Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Μετάβαση στο περιεχόμενο

Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Ανεξάρτητος Εθνικός Οργανισμός Δικαιωμάτων του Παιδιού - Κύπρος

Ομιλία Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, Λήδας Κουρσουμπά, σε Εκδήλωση του Κοινοτικού Συμβουλίου Μιτσερού για τη βράβευση των άριστων μαθητών (Γυμνασίου – Λυκείου) της Κοινότητας Μιτσερού,
με θέμα «Τα Δικαιώματα των Παιδιών»
Παρασκευή 01/ 07/ 2011,
Ώρα 19: 30
Αίθουσα Εκδηλώσεων Κοινότητας Μιτσερού

Είναι με ιδιαίτερη χαρά που βρίσκομαι απόψε στην όμορφη κοινότητά σας με την ευκαιρία της Εκδήλωσης του Κοινοτικού Συμβουλίου Μιτσερού για τη βράβευση των άριστων μαθητών Γυμνασίου και Λυκείου της Κοινότητας για να αναπτύξω το θέμα «Τα Δικαιώματα του Παιδιού».

Θέλω, καταρχήν, να συγχαρώ τα παιδιά που βραβεύονται απόψε. Αναγνωρίζω ότι το αριστείο προϋποθέτει συστηματική δουλειά και πολλή μελέτη, αυτοπειθαρχία, προσήλωση στο στόχο και συνεχές ενδιαφέρον για το σχολείο και τα μαθήματα, χαρακτηριστικά τα οποία αναμφισβήτητα τιμούν όσους τα επιτυγχάνουν. Και πραγματικά τους αξίζουν συγχαρητήρια. Θέλω, όμως, ταυτόχρονα, να υπογραμμίσω ότι κάθε παιδί, ανεξάρτητα από τη σχολική του επίδοση, στη βάση της μοναδικότητάς του, της εγγενούς του αξιοπρέπειας και τα ιδιαίτερά του χαρακτηριστικά, είναι σε θέση να διεκδικήσει και δικαιούται το δικό του βραβείο.

Η προσέγγιση αυτή θεμελιώνεται στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού, το πρώτο διεθνές νομικά δεσμευτικό κείμενο, το οποίο αναγνωρίζει και κατοχυρώνει τα δικαιώματα του παιδιού.

Με τη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού, που υιοθετήθηκε από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στις 20 Νοεμβρίου 1989, τα παιδιά αντιμετωπίζονται, για πρώτη φορά, ως οντότητες μοναδικές και ξεχωριστές με βούληση και άποψη, με πρωτοβουλία και βαθμούς αυτονομίας, με δικαίωμα στην κοινωνική πρόνοια και προστασία.

Σε αντίθεση με την προγενέστερη θεώρηση, η οποία έβλεπε τα παιδιά ως εν δυνάμει ενήλικες οι οποίοι θα ήταν μελλοντικά οι αυριανοί πολίτες, η Σύμβαση αναγνωρίζει ότι τα παιδιά συνιστούν ενεργό μέρος του κοινωνικού συνόλου και ότι συμβάλλουν, με τις απόψεις, τις εμπειρίες και τις ανάγκες τους, με καθοριστικό τρόπο στη διαμόρφωση της κοινωνικής πραγματικότητας του σήμερα.

Σχηματικά θα λέγαμε ότι η Σύμβαση περιλαμβάνει τρεις μεγάλες κατηγορίες δικαιωμάτων:
Η πρώτη κατηγορία αφορά τα δικαιώματα Προστασίας. Σε αυτά περιλαμβάνεται η υποχρέωση του κράτους να προστατεύει το παιδί από οικονομική, σεξουαλική και κάθε άλλη μορφή εκμετάλλευσης, αλλά και να το προστατεύει από κάθε μορφή βίας, σωματική ή πνευματική, από τραυματισμό, από κακομεταχείριση ή κάθε μορφή διάκρισης καθώς και από παραμέληση ή εγκατάλειψη, αδικία ακόμη και από τη χρήση ουσιών ή από τις όποιες επιπτώσεις πολεμικών συρράξεων.

Η δεύτερη κατηγορία αφορά τα δικαιώματα Παροχών. Σε αυτά περιλαμβάνονται το δικαίωμα του παιδιού σε ένα υγιές περιβάλλον που θα του διασφαλίζει την επιβίωση και την ομαλή ανάπτυξή του, αλλά και τα δικαιώματα του παιδιού στην υγεία και την πρόσβασή του σε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, το δικαίωμά του στην εκπαίδευση, στην ψυχαγωγία, στον πολιτισμό, στον ελεύθερο χρόνο, κτλ.

Τέλος, η Τρίτη κατηγορία αφορά τα δικαιώματα Συμμετοχής. Αυτά περιλαμβάνουν το δικαίωμα του παιδιού να απολαμβάνει, προοδευτικά και σε συνάρτηση με τη βιολογική και πνευματική του ωρίμανση και ανάπτυξη, ένα φάσμα πολιτικών, κοινωνικών και πολιτικών δικαιωμάτων, περιλαμβανομένων του δικαιώματος να διαμορφώνει μέσα από την αναζήτηση, λήψη και διάδοση πληροφοριών και να εκφράζει ελεύθερα την άποψή του (Άρθρα 12 και 13), το δικαίωμα για ελευθερία σκέψης, συνείδησης και θρησκείας (Άρθρο 14), το δικαίωμα να συνεταιρίζεται και να συνέρχεται ειρηνικά (Άρθρο 15), το δικαίωμα να εγγράφεται αμέσως μετά τη γέννησή του στο ληξιαρχείο, το δικαίωμα ονόματος και απόκτησης ιθαγένειας (Άρθρο 7), το δικαίωμα να διατηρεί την ταυτότητά του (Άρθρο 8).

Το Άρθρο 12 της Σύμβασης είναι η καρδιά των δικαιωμάτων Συμμετοχής. Αυτό ορίζει ουσιαστικά τρία πράγματα: ότι τα Συμβαλλόμενα Κράτη θα πρέπει να διασφαλίζουν σε κάθε παιδί που είναι σε θέση να διαμορφώνει τις δικές του απόψεις το δικαίωμα να διατυπώνει ελεύθερα τις απόψεις του αυτές σε όλα τα θέματα που το αφορούν, ότι η άποψη του παιδιού θα λαμβάνεται υπόψη σύμφωνα με την ηλικία και την ωριμότητά του και ότι τα Συμβαλλόμενα Κράτη θα πρέπει να λαμβάνουν τα απαραίτητα εκείνα μέτρα που θα δίνουν στο παιδί τη δυνατότητα να ακούγεται από οποιαδήποτε διοικητική ή δικαστική αρχή.

Τα άρθρα που συνθέτουν τη Σύμβαση δεν αποτελούν απλή παράθεση προνοιών και αρχών ανεξάρτητων μεταξύ τους. Αντιθέτως, παρουσιάζουν μεγάλη αλληλεξάρτηση και, ως εκ τούτου, η πλήρης κατανόησή τους προϋποθέτει την ανάγνωση της Σύμβασης ως ενιαίου κειμένου, το οποίο επιχειρεί να διατηρήσει την ισορροπία ανάμεσα αναπτυσσόμενη αυτονομία του παιδιού και την ανάγκη του για παροχή φροντίδας και προστασίας. Η Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού ενισχύει το ενιαίο της Σύμβασης εισάγοντας τις τέσσερις βασικές αρχές της Σύμβασης, οι οποίες θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη ως καθοδηγητικές για την εφαρμογή όλων των υπολοίπων άρθρων της Σύμβασης ξεχωριστά.

Το δικαίωμα Συμμετοχής, το οποίο μόλις έχω αναπτύξει είναι μια από τις τέσσερις βασικές αρχές της Σύμβασης. Οι άλλες τρεις είναι:
· Η Αρχή της Μη – Διάκρισης (Άρθρο 2): Σύμφωνα με την αρχή αυτή όλα τα παιδιά «μετρούν το ίδιο». Για τούτο τα Συμβαλλόμενα Κράτη αναγνωρίζουν την υποχρέωσή τους να εξασφαλίζουν ότι κάθε παιδί που βρίσκεται στην επικράτειά τους, ανεξάρτητα από το φύλο και τη φυλή του αλλά και από την εθνική, θρησκευτική, πολιτιστική ή άλλη καταβολή τόσο του ιδίου όσο και των γονιών του και ανεξάρτητα από την εξωτερική του εμφάνιση, το βιοτικό του επίπεδο ή από την όποια αναπηρία ενδεχομένως να αντιμετωπίζει έχει τα ίδια δικαιώματα με όλα τα άλλα παιδιά.
· Η Αρχή της Διασφάλισης του Συμφέροντος του Παιδιού ( Άρθρο 3): Σύμφωνα με την αρχή αυτή, κάθε ενέργεια που λαμβάνεται με σημείο αναφοράς το παιδί (ή κάποια ομάδα παιδιών) θα πρέπει να λαμβάνει πρώτα και πάνω από όλα υπόψη το συμφέρον του ίδιου του παιδιού (ή της ομάδας των παιδιών).
· Η Αρχή του Δικαιώματος στη Ζωή, στην Επιβίωση και στην Ανάπτυξη (Άρθρο 6): Το δικαίωμα του παιδιού στη ζωή και την ανάπτυξη είναι ένα από τα θεμελιώδη δικαιώματά του. Τα Συμβαλλόμενα κράτη έχουν την υποχρέωση να λαμβάνουν όλα τα απαραίτητα μέτρα προκειμένου να διασφαλίζουν το εγγενές δικαίωμα του παιδιού στη ζωή.

    Δεδομένου του χαρακτήρα της σημερινής Εκδήλωσης θα ήθελα να κάνω ειδική αναφορά στο δικαίωμα στην εκπαίδευση.

    Το Άρθρο 28 της Σύμβασης κατοχυρώνει σε κάθε παιδί το δικαίωμα στην εκπαίδευση. Σύμφωνα με την Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών, το συγκεκριμένο δικαίωμα δεν εξαντλείται στη δυνατότητα του παιδιού να έχει πρόσβαση στο σχολείο. Η Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού, στο Γενικό της Σχόλιο Υπ. Αρ. 1 υπογραμμίζει: «Κάθε παιδί έχει δικαίωμα σε μια εκπαίδευση η οποία να είναι σχεδιασμένη κατά τέτοιον τρόπο ώστε, να του παρέχει δεξιότητες ζωής, να ενισχύει την ικανότητά του να απολαμβάνει το πλήρες εύρος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και να προωθεί μια κουλτούρα εμποτισμένη με τις σχετικές με τα ανθρώπινα δικαιώματα αξίες». Σύμφωνα πάντα με την Επιτροπή, η προώθηση της δυνατότητας των παιδιών να απολαύσουν πλήρως τα δικαιώματά τους, θα πρέπει να ενισχύεται από αξίες ενσωματωμένες στις εκπαιδευτικές διαδικασίες.

    Η Επιτροπή μέσα από το πιο πάνω σχόλιο της ουσιαστικά παραπέμπει σε αυτό που o Ευρωπαίος Επίτροπος για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα Thomas Hammarberg ονομάζει ως σχολείο για παιδιά με δικαιώματα. Ένα τέτοιο σχολείο, στο οποίο, θεωρώ ότι θα πρέπει να αποβλέπει κάθε μέτρο εκπαιδευτικής πολιτικής, το οποίο λαμβάνεται στον τόπο μας.

    Πολύ συνοπτικά, το σχολείο για παιδιά με δικαιώματα είναι το σχολείο το οποίο:
    · έχει ως κεντρικό άξονα της λειτουργίας του, τη Διασφάλιση του Συμφέροντος του Παιδιού
    · είναι ανοιχτό σε όλα τα παιδιά, χωρίς καμιά διάκριση και μεταχειρίζεται όλα τα παιδιά με βάση την αρχή της Μη Διάκρισης
    · οι μαθητές απολαμβάνουν πλήρους σεβασμού της αξιοπρέπειας και των δικαιωμάτων τους σε ένα πλαίσιο με μηδαμινή ανοχή σε οποιαδήποτε μορφή βίας
    · οι μαθητές έχουν ουσιαστική συμμετοχή σε κάθε πτυχή της λειτουργίας του.

    Με άλλα λόγια, είναι το σχολείο στο οποίο ο σεβασμός στα δικαιώματα του παιδιού αποτυπώνεται στον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας, στους στόχους που θέτει, το περιεχόμενο της ύλης που διδάσκει, στις μεθοδολογίες που ακολουθεί και στις δραστηριότητες που αναπτύσσει. Πρόκειται για ένα σχολείο όπου τα παιδιά λειτουργούν, όχι ως παθητικοί αποδέχτες της γνώσης αλλά ως ενεργητικοί συνδιαμορφωτές της, συγκροτώντας ένα παιδαγωγικό πλαίσιο το οποίο, ανάμεσα σε άλλα, ενδυναμώνει και ενισχύει την αυτο-εκτίμηση των παιδιών, καθιστώντας τα ικανά να διαμορφώνουν ενεργητικά τη γνώμη τους και ελεύθερα να την εκφράζουν.

    Απευθύνομαι τώρα στα παιδιά που τιμούμε απόψε:
    Αγαπημένα μου παιδιά,

    Αντιλαμβάνομαι πόσους κόπους έχετε καταβάλει και πόσες θυσίες έχετε κάμει για να βρίσκεστε σήμερα στην τιμητική θέση των άριστων μαθητών. Το βραβείο που θα λάβετε απόψε, είμαι σίγουρη, το έχετε κερδίσει με τη δύναμη της θέλησής σας και τη σοβαρή σας μελέτη. Για τούτο, σας συγχαίρω από τα βάθη της ψυχής μου και σας εύχομαι και άλλες, ανάλογες, επιτυχίες στο μέλλον.

    Κυρίες και κύριοι
    Η συστηματική προσπάθεια των παιδιών που βραβεύονται απόψε τους έδωσε τη δυνατότητα να διακριθούν για την εξαιρετική τους επίδοση στα μαθήματα. Για τούτο και πραγματικά τους αξίζουν τα συγχαρητήρια που τους έχουμε δώσει.

    Όμως, ως Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, οφείλω να υπογραμμίσω ότι, πολλά άλλα παιδιά, τα οποία για λόγους, που τις περισσότερες φορές βρίσκονται πέραν του δικού τους ελέγχου, δεν έχουν να επιδείξουν τέτοιες επιδόσεις, καταβάλλουν εξίσου φιλότιμη και επίπονη προσπάθεια με τα παιδιά που βραβεύονται απόψε. Στρέφομαι λοιπόν και σε αυτά τα παιδιά, και εκφράζω και σε αυτά την εκτίμηση και την αγάπη μου. Και σε αυτά τα παιδιά αξίζει έπαινος, αν μη τι άλλο, για την προσπάθεια που καταβάλλουν.

    Κλείνοντας, θέλω να τονίσω την υποχρέωση της πολιτείας να σταθεί δίπλα σε κάθε παιδί ενισχύοντας το έτσι ώστε το ίδιο να χτίσει μια θετική αυτοεκτίμηση αντλώντας από τα δικά του χαρίσματα και αρετές και να μπορέσει να αναπτυχθεί στο μέγιστο των δικών του ικανοτήτων και δυνατοτήτων.







    Κατεβάστε το αρχείο Word Ομιλία ΜΙΤΣΕΡΟ - 1-7-2011- final - double.doc


    Πίσω στην προηγούμενη σελίδα





    Back To Top