδιών, συστήνει όπως η Κύπρος υιοθετήσει επαρκή μέτρα και πολιτικές που θα συμβάλουν στην αλλαγή στάσεων, συμπεριλαμβανομένης και της απαγόρευσης σωματικής τιμωρίας στην οικογένεια, με την υποστήριξη καλά σχεδιασμένων εκστρατειών ενημέρωσης που θα αφορούν μεταξύ άλλων εναλλακτικούς τρόπους επιβολής πειθαρχίας στα παιδιά. Το κράτος ενθαρρύνεται να υιοθετήσει μέτρα και να εξασφαλίσει επαρκές ανθρώπινο δυναμικό και χρηματικούς πόρους για τη διασφάλιση της εφαρμογής το νόμου για την πρόληψη της βίας στην οικογένεια.(Παράγραφος 46 της Έκθεσης)

Η προστασία των παιδιών δεν πρέπει να αφήνεται στις καλές προθέσεις και επιβάλλεται να γίνουν πολλά για την αποτελεσματική τους προστασία και στη δημιουργία μιας κοινωνίας στην οποία τα παιδιά να μπορούν να ζουν χωρίς οποιοδήποτε φόβο να αποτελέσουν θύματα κακοποίησης ή που να πρέπει τα ίδια να χρησιμοποιούν τη βία σαν μέσο επικοινωνίας ή επίλυσης διαφορών τους.

Μέτρα για τη δημιουργία ενός μοντέλου Εθνικής Στρατηγικής και Σχεδίου Δράσης για την προστασία των παιδιών από όλες τις μορφές βίας

Επιβάλλεται η δημιουργία ενός πολυδιάστατου και συστηματικού πλαισίου που να απαντά στο φαινόμενο της βίας ενάντια στα παιδιά, με ρεαλιστικούς στόχους και συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα, που να συντονίζεται και να παρακολουθείται από μια αρμόδια αρχή, που να υποστηρίζεται τόσο οικονομικά όσο και σε ανθρώπινο δυναμικό και που να είναι βασισμένο σε επιστημονική γνώση.

Αρχές του πλαισίου:

Πολυδιάστατο φαινόμενο: Η βία εκφράζεται μέσα από ένα συνδυασμό παραγόντων και επομένως το πλαίσιο χρειάζεται να εισαγάγει σφαιρική θεραπεία των συνθηκών κάτω από τις οποίες ασκείται η βία.

Πρόληψη της βίας: Απαιτείται δια-υπηρεσιακή συνεργασία και συντονισμός μεταξύ κρατικών τμημάτων και μεταξύ κράτους και κοινωνίας των πολιτών. Πρέπει να περιλαμβάνονται δράσεις πρωτογενούς, δευτερογενούς και τριτογενούς πρόληψης που να είναι φιλικές προς τα παιδιά, να επικεντρώνονται στην οικογένεια και να είναι προσανατολισμένες στο να καλύπτουν τις ανάγκες της οικογένειας.

Σφαιρική προσέγγιση: Όλα τα προγράμματα και δράσεις που στοχεύουν στην πρόληψη και προστασία των παιδιών από τη βία πρέπει να λειτουργούν μέσα από ένα ευρύ φάσμα αρμόδιων Υπηρεσιών .

Εκτίμηση προόδου: Να υπάρχει σαφής μεθοδολογία αξιολόγησης της προόδου και αξιολόγησης των δράσεων πάνω σε συστηματική βάση.


Συμμετοχή των παιδιών: Τα παιδιά πρέπει να ενθαρρυνθούν να συμβάλουν στη δημιουργία αυτής της στρατηγικής.

Άξονες:

Δράσεις για οικοδόμηση κουλτούρας σεβασμού των δικαιωμάτων του παιδιού
Δημιουργία ικανοποιητικού νομοθετικού πλαισίου, και δημιουργία πολιτικών
Υπηρεσίες και μηχανισμοί φιλικοί προς τα παιδιά
Δικαστικό Σύστημα
Έρευνα και στατιστικά δεδομένα


1. Δράσεις για οικοδόμηση κουλτούρας σεβασμού των δικαιωμάτων του παιδιού:

Περιλαμβάνονται δράσεις για αλλαγή στην αντίληψη του κόσμου απέναντι στο παιδί και γενικά την παιδική ηλικία και τη βία που ασκείται απέναντι στα παιδιά. Αυτό επιτυγχάνεται μόνο όταν όλα τα επίπεδα της κοινωνίας γνωρίζουν ικανοποιητικά τα δικαιώματα του παιδιού και των τραυματικών επιπτώσεων της βίας πάνω στα παιδιά.

(α) Εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση :

  • Η εκπαίδευση στα ανθρώπινα δικαιώματα να περιληφθεί στα σχολικά προγράμματα που να προωθούν προσέγγιση στη βάση των δικαιωμάτων του παιδιού σε όλα τα επίπεδα της εκπαίδευσης. Παράλληλη ολοκληρωμένη σεξουαλική αγωγή σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης ώστε τα παιδιά μέσα από την ενημέρωση να αποκτήσουν σωστές αντιστάσεις. Τα πιο πάνω θα πρέπει να ενταχτούν στο πλαίσιο της Εκπαιδευτικής Μεταρρύθμισης.
  • Συστηματική και συνεχής εκπαίδευση όλων όσοι εργάζονται με παιδιά για τα δικαιώματα του παιδιού.
  • Ευαισθητοποίηση μέσα από εκστρατείες για τα δικαιώματα του παιδιού συμπεριλαμβανομένου και του δικαιώματος του παιδιού να προστατεύεται από κάθε μορφή βίας.
  • Εμπέδωση μηδενικής ανοχής στη βία στην κοινωνία.
  • Προγράμματα άσκησης θετικού γονικού ρόλου και ενημέρωση των γονιών για τα δικαιώματα του παιδιού.
  • Ενημέρωση των γονιών και των παιδιών για τις διάφορες μορφές βίας και τους χώρους που κάθε μορφή τις περισσότερες φορές συναντάται.
  • Ενημέρωση/ ευαισθητοποίηση του κινδύνου κακοποίησης των παιδιών και ότι τις περισσότερες φορές γίνεται από άτομα γνωστά στο παιδί.
  • Πληροφορίες και εκπαιδευτικό υλικό σε ομάδες παιδιών/εφήβων που μπορεί να είναι σε ομάδες ψηλού κινδύνου για σεξουαλική εκμετάλλευση.


    (β) Εκπαίδευση επαγγελματιών:
  • Όλοι οι επαγγελματίες που εργάζονται με ή για τα παιδιά πρέπει να είναι εξοικειωμένοι με τις πρόνοιες της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού.
  • Να εμπεδωθεί σε όλες τις επαγγελματικές ομάδες που έρχονται σε επαφή με παιδιά κουλτούρα δικαιωμάτων του παιδιού (δικαστές, κοινωνικοί λειτουργοί, αστυνομικοί, διευθυντές σχολείων και εκπαιδευτικοί, προσωπικό σε τμήματα μετανάστευσης, προσωπικό που εργάζεται σε διάφορα ιδρύματα, ανάδοχοι γονείς, προπονητές κλπ).
  • Τα δικαιώματα του παιδιού να περιλαμβάνονται στα προγράμματα εκπαίδευσης των επαγγελματικών αυτών ομάδων καθώς και στα προγράμματα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης τους.
  • Οι επαγγελματίες να εκπαιδεύονται να ακούουν αποτελεσματικά τα παιδιά και να έχουν δεξιότητες να προλαβαίνουν, να αναγνωρίζουν και να ανταποκρίνονται θετικά και αποτελεσματικά στη βία απέναντι στα παιδιά. Πρέπει να γίνει αναγκαστική η εκπαίδευση τους για την πρόληψη, αναγνώριση και αναφορά των περιστατικών κακοποίησης.
  • Να παρέχεται ειδική εκπαίδευση σε επαγγελματίες που εργάζονται με ευάλωτες ομάδες παιδιών όπως παιδιά με αναπηρίες.
  • Να προσφέρεται ικανοποιητική εποπτεία, συμβουλευτική, συμπληρωματική εκπαίδευση και υποστήριξη στις ομάδες αυτές των επαγγελματιών.

    (γ) ΜΜΕ- Χρήση τεχνολογίας
  • Τα ΜΜΕ να ενθαρρυνθούν να ενημερώνουν τα παιδιά και τους ενήλικες για τα ΔΠ, να προωθούν τη συμμετοχή των παιδιών, να υιοθετούν προσεγγίσεις θετικού γονικού ρόλου και να υιοθετούν μη βίαιες αξίες στην κοινωνία.
  • Το κράτος έχει υποχρέωση να παρεμβαίνει για σκοπούς προστασίας των παιδιών από προγράμματα στα ΜΜΕ επιβλαβή στα παιδιά.
  • Οι παροχείς υπηρεσιών διαδικτύου να ενθαρρύνονται να παρέχουν ενημέρωση για τους εν δυνάμει κινδύνους και ρίσκα από τη χρήση του διαδικτύου και να συνεργάζονται με τις αρχές στη διερεύνηση αδικημάτων που διαπράττονται από τη χρήση τηλεπικοινωνιακών τεχνολογιών.
  • Οι παροχείς υπηρεσιών διαδικτύου να κτίσουν συνεργασίες με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς για να αναπτύξουν στοιχειώδη εκπαίδευση των παιδιών στη χρήση του διαδικτύου, να εργάζονται στενά με τους ειδικούς για θέματα παιδικής προστασίας.
  • Ενημέρωση των γονιών και εκπαιδευτικών για τους κινδύνους της ανεξέλεγκτης χρήσης του διαδικτύου από τα παιδιά, πώς να αναπτύξουν την κριτική σκέψη των παιδιών και πώς να περιορίσουν την πρόσβαση των παιδιών σε περιεχόμενα επιβλαβή για τα παιδιά.
  • Η ενθάρρυνση λειτουργίας τρόπων επικοινωνίας των παιδιών με παιδιά για σκοπούς περιορισμού της βίας.
  • 2. Υιοθέτηση ικανοποιητικών πολιτικών και νομοθετικού πλαισίου

    (α) Πολιτικές
  • Πολιτική για προώθηση Εφαρμογής της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού σε όλες τις κυβερνητικές πολιτικές και όλες τις ενέργειες που επηρεάζουν τα παιδιά.
  • Πολιτικές και προγράμματα που στοχεύουν στη μείωση της ανισότητας, της φτώχειας και της περιθωριοποίησης. Υποστήριξης των οικογενειών, αντιμετώπισης της ανεργίας, της κοινωνικής ανοχής, ανάπτυξη αξιών που να καταδικάζουν τη βία, ανάπτυξη κοινωνικών δικτύων, ανάπτυξη κοινωνικής ενσωμάτωσης μεταναστών και των οικογενειών τους.
  • Ανάπτυξη πολιτικών βασισμένες στην έρευνα, σε δεδομένα και σε εμπειρίες των ίδιων των παιδιών για πρόληψη, εντοπισμό και χειρισμό της βίας εναντίον των παιδιών. Ιδιαίτερη σημασία σε ευάλωτες ομάδες όπως παιδιά με αναπηρίες, παιδιά υπό τη φροντίδα του κράτους, παιδιά σε ανάδοχες οικογένειες, ασυνόδευτοι ανήλικοι, παιδιά αιτητές ασύλου, παιδιά μειονοτήτων, παιδιά που ζουν σε συνθήκες φτώχειας και σε μειονεκτικές περιοχές.
  • Πολιτικές στήριξης παιδιών και οικογενειών:
  • Στήριξη της οικογένειας στο γονικό της ρόλο
  • Πρόληψη στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό χωρισμού των παιδιών από τους γονείς τους
  • Παροχή εναλλακτικής οικογενειακής τοποθέτησης παιδιών
  • Προώθηση θετικού και μη βίαιου τρόπου άσκησης του γονικού ρόλου.
  • Πολιτικές για την ιδρυματική λειτουργία


    (β) Νομοθετικό πλαίσιο:
  • Επικύρωση της Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Προστασία Παιδιών ενάντια στη Σεξουαλική Εκμετάλλευση και Σεξουαλική Κακοποίηση –Να επισπευθεί.
  • Εξέταση του υφιστάμενου νομικού πλαισίου για βελτίωση όπου τυχόν ενδείκνυται
  • Εγγραφή των παιδιών αμέσως μετά τη γέννηση τους
  • Να υπάρχει κατώτατο όριο ηλικίας για συναίνεση σε σεξουαλική πράξη
  • Να απαγορευτεί η εργοδότηση σε θέσεις που περιλαμβάνουν φύλαξη παιδιών ατόμων που καταδικάστηκαν για σεξουαλικά αδικήματα εναντίον παιδιών
  • Να δημιουργηθεί σύστημα αξιολόγησης όσων εργάζονται με παιδιά που να διασφαλίζει αφενός το δικαίωμα του παιδιού στην προστασία και αφετέρου τα ανθρώπινα δικαιώματα του ενήλικα.
  • Να ενσωματωθεί σε όλους τους σχετικούς νόμους η υποχρέωση σεβασμού του δικαιώματος του παιδιού να ακούγεται και να δίνεται ανάλογη βαρύτητα στις απόψεις του.
  • Απαγόρευση της Βίας


    Κατάλληλα νομοθετικά, διοικητικά, κοινωνικά και εκπαιδευτικά μέτρα πρέπει να λαμβάνονται για απαγόρευση όλων των μορφών βίας ενάντια στα παιδιά. -Κάθε μορφή βίας συμπεριλαμβανομένης αυτής για σκοπούς πειθαρχίας ή τιμωρίας (π.χ. σωματική τιμωρία, χαστούκι) μέσα ή έξω από την οικογένεια πρέπει να απαγορευτεί.

    Πρέπει να περιλαμβάνονται:
  • Όλες οι μορφές σεξουαλικής βίας
  • Όλες οι μορφές εκμετάλλευσης παιδιών, παιδική πορνογραφία, σεξουαλική εκμετάλλευση, εμπορία, πώληση παιδιών, παράνομες υιοθεσίες, παιδική εργασία, αφαίρεση οργάνων, δουλεία.
  • Όλες οι μορφές εκμετάλλευσης παιδιών μέσα από τη χρήση της τεχνολογίας.
  • Έκθεση παιδιών σε βίαιη ή επιβλαβή περιεχομένου υλικό
  • Όλες οι μορφές βίας σε ιδρύματα διαμονής παιδιών
  • Όλες οι μορφές βίας στο σχολικό περιβάλλον
  • Όλες οι μορφές σωματικής τιμωρίας και όλες οι απάνθρωπες και εξευτελιστικές μεταχειρίσεις παιδιών ή τιμωρία παιδιών είτε σωματική είτε ψυχολογική
  • Έκθεση των παιδιών στη βία στο σπίτι
  • Ποινές και μέτρα
  • Οι ποινές να είναι ανάλογες με τη σοβαρότητα του αδικήματος
  • Να υπάρχουν αποτελεσματικά θεραπευτικά προγράμματα και μέτρα σε όσους καταδικάζονται για σεξουαλικά αδικήματα σε παιδιά τα οποία να στοχεύουν στην πρόληψη υποτροπής των αδικημάτων
  • Επιβαρυντικές συνθήκες

    Συνθήκες που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη είναι η εκμετάλλευση της σχέσης εμπιστοσύνης, εξουσίας ή επιρροής στο παιδί ή σχέσης που να έχει το στοιχείο της εξάρτησης


    3. Υπηρεσίες και μηχανισμοί φιλικοί προς τα παιδιά
  • Δημιουργία Κανονισμών λειτουργίας όλων των χώρων φύλαξης παιδιών.
  • Τακτική και ανεξάρτητη παρακολούθηση όλων των ιδρυμάτων, υπηρεσιών και διευκολύνσεων για παιδιά.
  • Αναφορά βίας: O μηχανισμός αναφοράς πρέπει να είναι φιλικός προς τα παιδιά και να διασφαλίζει την προστασία τους, την ιδιωτική τους ζωή χωρίς αχρείαστη καθυστέρηση.
  • Να υπάρχει υποχρεωτική αναφορά όλων των επαγγελματιών
  • Λειτουργία καλά διαφημιζόμενης τηλεφωνικής γραμμής να παρέχεται για παιδιά.
  • Μηχανισμοί αναφοράς: Οι μηχανισμοί αναφοράς παιδιών θυμάτων μεταξύ υπηρεσιών να είναι ξεκάθαροι.
  • Αποκατάσταση: Προγράμματα σωματικής και ψυχολογικής αποκατάστασης των παιδιών θυμάτων.

    4. Δικαστικό Σύστημα
  • Οι δικαστικές διαδικασίες και αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται εστιασμένες στο συμφέρον των παιδιών και με πλήρη σεβασμό στα δικαιώματά τους.
  • Τα παιδιά να έχουν πρόσβαση σε ανεξάρτητη νομική υποστήριξη καθώς και σε υπηρεσίες στήριξης.
  • Οι δικαστικές διαδικασίες τέτοιων περιπτώσεων να έχουν προτεραιότητα και να εκδικάζονται χωρίς καθυστέρηση.
  • Να δίνεται η δυνατότητα το παιδί να ακουστεί και να πληροφορηθεί σωστά για τη διαδικασία.
  • Προστατευτικές διαδικασίες: να μην επαναθυματοποιείται το παιδί και να προστατεύεται η ιδιωτική ζωή του παιδιού και της οικογένεια.
  • Επιβάλλεται να αρχίσει διάλογος με τη Δικαστική Εξουσία, για ένα σύστημα φιλικό προς τα παιδιά με γνώμονα τα ανωτέρω.

    5. Έρευνα και στατιστικά δεδομένα

    Η αποτελεσματικότητα μιας στρατηγικής βασίζεται στη διάθεση και ανάλυση δεδομένων.

    (α) Έρευνα:
    Προϋπόθεση για στρατηγικό σχεδιασμό
  • Συνεντεύξεις με παιδιά και τους γονείς
  • Έρευνα για τις αιτίες της βίας
  • Έρευνα για την ακριβή φύση των κινδύνων της χρήση διαδικτύου και πως μπορούν αυτοί να αντιμετωπιστούν
  • Έρευνα για τους προστατευτικούς παράγοντες
  • Έρευνα για την αποτελεσματικότητα των προληπτικών προγραμμάτων

    (β) Στατιστική παρακολούθηση:
  • Να δίνονται στοιχεία για το φύλο, την ηλικία, τη μορφή της βίας, αστική ή μη οικογένεια, χαρακτηριστικά της οικογένειας, μορφωτικό επίπεδο, εθνική και κοινωνική καταγωγή
  • Στοιχεία για το χρόνο και το αποτέλεσμα των δικαστικών διαδικασιών
  • Εγκαθίδρυση εθνικής κεντρικής βάσης δεδομένων
  • Στοιχεία για τις γεννήσεις και αιτίες θανάτων παιδιών
  • Τήρηση μητρώου ατόμων που καταδικάστηκαν για σεξουαλικά αδικήματα εναντίον παιδιών

    Καταληκτικό σχόλιο

    Οι δράσεις που περιγράφονται κάτω από τον κάθε άξονα δεν είναι εξαντλητικές και αυτές που αναφέρονται είναι ενδεικτικές. Η αποτελεσματική εφαρμογή του προτεινόμεου πλαισίου και δράσεων προϋποθέτει συλλογική και ομαδική προσπάθεια τόσο από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς όσο και από την κοινωνία των πολιτών. Η προσπάθεια αυτή θα πρέπει να στοχεύει στην μακροπρόθεσμη εξασφάλιση ενός υγιούς περιβάλλοντος για την ομαλή ανάπτυξη των παιδιών και αυτό θα επιτευχθεί μόνο όταν αντιληφθούμε σαν κοινωνία ότι ο στόχος αυτός αποτελεί καθήκον του καθενός.

    Ως Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, είναι καθήκον μου να καταβάλω αδιάλειπτη και συνεχή προσπάθεια για να διασφαλίσω την εφαρμογή των προτεινόμενων ή/και άλλων σχετικών μέτρων και δράσεων. Δέσμευση μου είναι να αναλάβω το συντονιστικό ρόλο της διαμόρφωσης ολοκληρωμένης στρατηγικής και της εφαρμογής της σε συνεργασία με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς κρατικούς και μη [ άρθρο 4(1)(δ)και (θ) και 2(ε) και (στ) του Νόμου 74/Ι/2007]







  • Κατεβάστε το αρχείο Acrobat Βία ενάντια στα παιδιά.pdf


    Πίσω στην προηγούμενη σελίδα





    Back To Top