English
Λογότυπο Επιτροπής Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού

 

Αρχική Σελίδα | Συνήθεις Ερωτήσεις | Χάρτης Πλοήγησης | Συνδέσεις | Επικοινωνία

Αναζήτηση:

Αναζήτηση

Ειδική Αναζήτηση    

Νέα, Δραστηριότητες και Εκδηλώσεις της Ομάδας English
Πίσω
ΕκτύπωσηΕκτύπωση


Κωδικοποίηση θέσεων / απόψεων της Ομάδας Εφήβων Συμβούλων της Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού (ΟΕΣ) οι οποίες εκφράστηκαν κατά τη διαβούλευση με το Αντιναρκωτικό Συμβούλιο Κύπρου με θέμα «Η χρήση αλκοόλ από εφήβους» στις 23 Ιουνίου 2017, 13/9/2017

13/09/2017





Στις 23 Ιουνίου 2017 πραγματοποιήθηκε η τρίτη συνάντηση της 7ης Ομάδας Εφήβων Συμβούλων της Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού (ΟΕΣ). Η συνάντηση αφορούσε στη χρήση αλκοόλ από εφήβους και για το θέμα διεξήχθηκε διαβούλευση των μελών της ΟΕΣ με τον Πρόεδρο και Λειτουργούς του Αντιναρκωτικού Συμβουλίου Κύπρου. Κατά τη συνάντηση οι Έφηβοι Σύμβουλοι κατέθεσαν και συζήτησαν τις απόψεις και τις εμπειρίες των ιδίων αλλά και των συνομηλίκων τους οι οποίες καταγράφονται μέσα από τις ενότητες που ακολουθούν.

1. Έννοιες/εμπειρίες που συνδέουν γενικά τα μέλη της ΟΕΣ με τη χρήση του αλκοόλ

Τα μέλη της ΟΕΣ χαρτογράφησαν έννοιες και εμπειρίες που συνδέουν οι ίδιοι και οι συνομήλικοί τους με τη χρήση του αλκοόλ. Διαφάνηκε ότι, η πλειοψηφία των μελών της ΟΕΣ συνδέει τη χρήση αλκοόλ με την υπέρμετρη κατανάλωση και τη μέθη. Η πλειοψηφία, επίσης, συνδέει το αλκοόλ με τον εθισμό ενώ αρκετοί Έφηβοι Σύμβουλοι συνδέουν το αλκοόλ με τη διασκέδαση, τα πάρτι και τις εξόδους, τους φίλους και την παρέα γενικότερα. Υπάρχει, επίσης, στην αντίληψη αρκετών Εφήβων Συμβούλων η σύνδεση του αλκοόλ με τη διασκέδαση σε συγκεκριμένες κοινωνικές εκδηλώσεις, όπως γάμους και γενέθλια.

Αρκετά μέλη της ΟΕΣ κατέγραψαν συνδέσεις με συγκεκριμένα αλκοολούχα ποτά, όπως μπύρα, κρασί και κοκτέιλ, ενώ μικρός αριθμός μελών της ΟΕΣ κατέγραψε τη σύνδεση γενικότερα με τη λέξη «ποτό». Παράλληλα, αριθμός Εφήβων Συμβούλων συνέδεσαν το αλκοόλ με τα αυτοκινητιστικά δυστυχήματα, τις φασαρίες και τους καυγάδες. Διαφάνηκε επίσης, ότι, στην αντίληψη των εφήβων υπάρχει η έννοια του αλκοόλ ως επιβλαβής ουσία για την υγεία του ατόμου ωστόσο, παράλληλα, συνδέεται με την ανεβασμένη διάθεση και το κέφι.

Αριθμός Εφήβων Συμβούλων συνδέει το αλκοόλ με τα κλαπ/μπαρ, ενώ καταγράφηκαν περιπτώσεις στις οποίες μέλη της ΟΕΣ το συνέδεσαν με τη δυστυχία και την ανικανότητα του ατόμου να ελέγξει τον εαυτό του. Λιγότερο συχνά καταγράφηκαν συνδέσεις με έννοιες οι οποίες αφορούσαν αρνητικές επιπτώσεις από τη χρήση του αλκοόλ, όπως βιασμοί, ναρκωτικά, πονοκέφαλος, αηδία, ζαλάδες, ασέβεια, έκφραση των αληθινών απόψεων και συναισθημάτων του ατόμου, μη έλεγχος των αισθήσεων, νοσοκομείο, θάνατος, μετάνοια για τις πράξεις του ατόμου την επόμενη μέρα και άσκοπη σπατάλη λεφτών. Μικρή συχνότητα καταγράφηκε, επίσης, σε έννοιες οι οποίες αφορούσαν τους λόγους για τους οποίους ένα άτομο μπορεί να οδηγηθεί στη χρήση αλκοόλ, όπως έλλειψη γνώσεων, ξεγνοιασιά, χαλάρωση, πλάκα, καλοπέραση, συναισθήματα, οικογένεια, απογοήτευση, πόνος, προβλήματα, μπέρδεμα, πίεση, θυμός, λύπη, φόβος, παρόρμηση, ανάγκη του ατόμου να επιδείξει «μαγκιά», ανάγκη του ατόμου να ανήκει, μη συνειδητοποίηση των συνεπειών, επίλυση των προβλημάτων και εύκολη λύση. Τα μέλη της ΟΕΣ κατέγραψαν τέλος συνδέσεις του αλκοόλ με διάφορα κοινωνικά γεγονότα όπως οι συναυλίες, το ποδόσφαιρο και γενικότερα γεγονότα για τα οποία συνήθως διαρκούν μέχρι τις πρωινές ώρες.

    2. Πεποιθήσεις/αντιλήψεις που επικρατούν ανάμεσα στα μέλη της ΟΕΣ σχετικά με τη χρήση αλκοόλ

    Μέσα από τη συζήτηση διαφάνηκε επιπλέον ότι, τα μέλη της ΟΕΣ πιστεύουν ότι η χρήση του αλκοόλ συνδέεται με τάσεις μιμητισμού που επικρατούν στην κοινωνία, με το κάπνισμα και την προβολή του αλκοόλ μέσα από τα Μ.Μ.Ε ως στοιχείο της «καλής ζωής». Πιστεύουν, επίσης, ότι, το αλκοόλ θεωρείται από την κοινωνία ως «απαγορευμένο», «επικίνδυνο», «μόνο για ενήλικες» και «μακριά από παιδιά» αντιλήψεις οι οποίες υποδεικνύουν ότι, ως ένα βαθμό υπάρχει η αντίληψη της επικινδυνότητας από τη χρήση του αλκοόλ.

    Τα μέλη της ΟΕΣ περιέγραψαν αντιλήψεις μεταξύ των συνομηλίκων τους με βάση τις οποίες θεωρούν ότι η κατανάλωση με μέτρο δεν είναι επιβλαβής για την υγεία και ότι αυτό αποδεικνύεται μέσα από ερευνητικά δεδομένα. Ανάμεσα στα μέλη της ΟΕΣ επικρατεί, επίσης, η αντίληψη ότι, υπάρχουν αλκοολούχα ποτά τα οποία αν καταναλωθούν με μέτρο κάνουν καλό στον ανθρώπινο οργανισμό και ότι αυτό προέρχεται από αποτελέσματα ερευνών ή από δικές τους συνδέσεις π.χ. η παραγωγή αλκοόλ προέρχεται από φρούτα τα οποία είναι ωφέλιμα, είδη αλκοόλ χρησιμοποιούνται για θεραπεία παθήσεων (π.χ. χρήση ζιβανίας για πονόλαιμο), αλλά και την κατανάλωση αλκοόλ για αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος κατά τη διάρκεια του χειμώνα σε χώρες με χαμηλές θερμοκρασίες.

    3. Καταστάσεις τις οποίες τα μέλη της ΟΕΣ θεωρούν ότι πρέπει να αλλάξουν σχετικά με τη χρήση αλκοόλ

    Τα μέλη της ΟΕΣ αναφέρθηκαν σε καταστάσεις που θεωρούν ότι πρέπει να αλλάξουν ώστε να μειωθεί η χρήση του αλκοόλ ανάμεσα στους/στις νέους/νέες. Αναφέρθηκαν, συγκεκριμένα, στην εύκολη πρόσβαση των εφήβων στο αλκοόλ φέρνοντας παράδειγμα εκδηλώσεις στις οποίες στο εισιτήριο συμπεριλαμβάνεται κατανάλωση απεριόριστης ποσότητας αλκοολούχων ποτών χωρίς κανένα έλεγχο στην ηλικία.

    Συζητώντας τις πτυχές της κουλτούρας που επηρεάζουν τις αντιλήψεις των εφήβων σχετικά με τη χρήση αλκοόλ, οι Έφηβοι Σύμβουλοι ανέφεραν ότι, στην κυπριακή κοινωνία επικράτησε η συνήθεια να γιορτάζονται διάφορα γεγονότα με τη χρήση αλκοόλ, όπως τα γενέθλια, η επικείμενη υπηρεσία στην Εθνική Φρουρά, η αποφοίτηση από το εκπαιδευτικό σύστημα, οι συναυλίες, η γέννηση παιδιού, τα ταξίδια, οι ποδοσφαιρικοί αγώνες (όπως σημείωσαν τα μέλη της ΟΕΣ οι οπαδοί τόσο της ηττημένης, όσο και της νικήτριας ομάδας πίνουν για διαφορετικούς λόγους), ο θάνατος στενών ατόμων, αλλά και η σεξουαλική πράξη. Σε γενικές γραμμές ανέφεραν ότι, το γλέντι και η διασκέδαση στην Κύπρο συνδέονται με το αλκοόλ και, παράλληλα, με την εύκολη πρόσβαση του αλκοόλ, καθίστανται παράγοντες που οδηγούν στη χρήση του από μεγάλο αριθμό εφήβων.

    Τα μέλη της ΟΕΣ ανέφεραν ότι, θεωρείται δεδομένο στην αντίληψη των εφήβων όταν θα βγουν έξω για διασκέδαση να καταναλώσουν αλκοόλ, παρόλο που, όπως επισήμαναν, υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες ο χαρακτήρας του ατόμου λειτουργεί ως αποτρεπτικός παράγοντας και ότι μπορεί να σταματήσει ένα άτομο από το να ακολουθήσει τη νοοτροπία που προωθείται. Σύμφωνα με τα μέλη της ΟΕΣ, οι αξίες επηρεάζουν την απόφαση του ατόμου για χρήση αλκοόλ αλλά και την ποσότητα που θα καταναλώσει. Γενικά, τα μέλη της ΟΕΣ υποστηρίζουν ότι, ανάμεσα στους έφηβους θεωρείται λογικό να καταναλώνεται αλκοόλ, όχι όμως η αλόγιστη χρήση. Δήλωσαν επίσης, ότι, οι έφηβοι δεν αντιλαμβάνονται ως εθισμό τη χρήση αλκοόλ όταν συμβαίνει σε κάθε τους έξοδο, παρόλα αυτά, σχολίασαν ότι, σε αρκετές περιπτώσεις οι έφηβοι ενδίδουν στη χρήση αλκοόλ μέχρι να φθάσουν σε κατάσταση μέθης.

    Τα μέλη της ΟΕΣ ανέφεραν ότι, το γεγονός ότι θεωρείται δεδομένη η χρήση αλκοόλ σε κάθε έξοδο αποτελεί παράγοντα που καταπιέζει κάποια άτομα τα οποία, ενδεχομένως, να μη συμφωνούν ή να μην τους αρέσει το αλκοόλ εντούτοις, ακολουθούν την πλειοψηφία λόγω κοινωνικής πίεσης από τους συνομήλικους. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά μέλος της ΟΕΣ «θεωρώ ότι πολλοί πέφτουν σε αυτή την παγίδα. Βγαίνω έξω, συνεπώς θα πιω. Έγινε κουλτούρα».

      4. Γνώσεις και στάσεις των μελών της ΟΕΣ γύρω από τη χρήση αλκοόλ

      Μέσα από τη συζήτηση για τις γνώσεις και τις στάσεις που έχουν οι έφηβοι για το αλκοόλ διαφάνηκε ότι, τα μέλη της ΟΕΣ γνωρίζουν ότι το αλκοόλ αποτελεί είδος εξαρτησιογόνου ουσίας. Η γνώση αυτή, όπως ανέφεραν, προέρχεται μέσα από εκπαιδευτικές διαλέξεις που διεξάγονται στο χώρο του σχολείου, από παραδείγματα ατόμων που έχουν εθιστεί και από εκπαιδευτικά φιλμάκια που παρακολουθούν στο διαδίκτυο.

      Οι γνώμες των μελών της ΟΕΣ διχάστηκαν όσον αφορά την κατανάλωση αλκοόλ για αντιμετώπιση του άγχους. Η πρώτη ομάδα υποστήριξε ότι, όντως καταπολεμεί το άγχος ενώ η δεύτερη υποστήριξε ότι, η χρήση του αλκοόλ για την καταπολέμηση του άγχους δεν αποτελεί και τον ορθό τρόπο και επιπλέον, μπορεί να οδηγήσει σε άλλες συνέπειες. Η δεύτερη ομάδα ανέφερε, επίσης, ότι, το άγχος που αντιμετωπίζουν οι έφηβοι δεν είναι τέτοιου βαθμού, ώστε να δικαιολογεί τη χρήση αλκοόλ.

      Διχασμός απόψεων παρατηρήθηκε όταν κλήθηκαν τα μέλη της ΟΕΣ να σχολιάσουν κατά πόσο η χρήση του αλκοόλ συστήνεται για βελτίωση της διάθεσης. Αρκετά μέλη της ΟΕΣ διαφώνησαν υποστηρίζοντας ότι, γνωρίζουν ότι αποτελεί ψευδαίσθηση που επικρατεί και ότι, η βελτίωση της διάθεσης είναι συνδυασμός άλλων παραγόντων όπως οι φίλοι και η μουσική. Τόνισαν, επίσης, ότι, αν ένα άτομο δεν έχει καλή ψυχολογία τότε το αλκοόλ θα το επηρεάσει αρνητικά και όχι θετικά. Υπογράμμισαν ότι, ακόμη και αν έχει την ιδιότητα το αλκοόλ να ανεβάζει τη διάθεση, θα πρέπει τα άτομα να αναπτύξουν τρόπους βελτίωσης της διάθεσής τους χωρίς την κατανάλωση οποιασδήποτε ουσίας. Ανέφεραν, επίσης, ότι η αλλαγή της διάθεσης δε συμβαίνει αυτόματα, αλλά όταν το άτομο είναι τουλάχιστον σε κατάσταση ελαφριάς μέθης.

      Τα μέλη της ΟΕΣ σχολιάζοντας πρόνοια της νομοθεσίας που αφορά στην υποχρέωση κατοχής άδειας για την πώληση αλκοόλ στην Κύπρο ανέφεραν ότι, δεν ήταν ενήμερα αν κάτι τέτοιο ισχύει. Από την εμπειρία τους διαπίστωσαν ότι, δεν υπάρχει έλεγχος για την κατοχή άδειας και ούτε υπάρχει αναρτημένη η νομοθεσία ή η άδεια σε χώρους πώλησης αλκοολούχων ποτών. Όλα τα μέλη της ΟΕΣ γνώριζαν από εκπαιδευτικές διαλέξεις στα σχολεία ότι δεν επιτρέπεται σε ανήλικα άτομα να αγοράσουν αλκοόλ στην Κύπρο ωστόσο, δεν γνώριζαν με ακρίβεια ότι το ηλικιακό όριο είναι στα 17 και όχι στα 18. Σημείωσαν ότι, ούτε και η συγκεκριμένη πρόνοια που απαγορεύει σε ανήλικους να αγοράζουν αλκοόλ τηρείται ή βρίσκεται αναρτημένη σε χώρους πώλησης.

      Τα μέλη της ΟΕΣ φάνηκε να διαχωρίζουν την αγορά από την κατανάλωση αλκοόλ εκφέροντας διάφορες απόψεις. Μέλη της ΟΕΣ δήλωσαν ότι θα έπρεπε να υπάρχει άδεια για το αλκοόλ ή κάποιο είδος εξέτασης για την ικανότητα του ατόμου να διαχειριστεί την κατανάλωση αλκοόλ και συμφώνησαν ότι είναι ορθή η απαγόρευση πώλησης αλκοόλ σε ανήλικους. Άλλα μέλη της ΟΕΣ εξέφρασαν μια αμφιβολία αν θα έπρεπε ή όχι να επιτρέπεται και διερωτήθηκαν για το όριο που θέτει ο νόμος. Ανέφεραν ότι, είναι λίγο άδικο αφού η ωριμότητα του ατόμου είναι σχετική, δεν μπορεί να κριθεί με βεβαιότητα και ούτε μπορεί να τεθεί ηλικιακό όριο. Πρόσθεσαν ότι, αν δεν υπάρχει έλεγχος και κουλτούρα τότε δεν μπορούμε να αναμένουμε μεγάλες αλλαγές. Σημείωσαν ότι, οι περισσότεροι έφηβοι δοκιμάζουν σε ηλικία μικρότερη των 15 ενώ, χαρακτηριστικά της εφηβείας όπως είναι η αναρχικότητα, η περιέργεια, η βιασύνη, ο μιμητισμός δεν είναι εύκολο να τύχουν διαχείρισης και έτσι οι έφηβοι, αναπόφευκτα, βρίσκουν άλλους τρόπους να προμηθεύονται το αλκοόλ.

      Τα μέλη της ΟΕΣ όρισαν ως υπερβολική κατανάλωση την κατάσταση στην οποία ένα άτομο καταναλώνει μέχρι να μην μπορεί να περπατήσει. Υποστήριξαν δε, ότι η υπερβολική κατανάλωση εξαρτάται από το άτομο και δεν είναι μετρήσιμη, αλλά υποκειμενική. Ανέφεραν ότι, αυτό είναι σχετικό αφού σε κάποια άτομα μια μικρή ποσότητα σε μια συγκεκριμένη περίσταση μπορεί να προκαλέσει κακό ενώ, σε άλλα άτομα, το κακό να γίνει με τη συχνή κατανάλωση μικρής ποσότητας. Όπως, επιπλέον, ανέφεραν, δεν μπορεί να οριστεί ένα συγκεκριμένο όριο ως υπερβολική κατανάλωση, αφού εξαρτάται από τον κάθε οργανισμό, αλλά ακόμη και από το μέγεθος του ποτηριού. Για την ομάδα των Εφήβων Συμβούλων η κατανάλωση ενός ποτηριού θεωρείται στα φυσιολογικά όρια ενώ, αντιθέτως, θεωρούν ως υπερβολική κατανάλωση όταν κάποιος εξακολουθεί να καταναλώνει αλκοόλ χωρίς να συνειδητοποιεί ότι αλλάζει η συμπεριφορά του.

      Τα μέλη της ΟΕΣ σημείωσαν ότι, το αλκοόλ επηρεάζει τα άτομα με διαφορετικό τρόπο σε συνάρτηση με τον τρόπο που καταναλώνεται, το βάρος του ατόμου και τον οργανισμό του, τη διάθεση, την ηλικία και την κατάσταση της υγείας του. Όλα τα μέλη της ΟΕΣ συμφώνησαν ότι, η κατανάλωση αλκοόλ θεωρείται φυσιολογική από την κυπριακή κοινωνία. Υποστήριξαν ότι η κατανάλωση αλκοόλ δεν επηρεάζει μόνο το άτομο που το καταναλώνει αλλά τους φίλους και τη διάθεσή τους, όσους επωμίζονται το βάρος της προστασίας του ατόμου που βρίσκεται σε μέθη, την κοινωνία γενικότερα σε περίπτωση που το άτομο οδηγήσει ή οδηγηθεί σε ακραίες συμπεριφορές.

      Τα περισσότερα μέλη της ΟΕΣ δήλωσαν άγνοια κατά πόσο οι ανήλικοι μπορούν να κατηγορηθούν για αγορά αλκοόλ ωστόσο, τάχθηκαν υπέρ της ύπαρξης ανώτατου ορίου χρήσης αλκοόλ πέραν της οδικής ασφάλειας, ώστε να μειωθεί η εκτός ορίων συμπεριφορά.

        5. Συνθήκες / παράγοντες που επηρεάζουν σύμφωνα με τα μέλη της ΟΕΣ τη χρήση αλκοόλ από εφήβους

        Τα μέλη της ΟΕΣ διαχώρισαν τους παράγοντες που επηρεάζουν ένα έφηβο άτομο στη χρήση αλκοόλ σε αυτούς που αφορούν το ίδιο το άτομο και σε εκείνους που οφείλονται στην κοινωνία. Όσον αφορά την πρώτη κατηγορία ανέφεραν την έλλειψη υποστηρικτικού οικογενειακού περιβάλλοντος, το άγχος, την απουσία ορίων από την οικογένεια και την ανάγκη του άτομου για κοινωνική αποδοχή. Στην ίδια κατηγορία ανέφεραν την υπερβολική αυτοπεποίθηση, τα έντονα συναισθήματα και την προσωπική αντίληψη ότι το αλκοόλ φτιάχνει τη διάθεση ή βοηθά να το άτομο να ξεφύγει από προβλήματα ή την καθημερινότητα, την ανάγκη των εφήβων για προσέλκυση της προσοχής και την αντίδρασή τους ενάντια στο κατεστημένο. Σχετικά με τη δεύτερη κατηγορία ανέφεραν την επιρροή των φίλων, το φανατισμό, την εύκολη πρόσβαση σε κλαμπ, το διαδίκτυο, τις νόρμες της κοινωνίας και την στάση της οικογένειας για το αλκοόλ.

        Οι Έφηβοι Σύμβουλοι κατέγραψαν ως παράγοντες που επηρεάζουν γενικά τη χρήση αλκοόλ από εφήβους τη γνώση ή την εμπειρία των συνεπειών από την κατανάλωση αλκοόλ σε διάφορα επίπεδα. Ανέφεραν ως παράγοντα την άγνοια ή την γνώση των επιπτώσεις στην υγεία του ατόμου, τις καταστροφές σε δημόσια περιουσία, την αρνητική διάθεση, τη σύγκρουση με τους γονείς και της αναίρεσης της εμπιστοσύνης από τους γονείς, την επιβάρυνση του ποινικού μητρώου, το φόβο, την κοινωνική κριτική, το στιγματισμό, την κοινωνική απομόνωση και τον εμπαιγμό και την αρνητική επίδραση στην αυτοεικόνα.


        6. Απόψεις των μελών της ΟΕΣ για τη σημασία που αποδίδουν οι έφηβοι στην απόφασης τους για χρήση αλκοόλ

        Τα μέλη της ΟΕΣ αξιολογώντας τη σημασία της απόφασης για χρήση του αλκοόλ και την επίδραση των επιρροών που δέχονται από το κοινωνικό τους περιβάλλον υποστήριξαν ότι την τελική απόφαση λαμβάνει ο ίδιος ο έφηβος, ενώ ο βαθμός επιρροής που θα δεχτεί από το κοινωνικό του περιβάλλον επηρεάζεται από τη σημασία που αποδίδει στην απόφαση, το άτομο που θα επιχειρήσει να επηρεάσει και τη χρονική στιγμή που θα το πράξει. Ο βαθμός επιρροής, σύμφωνα με τα μέλη της ΟΕΣ, εξαρτάται, επίσης, από την επιμονή του ατόμου που ασκεί την επιρροή, από το βαθμό στον οποίο η απόφαση θα επηρεάσει τα πιστεύω ή τις αξίες του εφήβου καθώς επίσης, από το βαθμό στον οποίο υπάρχει εξάρτηση (κυρίως οικονομική) του εφήβου με το άτομο το οποίο ασκεί την επιρροή.

        Στη συνέχεια, οι Έφηβοι Σύμβουλοι κατέγραψαν τους προσωπικούς παράγοντες τους οποίους συνυπολόγισαν κατά τη λήψη απόφασης για χρήση αλκοόλ για πρώτη φορά. Γενικά ανέφεραν ότι, έλαβαν ή θα λάμβαναν την απόφαση να καταναλώσουν αλκοόλ για την εμπειρία και για να δοκιμάσουν τη συγκεκριμένη ουσία. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε μέλος της ΟΕΣ «Θα πιω γιατί είναι κάτι το άγνωστο και κάποιες φορές είναι καλό να δοκιμάζεις καινούρια πράγματα», ενώ δεύτερο μέλος της ΟΕΣ ανέφερε ότι «ναι, θα δοκίμαζα επειδή μια φορά ζούμε». Τα μέλη της ΟΕΣ ξεχώρισαν το αλκοόλ από άλλες ναρκωτικές ή εθιστικές ουσίες (π.χ. τσιγάρο), αναφέροντας ότι θα δοκίμαζαν αλκοόλ για την εμπειρία, αλλά όχι και άλλες ναρκωτικές ή εθιστικές ουσίες, αφού η κατανάλωση αλκοόλ είναι νόμιμη, μη εθιστική και μη κατακριτέα από την κοινωνία κατά την άποψή τους.

        Αρκετά μέλη αναφέρθηκαν στον αυτοέλεγχο, θεωρώντας ότι, θα έπιναν αλκοόλ με μέτρο καθότι, όπως θεωρούν γνωρίζουν τα όριά τους και θα απέφευγαν δυσάρεστες καταστάσεις. Αρκετά μέλη της ΟΕΣ αναφέρθηκαν επίσης, στους φίλους και την ηλικία (θεώρηση ότι το άτομο είναι αρκετά μεγάλο για να μπορεί να ελέγχει τις πράξεις του) ως παράγοντες που θα τους επηρέαζαν για να κάνουν καταναλώσουν αλκοόλ για πρώτη φορά. Οι φίλοι αναφέρθηκαν και στους παράγοντες που θα συνυπολόγιζαν για να μην καταναλώσουν αλκοόλ.

        Αριθμός μελών της ΟΕΣ υποστήριξαν ότι η απουσία επιλογών από μη αλκοολούχα ποτά αποτελεί παράγοντα που ωθεί στην χρήση αλκοόλ, ακόμα και άτομα που θα αντιστέκονταν. Αποτρεπτικός παράγοντας στην απόφαση για χρήση αλκοόλ, σύμφωνα με τους Εφήβους Συμβούλους, είναι ο φόβος για εκδήλωση μη ελεγχόμενων/επικίνδυνων συμπεριφορών σε περίπτωση μέθης και των επακόλουθων ή/και άλλων αρνητικών συνεπειών. Μέλος της ΟΕΣ επισήμανε χαρακτηριστικά «Νιώθω ωραία με τον εαυτό μου και δε χρειάζομαι το αλκοόλ για να χαρώ και να είμαι ιν». Ένα άλλο μέλος ανέφερε «Δε θα πιω γιατί είμαι στην ηλικία που αναπτύσσομαι και μπορεί να μου δημιουργήσει πρόβλημα. Κάνει κακό στην υγεία».

        Άλλους παράγοντες τους οποίους οι έφηβοι συνυπολογίζουν στην απόφασή τους είναι οι προσωπικές αξίες, η ηλικία (όταν ένα παιδί δε θεωρεί τον εαυτό του αρκετά μεγάλο για να καταναλώνει αλκοόλ), η έλλειψη γνώσης και ο φόβος από τη συνήθης πρακτική που ακολουθείται σε χώρους διασκέδασης για ανάμειξη του αλκοόλ με άλλες ουσίες. Ωστόσο, τα μέλη της ΟΕΣ ανέφεραν ότι η απόφασή τους για κατανάλωση αλκοόλ είναι στις πλείστες των περιπτώσεων αυθόρμητη και δεν ακολουθούν οποιαδήποτε διαδικασία συνυπολογισμού παραγόντων.

        7. Αντιλήψεις των μελών της ΟΕΣ σχετικά με την προώθηση της χρήσης αλκοόλ στα ΜΜΕ

        Τα μέλη της ΟΕΣ αξιολόγησαν τη σημασία που έχουν τα ΜΜΕ και η διαφήμιση στη δημιουργία στάσεων και συμπεριφορών που αφορούν την κατανάλωση αλκοόλ από εφήβους. Τα μέλη της ΟΕΣ ανέφεραν ότι οι διαφημίσεις παρουσιάζουν το ποτό ως κάτι ιδανικό το οποίο συνδέεται με την καλή ζωή και την καλοπέραση. Όπως υποστήριξαν, οι διαφημίσεις συνήθως προωθούν την εικόνα των πλουσίων, των ωραίων που διασκεδάζουν. Σε περιπτώσεις διαφημίσεων για εκδηλώσεις προβάλλεται έντονα, όπως ανέφεραν η δωρεάν προσφορά ποτού.

        Τα μέλη της ΟΕΣ θεωρούν ότι, οι καμπάνιες που στοχεύουν να αποτρέψουν τη χρήση του αλκοόλ από νέους θα πρέπει να ενισχύσουν τις συνέπειες που προκαλούνται στην εξωτερική εμφάνιση του ατόμου, παρά στις επιπτώσεις στην υγεία. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε μέλος της ΟΕΣ «Ισχύει ότι αν πεις για την εξωτερική εμφάνιση του έφηβου θα επηρεάσει περισσότερο από ότι αν του πεις ότι θα πάθει καρκίνο σε κάποια χρόνια». Ανέφεραν, επίσης, ότι η προσπάθεια εκφοβισμού και οι αποτρεπτικές φωτογραφίες, όπως αυτές που τοποθετούνται πάνω στα πακέτα των τσιγάρων, δεν είναι αποτελεσματική μέθοδος στους εφήβους και σε συγκεκριμένες περιπτώσεις εφήβων έχουν τα αντίθετα αποτελέσματα. Όπως ανέφεραν οι Έφηβοι Σύμβουλοι, ούτε η πληροφόρηση για στατιστικά στοιχεία έχει αποτέλεσμα με τους εφήβους. Μέλος της ΟΕΣ δήλωσε χαρακτηριστικά ότι «θα πρέπει να δημιουργηθεί κάτι πρωτότυπο που μπορεί να δείξει ότι μπορείς να διασκεδάσεις και χωρίς ποτά. Ο κόσμος λειτουργεί με τη μάζα. Αν μια μεγάλη μερίδα πηγαίνει με κάτι, τότε ξεκινούν και άλλοι. Άρα θα πρέπει να γίνει trend».

        8. Απόψεις και εισηγήσεις των μελών της ΟΕΣ για τη μείωση της χρήσης αλκοόλ από εφήβους

          Κατά τη διαβούλευση των μελών της ΟΕΣ με τον Πρόεδρο και Λειτουργούς του Αντιναρκωτικού Συμβουλίου οι Έφηβοι Σύμβουλοι κατέθεσαν απόψεις και εισηγήσεις για την ανάπτυξη και εφαρμογή προγραμμάτων που στόχο θα έχουν τη μείωση της κατανάλωσης αλκοόλ στους έφηβους. Τα μέλη της ΟΕΣ ανέφεραν ότι για να επιτευχθεί αλλαγή των αντιλήψεων στους/στις νέους/νέες σχετικά με τη χρήση αλκοόλ θα πρέπει να γίνεται έλεγχος της εφαρμογής της υφιστάμενης νομοθεσίας και να γίνει ενημέρωση στα παιδιά για τις πρόνοιές της.


          Ανέφεραν ότι η αλλαγή των στάσεων και συμπεριφορών στους έφηβους είναι διαδικασία που διαρκεί, για αυτό και θα πρέπει να υπάρχει επιμονή και συνεχής ενασχόληση με το θέμα. Ανέφεραν ότι σημαντικό παράγοντα στην υιοθέτηση στάσεων που προωθούν την κατανάλωση αλκοόλ διαδραματίζει η οικογένεια, γι’ αυτό θα πρέπει να ενημερώνονται όχι μόνο τα παιδιά, ως μελλοντικοί γονείς, αλλά και οι γονείς της σημερινής κοινωνίας. Όπως υποστήριξαν λόγω του ότι οι γονείς αποτελούν πρότυπα για τα παιδιά, η στάση τους απέναντι στο αλκοόλ θα έπρεπε να είναι τέτοια που να αποτρέπει τη χρήση του από τα παιδιά και όχι να τη διευκολύνει. Τα μέλη της ΟΕΣ θεωρούν ότι, ενώ υπάρχουν πολλά άτομα που διαφωνούν με την κουλτούρα που επικρατεί στην κοινωνία για την κατανάλωση αλκοόλ ωστόσο, δεν αντιδρούν αφού η συγκεκριμένη κουλτούρα είναι έχει εμπεδωθεί στην κυπριακή κοινωνία. Εισηγήθηκαν ότι, με σωστή ενημέρωση και ενδυνάμωση των ατόμων που διαφωνούν θα μπορέσει να υπάρξει μια αλλαγή της επικρατούσας κουλτούρας.

          Σχετικά με τους λόγους για τους οποίους οι έφηβοι καταναλώνουν αλκοόλ τα μέλη της ΟΕΣ αναφέρθηκαν στην έλλειψη ενημέρωσης και ενδυνάμωσης, στα πρότυπα που προωθούνται από τα ΜΜΕ, στην αδυναμία διαχείρισης προσωπικών καταστάσεων και στην εύκολη πρόσβαση. Δήλωσαν επίσης ότι, πιθανόν η απαγόρευση να δημιουργεί μια τάση στους έφηβους να δοκιμάσουν. Παρουσιάστηκαν αισιόδοξοι ότι, είναι εφικτό να αλλάξει η απόφαση ενός εφήβου αναφέροντας διάφορους τρόπους όπως η γνώση προσωπικών ιστοριών ατόμων του στενού κοινωνικού περίγυρου, η αντίληψη των επιπτώσεων που έχει το αλκοόλ στην ηλικία τους, η υιοθέτηση στάσεων από την οικογένεια και η στήριξη από ένα δεύτερο άτομο σε μια παρέα (ώστε το πρώτο να νιώθει ασφάλεια ότι δεν αποκλίνει από την ομάδα και τις νόρμες της).

          Εισηγήθηκαν, επίσης, την υιοθέτηση υψηλότερων τιμών ώστε να καταστεί απαγορευτικό για τους εφήβους να προμηθεύονται αλκοόλ, την αποφυγή περιορισμών και απαγορεύσεων στη χρήση αλκοόλ και στην υιοθέτηση προτύπων ώστε ένα έφηβος να είναι πρότυπο στην παρέα επειδή δεν πίνει και όχι επειδή πίνει. Τα μέλη της ΟΕΣ θεωρούν επίσης απαραίτητο εφόδιο στην προσπάθεια αποτροπής των εφήβων στη χρήση αλκοόλ την καλλιέργεια κριτικής σκέψης. Όπως μέλος της ΟΕΣ ανέφερε «ένας κύριος παράγοντας που οδηγούνται τα παιδιά στη χρήση αλκοόλ είναι ότι είναι παθητικοί δέκτες, ακολουθούν το πλήθος. Δεν μπορούν τα παιδιά να ξυπνήσουν μια μέρα και να πουν, α σήμερα έχω κριτική σκέψη».



          Σχετικά με τον τρόπο πληροφόρησης και ευαισθητοποίησης των εφήβων τα μέλη της ΟΕΣ ανέφεραν ότι οι διαλέξεις που διεξάγονται στα σχολεία είναι λανθασμένος και ότι θα πρέπει να γίνονται βιωματικά εργαστήρια με συζήτηση και διάλογο με μικρό αριθμό συμμετεχόντων και τα οποία είναι υποχρεωτικά για όλα τα παιδιά. Ανέφεραν ότι, στο μάθημα της Αγωγής Υγείας που διεξάγεται στο σχολείο, υπάρχει επιφανειακή προσέγγιση των θεμάτων με στόχο την κάλυψη της ύλης και την επιτυχία στην επικείμενη εξέταση. Όπως παιδί της ΟΕΣ ανέφερε «πρέπει να γίνεται διάλογος με τα παιδιά. Με το κάπνισμα ή το αλκοόλ τα παιδιά παίρνουν δύναμη για να νιώθουν ότι ανήκουν σε μια ομάδα και μπορούν να κάνουν πράγματα».

          Οι Έφηβοι Σύμβουλοι υποστήριξαν ότι, για να αλλάξει η αίσθηση του ανήκειν θα πρέπει να διεξάγονται δραστηριότητες που να έχουν στόχο την αλλαγή στάσεων και συμπεριφορών των εφήβων απέναντι στους συνομήλικούς τους. Δήλωσαν, επίσης, ότι η πληροφόρηση θα πρέπει να περιέχει στοιχεία που προσελκύουν το ενδιαφέρον των παιδιών και όχι παρουσίαση εικόνων που απωθούν τους νέους. Κατέγραψαν, επίσης, ως σημαντικό παράγοντα αποτελεσματικότητας τη στάση του εκπαιδευτή/εκπαιδευτικού. Μέλος της ΟΕΣ ανέφερε ότι «δε θες κάποιο να σου λέει τι να μην κάνεις. Αυτός που κάνει τη διάλεξη πρέπει να σου τραβά την προσοχή. Παίζει σημαντικό ρόλο και ο εκπαιδευτής, χωρίς να πέσει στην παγίδα να γίνει cool ή να το παίξει κωμικός σε σημείο σάχλας».


          Τα μέλη της ΟΕΣ σχολιάζοντας την προσέγγιση της εκπαίδευσης μεταξύ συνομήλικων υποστήριξαν ότι δεν έχει την αναμενόμενη επιρροή αφού δεν υπάρχει σεβασμός και αποδοχή στις γνώσεις και στο ρόλο που του έχει δοθεί με αποτέλεσμα η διαδικασία να είναι αναποτελεσματική. Σημείωσαν ότι, δεν είναι θέμα ηλικίας, αλλά προσέγγισης του θέματος. Μέλος της ΟΕΣ ανέφερε ότι «όποιος θα μιλήσει σε ένα παιδί θα πρέπει να το προσεγγίσει με τρόπο ώστε να μη λειτουργεί σαν αυθεντία. Εγώ πιστεύω ότι αν το έκανε κάποιος νέος θα ήταν πιο αποτελεσματικό, αλλά όχι συνομήλικος».

          Επεσήμαναν τέλος ότι, η έλλειψη γνώσεων για τις συνέπειες από τη χρήση του αλκοόλ αποτελεί παράγοντα που οδηγεί στη χρήση του ενώ αναφέρθηκαν στη σημασία του ρόλου των ΜΜΕ και της εκπαίδευσης ώστε να ενδυναμώσει τους έφηβους και να τους βοηθά να αναπτύξουν αυτογνωσία και να αποδομήσουν τα υφιστάμενα πρότυπα και αντιλήψεις που οδηγούν απερίσκεπτα στη χρήση του αλκοόλ. Ωστόσο, μέλη της ΟΕΣ επισήμαναν ότι, σε πολλές περιπτώσεις ενώ οι έφηβοι γνωρίζουν τις συνέπειες εντούτοις, η συμπεριφορά τους παραμένει η ίδια, συνεπώς τα προγράμματα ενδυνάμωσης θα πρέπει να εστιάζουν όχι μόνο στην αλλαγή των γνώσεων, αλλά και των στάσεων και συμπεριφορών. Επεσήμαναν, επίσης, ότι, η προβολή συγκεκριμένων κοινωνικών ομάδων ως προτύπων της μη χρήσης αλκοόλ όπως των αθλητών, μπορεί να επηρεάσει θετικά τις τάσεις μιμητισμού που υπάρχουν.

            Παράλληλα, ανέφεραν ότι θα πρέπει να αναπτυχθούν προγράμματα τα οποία να επενδύουν στην υγεία του ατόμου. Χαρακτηριστικά μέλος της ΟΕΣ δήλωσε «μέσα στο μυαλό του εφήβου δεν μπορεί να συλλάβει ότι ο καρκίνος είναι κάτι σοβαρό, ενώ η εμφάνιση παίζει μεγάλη σημασία. Θα έπρεπε να γίνουν και κάποιες δράσεις οι οποίες να στοχεύουν στο πώς επενδύω στην υγεία μου». Τέλος, οι Έφηβοι Σύμβουλοι αναφέρθηκαν στην υποχρέωση του κράτους ώστε να αναλάβει δράσεις και μέτρα για να προστατεύσει τους έφηβους και γενικά τα νέα άτομα από την κατανάλωση αλκοόλ.



            Εργαστήριο με ΑΣΚ 23.6.2017.docx (Μέγεθος Αρχείου: 2088 KB)

            Αποστολή της σελίδας Αρχή
            Οικογένεια

            Δικαιώματα


            © 2008 - 2017 Κυπριακή Δημοκρατία, Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού

            Αρχική Σελίδα | Κυβερνητική Πύλη Διαδικτύου | Αποποίηση | Υπεύθυνος Σελίδας