Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Μετάβαση στο περιεχόμενο

Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Ανεξάρτητος Εθνικός Οργανισμός Δικαιωμάτων του Παιδιού - Κύπρος


- Πρόεδρο της Δημοκρατίας

- Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας

- Υπουργό Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης

- Υπουργό Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων

- Υπουργό Παιδείας και Πολιτισμού

- Πρόεδρο Ανωτάτου Δικαστηρίου

- Αρχηγό Αστυνομίας


Θέμα: Προσχέδιο Νομοσχεδίου με τίτλο «Ο περί Παιδιών σε Σύγκρουση με το Νόμο (Πρόληψη, Μεταχείριση τους στο Σύστημα Ποινικής Δικαιοσύνης και Αντιμετώπιση της Παραβατικότητας) Νόμος του 2014»
-------------------------------

Με ιδιαίτερη ικανοποίηση σας επισυνάπτω, προσχέδιο νομοσχεδίου αναφορικά με τη μεταχείριση των παιδιών σε σύγκρουση με το νόμο στο σύστημα ποινικής δικαιοσύνης, το οποίο ετοιμάστηκε από το Γραφείο μου, υπό τη διπλή μου ιδιότητα ως Επίτροπος Νομοθεσίας αλλά και ως Επίτροπος Προστασίας Δικαιωμάτων του Παιδιού.

Όπως γνωρίζετε, παρά τις κατά καιρούς προσπάθειες τόσο από την Eκτελεστική όσο και τη Nομοθετική εξουσία, μέχρι σήμερα δυστυχώς η Δημοκρατία δεν κατάφερε να θεσπίσει ειδικό θεσμικό πλαίσιο αναφορικά με την πρόληψη της παιδικής παραβατικότητας και τη μεταχείριση των παιδιών σε σύγκρουση με το νόμο στο σύστημα ποινικής δικαιοσύνης, σύμφωνο με τις διεθνείς υποχρεώσεις της, όπως αυτές απορρέουν τόσο από τη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού όσο και από πληθώρα άλλων διεθνών κειμένων του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, του Συμβουλίου της Ευρώπης αλλά και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Αποτέλεσμα του πιο πάνω κενού στην προστασία των δικαιωμάτων των παιδιών σε σύγκρουση με το νόμο, ήταν οι σε πολλές περιπτώσεις παραβιάσεις των παιδιών που έρχονται σε σύγκρουση με το νόμο, αφού τυγχάνουν μεταχείρισης μέσα σ΄ένα σύστημα το οποίο είναι σχεδιασμένο για ενήλικες, και το οποίο δεν μπορεί να ανταποκριθεί στις ειδικές ανάγκες και στα ιδιαίτερα δικαιώματα των παιδιών που βρίσκονται σε ιδιαίτερα ευάλωτη θέση λόγω της ηλικίας τους, του βαθμού ωριμότητάς τους αλλά και της εξάρτησης τους από τους ενήλικες. Δεν είναι λίγες οι παραβιάσεις των παιδιών σε σύγκρουση με το νόμο που έχουν τεθεί υπόψη του γραφείου μου στο πλαίσιο της άσκησης των εποπτικών μου αρμοδιοτήτων αναφορικά με το σεβασμό και την εφαρμογή των δικαιωμάτων των παιδιών.

Το εν λόγω θέμα αποτέλεσε αντικείμενο επίσης κριτικής αλλά και υποβολής εισηγήσεων από την Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού, μετά από την υποβολή των κατά καιρούς περιοδικών εκθέσεων της Δημοκρατίας, η οποία έχει κατ΄επανάληψη τονίσει την ανάγκη άμεσης υιοθέτησης τους απαραίτητου νομοθετικού πλαισίου που να επιτρέπει τη διαφορετική και σύμφωνη με τις ιδιαίτερες ανάγκες των παιδιών σε σύγκρουση με το νόμο μεταχείρισή τους στο σύστημα ποινικής δικαιοσύνης, με πλήρη σεβασμό στα δικαιώματα των παιδιών.

Πιο συγκεκριμένα, στα τελευταία της Συμπεράσματα για την Κύπρο, η Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Παιδιού, τονίζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι παιδιά ηλικίας 14 ετών και άνω εξακολουθούν να δικάζονται ως ενήλικες και για το γεγονός ότι η Δημοκρατία εξακολουθεί να μην έχει υιοθετήσει ένα σύστημα ποινικής δικαιοσύνης για ανηλίκους, το οποίο να διασφαλίζει την ορθή μεταχείριση των παιδιών σε όλα τα στάδια των ποινικών διαδικασιών. Ως εκτούτου, η Επιτροπή, εισηγήθηκε για ακόμη μια φορά την ανάγκη εγκαθίδρυσης ειδικών δικαστηρίων ανηλίκων, την υιοθέτηση μιας ολοκληρωμένης προληπτικής προσέγγισης για την αντιμετώπιση της νεανικής παραβατικότητας, η οποία να έχει στόχο τη στήριξη των παιδιών που κινδυνεύουν να έρθουν σε σύγκρουση με το νόμο με την υιοθέτηση εναλλακτικών της ποινικής δίωξης και κράτησης μέτρων, όπως προγραμμάτων αποδικαστικοποίησης, κηδεμονίας, συμβουλευτικής ή κοινοτικής επιτήρησης κ.λ.π. , καθώς επίσης της διασφάλισης ότι τα παιδιά που είναι ποινικά υπεύθυνα, δεν αντιμετωπίζονται από το σύστημα δικαιοσύνης των ενηλίκων, ανεξάρτητα από το αδίκημα το οποίο διέπραξαν.

Το νομοσχέδιο αυτό, έχει ως στόχο να καλύψει το πιο πάνω κενό και να θεσμοθετήσει ένα σύστημα ποινικής δικαιοσύνης, ειδικά σχεδιασμένο για τις ανάγκες των παιδιών που έρχονται σε σύγκρουση με το νόμο, λαμβάνοντας όμως παράλληλα υπόψη το σύστημα ποινικής δικαιοσύνης που ισχύει στη Δημοκρατία και προσαρμόζοντας, κατά το δυνατόν, τις αρχές που διέπουν τη μεταχείριση των παιδιών, στα ισχύοντα ήδη στη Δημοκρατία. Παρά την πιο πάνω προσέγγιση, το νομοσχέδιο εξακολουθεί να είναι ιδιαίτερα πρωτοποριακό για τα Κυπριακά δεδομένα ως ισχύουν μέχρι σήμερα, αφού, μεταξύ άλλων, εγκαθιδρύει δομές και διαδικασίες αποδικαστικοποίησης, που μέχρι σήμερα είναι άγνωστες στο Κυπριακό νομικό σύστημα. Εντούτοις, τέτοιες διαδικασίες και προσεγγίσεις ισχύουν εδώ και χρόνια σε άλλα νομικά συστήματα κρατών μελών της Ε.Ε..αλλά και άλλων χωρών, και ιδιαίτερα στην Ιρλανδία και στο Ηνωμένο Βασίλειο, των οποίων τα συστήματα ποινικής δικαιοσύνης για παιδιά, αποτέλεσαν τη βάση για την ετοιμασία του εν λόγω νομοσχεδίου.

Οι εν λόγω όμως διαδικασίες και μεταχείριση των παιδιών στο σύστημα ποινικής δικαιοσύνης, είναι πλέον απαραίτητα και επιβάλλονται από τις σύγχρονες αντιλήψεις για τη μεταχείριση των παιδιών στο σύστημα ποινικής δικαιοσύνης, όπως αυτές αντανακλούνται σε σωρεία κατευθυντήριων γραμμών των διεθνών οργανισμών, αλλά πάνω από όλα, σε νομικά δεσμευτικά διεθνή κείμενα, με προεξάρχουσα τη Σύμβαση τα τα Δικαιώματα του Παιδιού.

Για την ετοιμασία του εν λόγω νομοσχεδίου, λήφθηκαν επομένως υπόψη, μεταξύ άλλων-
- Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού και το Γενικό Σχόλιο Αρ. 10 Αναφορικά με τα Δικαιώματα των Παιδιών στο Σύστημα Ποινικής Δικαιοσύνης για Παιδιά, της Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών Δικαιωμάτων του Παιδιού·

- Οι στοιχειώδεις κανόνες των Ηνωμένων Εθνών για την απονομή δικαιοσύνης σε ανηλίκους («κανόνες του Πεκίνου», 1985)∙

- Οι κανόνες των Ηνωμένων Εθνών για την προστασία των ανηλίκων που έχουν καταδικαστεί σε στέρηση της ελευθερίας τους («κανόνες της Αβάνας», 1990)∙

- Οι κατευθυντήριες γραμμές των Ηνωμένων Εθνών για την πρόληψη της εγκληματικότητας των νέων («κατευθυντήριες γραμμές του Ριάντ», 1990)∙

- Οι κατευθυντήριες γραμμές των Ηνωμένων Εθνών για τη δικαιοσύνη σε υποθέσεις με ανήλικα θύματα και ανήλικους αυτόπτες μάρτυρες (Οικονομικό και Κοινωνικό Συμβούλιο του ΟΗΕ, ψήφισμα αριθ. 2005/20, 2005)∙ και

- Οι κατευθυντήριες Γραμμές του Συμβουλίου της Ευρώπης αναφορικά με τη Φιλική προς το Παιδί Δικαιοσύνη (Child friendly Justice).


Το νομοσχέδιο στοχεύει στην πρόληψη και αντιμετώπιση της νεανικής παραβατικότητας, εγκαθιδρύοντας ειδικές δομές και θεσμούς σε όλα τα στάδια των διαδικασιών, σε σχέση τόσο με παιδιά που ενεργούν χωρίς καταλογισμό, όσο και σε σχέση με παιδιά που είναι ποινικά υπεύθυνα, στη βάση των βασικών αρχών που καθορίζονται σε όλα τα πιο πάνω διεθνή κείμενα, ότι δηλαδή η ποινική δίωξη ή/και κράτηση παιδιών αποτελούν κατά κανόνα, το έσχατο μέτρο που λαμβάνεται, και μόνο εφόσον οποιαδήποτε άλλα μέτρα έχουν δοκιμαστεί και αποτύχει, ανεξαρτήτως της σοβαρότητας του αδικήματος που έχει διαπραχθεί. Η δε φυλάκιση παιδιών απαγορεύεται σε κάθε περίπτωση. Περαιτέρω, το νομοσχέδιο εγκαθιδρύει ειδικά δικαστήρια ανηλίκων, με εξουσίες και αρμοδιότητες πολύ διαφορετικές από αυτές των άλλων δικαστηρίων, στη βάση και πάλι της αρχής, ότι η κράτηση παιδιών αποτελεί το έσχατο μέτρο και θα πρέπει να προβλέπονται εναλλαντικές ποινές ή μέτρα αντιμετώπισης των παιδιών που παραβατούν.

Τα πιο πάνω αποτελούν μερικά μόνο από τα πιο σημαντικά στοιχεία του νομοσχεδίου, το οποίο σας αποστέλλω, με στόχο να τεθεί προς ευρεία διαβούλευση μεταξύ όλων των αρμοδίων αρχών αρχικά, αλλά και σε μεταγενέστερο στάδιο μεταξύ και άλλων φορέων, όπως ιδιαίτερα οργανώσεων παιδιών ή οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, με απώτερο στόχο την θεσμοθέτηση του καλύτερου δυνατού νομοθετικού πλαισίου για τη μεταχείριση των παιδιών που έρχονται σε σύγκρουση με το νόμο, σύμφωνα με τα δικαιώματά τους και προς το συμφέρον τους.

Βρίσκομαι στη διάθεσή σας οποιεσδήποτε διευκρινίσεις και για οποιεσδήποτε περαιτέρω ενέργειες κρίνετε σκόπιμες.

Λήδα Κουρσουμπά
Επίτροπος Προστασίας
Δικαιωμάτων του Παιδιού







Κατεβάστε το αρχείο Word juvenille justice law_ final200514.doc


Πίσω στην προηγούμενη σελίδα





Back To Top