Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Μετάβαση στο περιεχόμενο

Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Ανεξάρτητος Εθνικός Οργανισμός Δικαιωμάτων του Παιδιού - Κύπρος

4η Συνάντηση Ομάδας Εφήβων Συμβούλων
της Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού
«Εσωτερικοί Κανονισμοί Σχολείων»

Πραγματοποιήθηκε στις 4 Ιουλίου 2016 η 4η συνάντηση της Ομάδας Εφήβων Συμβούλων (ΟΕΣ) με θέμα τη διαδικασία καταρτισμού και το περιεχόμενο των εσωτερικών κανονισμών των σχολείων μέσης εκπαίδευσης. Στόχοι της συνάντησης ήταν οι συμμετέχοντες να εκφράσουν τις προσδοκίες τους όσον αφορά στο περιεχόμενο των εσωτερικών κανονισμών ώστε αυτό να συνάδει με τις πρόνοιες της Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Παιδιού καθώς, επίσης, η έκφραση των απόψεών τους όσον αφορά στη θέσπιση και εφαρμογή των κανονισμών σε ένα δημοκρατικό σχολικό πλαίσιο.


Αρχικά, τα μέλη της ΟΕΣ, διερεύνησαν τις συνθήκες και τις σχέσεις που θα πρέπει να αναπτυχθούν μεταξύ ατόμων ή/και ομάδων ώστε να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο συνεργασίας για επίτευξη κοινών επιδιώξεων. Συζήτησαν και προβληματίστηκαν για την ανάγκη ύπαρξης κανονισμών και όρισαν κάποια από τα χαρακτηριστικά τους, όπως τη δημιουργία περιορισμών και κατευθύνσεων, καθώς και αυτοί να είναι γνωστοί και να ισχύουν για όλους. Συμφώνησαν επίσης, ότι οι κανονισμοί θα πρέπει να καλλιεργούν μια κουλτούρα η οποία να λειτουργεί προς το εκπαιδευτικό όφελος των παιδιών και να συμπεριλαμβάνουν διαδικασίες οι οποίες να εξυπηρετούν με αποτελεσματικό τρόπο τις ανάγκες των εμπλεκόμενων.
Στη συνέχεια, τα μέλη της ΟΕΣ συζήτησαν τη σημασία της διασφάλισης των δικαιωμάτων στο σχολικό περιβάλλον. Αναλύθηκε η εφαρμογή σχετικών άρθρων της Σύμβασης στο σχολικό περιβάλλον και ακολούθως, τα μέλη της ΟΕΣ κατέγραψαν την δική τους οπτική γωνία αναφορικά με τις συνέπειες από πιθανή παραβίαση καθενός από αυτά τα συγκεκριμένα δικαιώματα. Μεταξύ άλλων, τα μέλη της ΟΕΣ, ανέφεραν ότι η παραβίαση της ελευθερίας στην έκφραση οδηγεί σε έλλειψη επικοινωνίας μεταξύ των μελών στο σχολικό χώρο, η παραβίαση του δικαιώματος στη συμμετοχή οδηγεί σε μονομερή και άστοχη λήψη αποφάσεων ενώ, η παραβίαση του δικαιώματος διατήρησης της ταυτότητας οδηγεί σε περιθωριοποίηση και απομόνωση των παιδιών και δημιουργία αρνητικού σχολικού κλίματος.

Ακολούθως, τα μέλη της ΟΕΣ κατέγραψαν τα στοιχεία τα οποία θεωρούν πως θα πρέπει να περιλαμβάνουν οι σχολικοί κανονισμοί ώστε το σχολείο να λειτουργεί στη βάση των δικαιωμάτων του παιδιού. Με τη μέθοδο του δομημένου διαλόγου καταγράφηκαν 34 εισηγήσεις οι οποίες ομαδοποιήθηκαν σε 9 κατηγορίες. Οι κατηγορίες αυτές αφορούσαν την ισότητα ευκαιριών, τη λήψη αποφάσεων, την προστασία και την ασφάλεια, το σχολικό περιβάλλον, τη διαφορετικότητα, τη διδασκαλία και τη μάθηση, τη συμπεριφορά των εκπαιδευτικών, το ωράριο και τις απουσίες και τέλος τις συνέπειες για την παραβίαση των κανονισμών. Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι στην κατηγορία που αφορούσε τη συμπεριφορά των εκπαιδευτικών αναφέρθηκαν οι περισσότερες εισηγήσεις και ακολουθούσαν η διαφορετικότητα και η διδασκαλία/μάθηση.
Στη συνέχεια, τα μέλη της ΟΕΣ εστίασαν στην εφαρμογή των 9 κατηγοριών καταγράφοντας εισηγήσεις και κατευθύνσεις που θα πρέπει να υλοποιούνται στο σχολικό περιβάλλον. Συγκεκριμένα, σχετικά με την ισότητα ευκαιριών εισηγήθηκαν όπως οι εσωτερικοί κανονισμοί καλλιεργούν ένα θετικό κλίμα στα παιδιά ώστε να διεκδικούν και να υπερασπίζονται την ισότητα ευκαιριών. Όσον αφορά στη λήψη αποφάσεων, οι Έφηβοι Σύμβουλοι υποστήριξαν ότι οι εσωτερικοί κανονισμοί θα πρέπει να περιλαμβάνουν κατευθύνσεις οι οποίες να προωθούν την καλλιέργεια κριτικής σκέψης, πολύπλευρης ενδυνάμωσης, ελεύθερης σκέψης και έκφρασης.


Σε σχέση με την προστασία και την ασφάλεια, τα μέλη της ΟΕΣ εισηγήθηκαν πρόνοια στους εσωτερικούς κανονισμούς για δημιουργία επιτροπής ελέγχου με την ουσιαστική συμμετοχή των παιδιών η οποία να προωθεί, να παρακολουθεί και να αναθεωρεί την εφαρμογή σχετικών πολιτικών/δράσεων, να επιλαμβάνεται περιστατικών και να διερευνά το αίσθημα ασφάλειας στο σχολικό χώρο. Άμεση σχέση με το αίσθημα ασφάλειας είχε η κατηγορία που αφορούσε στη δημιουργία θετικού σχολικού περιβάλλοντος, στην οποία οι Έφηβοι Σύμβουλοι επικεντρώθηκαν σε εισηγήσεις για πρόνοιες στους εσωτερικούς κανονισμούς οι οποίες θα συντείνουν στην καλλιέργεια άνετης και φιλικής ατμόσφαιρας, στην καθιέρωση διαδικασιών διαβούλευσης για σημαντικά θέματα καθώς επίσης, στη δημιουργία και ουσιαστική λειτουργία ομίλων ενδιαφερόντων.

Σχετικά με τη διαφορετικότητα, τα μέλη της ΟΕΣ, εξέφρασαν την άποψη ότι οι εσωτερικοί κανονισμοί θα πρέπει να δίνουν έμφαση στο σεβασμό της ταυτότητας και της προσωπικότητας κάθε παιδιού, στην προώθηση της αποδοχής και της αλληλοκατανόησης και στην καλλιέργεια της αυτοπεποίθησης και της δημιουργικής έκφρασης. Όσον αφορά στη διδασκαλία και στη μάθηση οι Έφηβοι Σύμβουλοι σημείωσαν ότι οι εσωτερικοί κανονισμοί θα πρέπει να προάγουν τη δέσμευση του σχολείου να επιμορφώνει τους εκπαιδευτικούς και να διατηρεί κλίμα που να προάγει το ενδιαφέρον και την πρόοδο εκπαιδευτικών και παιδιών, να επικεντρώνεται στη σημασία των θεμάτων τα οποία διδάσκονται στη καθημερινότητα των παιδιών και να αξιοποιούνται με εποικοδομητικό τρόπο οι δυνατότητες της σύγχρονης τεχνολογίας.

Αναφορικά με τις πρόνοιες των εσωτερικών κανονισμών που θα διέπουν τη συμπεριφορά των εκπαιδευτικών, τα μέλη της ΟΕΣ, εισηγήθηκαν όπως αυτές ρυθμίζουν τον τρόπο διοίκησης της τάξης και τη συμπεριφορά απέναντι στα παιδιά, τις αξίες που θα πρέπει να προωθούν, τον επαγγελματισμό και το ενδιαφέρον που θα πρέπει να επιδεικνύουν για την πρόοδο των παιδιών καθώς επίσης, τις σχέσεις ισότητας που θα πρέπει να έχουν με τα παιδιά. Σχετικά με την τήρηση του ωραρίου από τα παιδιά, οι Έφηβοι Σύμβουλοι εισηγήθηκαν όπως στους εσωτερικούς κανονισμούς προνοείται διαδικασία διερεύνησης των λόγων που παρουσιάζονται για τη παραβίαση του ώστε να αποφεύγεται άδικη επιβολή συνεπειών. Τέλος, σε σχέση με τις συνέπειες, τα μέλη της ΟΕΣ υποστήριξαν ότι οι εσωτερικοί κανονισμοί θα πρέπει να περιλαμβάνουν πρόνοιες για δημοσιοποίηση τους, ενημέρωση και επεξήγησή τους στα παιδιά καθώς επίσης, συμπερίληψη προνοιών για κοινωνική εργασία.



Κατά τη διαβούλευση που είχαν οι Έφηβοι Σύμβουλοι με την Επίτροπο εξέφρασαν την άποψη ότι η ύπαρξη εσωτερικών κανονισμών είναι αναγκαία για να προάγει πρωτίστως το στόχο της μάθησης, να προστατεύει τα δικαιώματα του παιδιού και να διασφαλίζει την πειθαρχία των μελών της σχολικής κοινότητας. Όσον αφορά στο περιεχόμενο των εσωτερικών κανονισμών όπως καταρτίζονται στα σχολεία, οι Έφηβοι Σύμβουλοι ανέφεραν ότι περιλαμβάνουν μόνο πρόνοιες που καθορίζουν τη συμπεριφορά των παιδιών και τη συμμόρφωση τους με συγκεκριμένα πρότυπα. Χαρακτηριστική ήταν η αναφορά μέλους της ΟΕΣ στην περίπτωση εσωτερικών κανονισμών του σχολείου του οι οποίοι καθόριζαν ακόμα και τον τρόπο που επιτρεπόταν στα παιδιά να γελούν. Ένα άλλο μέλος της ΟΕΣ δήλωσε «Γράφουν μόνο κανονισμούς των μαθητών. Θα πρέπει να υπάρχουν και κάποιες υποχρεώσεις και κανονισμοί των εκπαιδευτικών και να αναγράφονται και τα δικαιώματά μας.»

Τα μέλη της ΟΕΣ ανέφεραν ότι, η κατάρτιση των εσωτερικών κανονισμών γίνεται συνήθως από τη διεύθυνση του σχολείου χωρίς την ουσιαστική συμμετοχή των παιδιών. Τα παιδιά, όπως ανέφεραν τα μέλη της ΟΕΣ συνήθως καλούνται μέσω του Κεντρικού Μαθητικού Συμβουλίου (ΚΜΣ), να τους εγκρίνουν τυπικά με την υπογραφή τους ενώ, στις περιπτώσεις που διαφωνούν σε κάποια σημεία, ως επί το πλείστον, επιβάλλεται η άποψη της διεύθυνσης. Χαρακτηριστική ήταν η περίπτωση που ανέφερε ένα μέλος της ΟΕΣ «Φέτος ήρθε νέα διευθύντρια και έγινε αυτό που ήθελε όσον αφορά στη στολή» ενώ άλλο μέλος της ΟΕΣ ανέφερε «Εγώ που ήμουν μέσα [στη συζήτηση των εσωτερικών κανονισμών], δεν μας έβαλαν καν να τους υπογράψουμε, μας τους έδωσαν απλώς

Μέλη της ΟΕΣ εισηγήθηκαν ότι όλοι/όλες οι μαθητές/μαθήτριες του σχολείου θα πρέπει να έχουν άποψη για τη διαμόρφωση των εσωτερικών κανονισμών γι αυτό και πρέπει να δίνεται χρόνος διαβούλευσης στο ΚΜΣ. Χαρακτηριστικά ένα μέλος της ΟΕΣ ανέφερε «Για να πάει το συμβούλιο στους μαθητές πρέπει να του το επιτρέψει η διευθύντρια. Άρα δεν υπάρχει χρόνος στο μαθητικό συμβούλιο για να συζητά με τους μαθητές. Μόνο το διάλειμμα. Ή θα μπορούσε ηλεκτρονικά, στον ελεύθερό τους χρόνο, να δημιουργηθεί τρόπος να επικοινωνεί το ΚΜΣ με τα υπόλοιπα παιδιά.».



Τα μέλη της ΟΕΣ ανέφεραν ότι οι εσωτερικοί κανονισμοί δεν είναι κατανοητοί ωστόσο, μικρός αριθμός μελών της ΟΕΣ ανέφερε ότι αφιερώνεται χρόνος ώστε οι εσωτερικοί κανονισμοί να επεξηγηθούν στα παιδιά. Στην περίπτωση που παραβιαστούν λόγω ασάφειας η απάντηση των μελών της ΟΕΣ ήταν μονολεκτική «Φταίμε». Ορισμένα μέλη της ΟΕΣ ανέφεραν ότι στο σχολείο τους μοιράζονται αντίτυπα των εσωτερικών κανονισμών στα παιδιά χωρίς ωστόσο, να επεξηγούνται ενώ, αναμένεται από τα παιδιά να ενημερώσουν τους γονείς τους. Ένα μέλος της ΟΕΣ ανέφερε ότι οι γονείς ενημερώνονται για την έκδοση και δημοσιοποίηση των εσωτερικών κανονισμών μέσω τηλεφωνικού μηνύματος, ενώ άλλο μέλος της ΟΕΣ ανέφερε ότι του έδωσαν αντίτυπο των εσωτερικών κανονισμών μόνο όταν το ζήτησε.

Τα περισσότερα μέλη της ΟΕΣ θεωρούν τους εσωτερικούς κανονισμούς ελλιπείς κυρίως όσον αφορά διαδικασίες υποβολής παραπόνων, διεκδίκησης δικαιωμάτων, διαδικασίες διερεύνησης παραβιάσεων/καταστάσεων καθώς επίσης, διαδικασίες υποβολής ενστάσεων και αμφισβήτησης αποφάσεων για επιβολή συνεπειών. Ανέφεραν επίσης, ότι, στους εσωτερικούς κανονισμούς απουσιάζουν οποιεσδήποτε πρόνοιες οι οποίες να ρυθμίζουν τη συμπεριφορά και τον επαγγελματισμό των εκπαιδευτικών. Τα μέλη της ΟΕΣ υποστήριξαν ότι λόγω των ελλείψεων, όσον αφορά κυρίως τις διαδικασίες, τα παιδιά καταφεύγουν στους γονείς τους ώστε αυτοί να επιληφθούν της υποβολής των ενστάσεών τους στη διεύθυνση.


Ακόμα και στην περίπτωση που υπάρχουν διαδικασίες, όπως ανέφεραν οι Έφηβοι Σύμβουλοι, οι διαδικασίες δεν έχουν χρονικό περιορισμό, είναι πολύ χρονοβόρες ή παραπέμπουν/αναστέλλουν την εξέταση ενός θέματος σε χρόνο που δε θα έχει πλέον σημασία για το παιδί που εμπλέκεται. Μέλος της ΟΕΣ ανέφερε ότι «Στο δικό μου σχολείο τηρούνται οι κανόνες αλλά είναι ελλιπείς. Γράφουν για τη στολή, τις απουσίες ενώ πρέπει να γράφονται κι άλλα. Για παράδειγμα δε γράφονται τα βήματα που πρέπει να ακολουθούνται όταν καταπατείται κάποιο δικαίωμα των παιδιών. Δεν υπάρχουν κάποιες συνέπειες για χειρισμό καταστάσεων από παιδιά. Να γνωρίζει το παιδί τη διαδικασία και τις συνέπειες και πώς θα υπάρχει κάποιο αποτέλεσμα, τα βήματα που πρέπει να κάνει κάποιος μαθητής για να το καταγγείλει.» Ένα άλλο μέλος της ΟΕΣ δήλωσε «Κάτι άλλο που θα έπρεπε να αναγράφεται είναι πώς λειτουργεί το πειθαρχικό. Μέσα στο πειθαρχικό ήταν και ο καθηγητής που είχε το παράπονο και επέμενε για περισσότερες μέρες αποβολή.»


Σύμφωνα με τους Εφήβους Συμβούλους οι εσωτερικοί κανονισμοί θα πρέπει να είναι αυστηροί ώστε το σχολείο να είναι πειθαρχημένο, να λειτουργεί καλά και να νιώθουν τα παιδιά ασφάλεια στο χώρο και όχι να εφαρμόζονται ανάλογα με το προφίλ της διεύθυνσης. Ένα μέλος της ΟΕΣ ανέφερε χαρακτηριστικά «Στο δικό μας σχολείο ότι πει ο διευθυντής είναι διαταγή. Αν κάνεις κάτι που δεν του αρέσει θα έχεις συνέπειες. Δεν μπορείς να κάνεις κάτι γιατί έτσι είναι ο διευθυντής». Ωστόσο, οι Έφηβοι Σύμβουλοι ανέφεραν ότι αν κάποιο σχολείο λειτουργεί καλά δεν είναι επειδή είναι δημοκρατικό αλλά επειδή δεν είναι παραβατικό και αυτό, κυρίως, γιατί οι μαθητές φοβούνται τις συνέπειες της παράβασης των κανονισμών. Μέλος της ΟΕΣ ανέφερε ότι «Αυτό που συμβάλει ώστε το σχολείο να λειτουργεί καλά είναι ο διευθυντής. Όταν παραβείς τον κανονισμό αμέσως θα σου βάλει ποινή».

Σύμφωνα με την ΟΕΣ οι εσωτερικοί κανονισμοί δεν ικανοποιούν τις εκπαιδευτικές ανάγκες των μαθητών. Χαρακτηριστικά μέλος της ΟΕΣ ανέφερε ότι «Βασικά οι κανονισμοί που έχουμε εξυπηρετούν τους στόχους που θέτουν οι καθηγητές. Με βάση τους στόχους των μαθητών δεν υλοποιούν κανένα στόχο. Από όλα αυτά που είπαμε [στο δομημένο διάλογο] ισχύουν μόνο τα 3-4» Ένα άλλο μέλος της ΟΕΣ δήλωσε ότι «Αν δε θυμάμαι τίποτα είναι θέμα δικό μου. Αν θα το μάθεις παπαγαλία παίζει ρόλο το πώς το διδάχθηκες. Ο τρόπος που μας τα διδάσκουν είναι για να τα συγκρατήσουμε για λίγο. Δε μας τα μαθαίνουν για να τα καταλαβαίνουμε.».

Μέλη της ΟΕΣ εισηγήθηκαν όπως δημιουργηθεί επιτροπή ελέγχου των εσωτερικών κανονισμών αναφέροντας χαρακτηριστικά «Να υπάρχει επιτροπή ελέγχου των κανονισμών. Να ελέγχει ότι δεν καταπατείται κάποιο δικαίωμα, ότι τα παράπονα που υποβάλλονται ελέγχονται. Θα πρέπει να συμμετέχουν και μαθητές και εκπαιδευτικοί και κάποιοι ειδικοί. Και με τους επιθεωρητές δεν γίνεται κάτι γιατί όταν υπάρχουν επιθεωρητές οι καθηγητές δείχνουν τον καλύτερό τους εαυτό. Υπάρχουν καθηγητές που διώχνουν παιδιά από την τάξη όταν έρχεται επιθεωρητής χωρίς απουσία.»

Οι Έφηβοι Σύμβουλοι υποστήριξαν ότι για να υπάρχει μεγαλύτερη αποδοχή και τήρηση των εσωτερικών κανονισμών θα πρέπει να συμμετέχουν στον καταρτισμό τους με ουσιαστικό τρόπο τα παιδιά, να ενδυναμωθεί και να ενημερωθεί το ΚΜΣ για να διεκδικεί τα δικαιώματα των παιδιών και οι κανονισμοί να τίθενται προς ψήφιση από όλο το σχολείο. Υποστήριξαν ότι για να υπάρχει μεγαλύτερη αποδοχή και τήρηση των εσωτερικών κανονισμών θα πρέπει να σταματήσει η αντίληψη ότι παιδιά και εκπαιδευτικοί βρίσκονται σε αντίπαλες ομάδες και να καλλιεργηθεί κουλτούρα στην οποία όλοι στο σχολικό χώρο εργάζονται για το συμφέρον των παιδιών που φοιτούν σε αυτό. Τέλος, οι Έφηβοι Σύμβουλοι υποστήριξαν ότι στους εσωτερικούς κανονισμούς θα πρέπει να προνοείται μια συμμετοχική διαδικασία αξιολόγησης και αναθεώρησής τους.

Η Επίτροπος κλείνοντας τη συνάντηση ανέφερε ότι για το θέμα των εσωτερικών κανονισμών και γενικά των κανονισμών λειτουργίας των σχολείων μέσης εκπαίδευσης θα πρέπει να διεξαχθεί ένας ευρύτερος διάλογος σε πολιτειακό και σχολικό επίπεδο ώστε να ακουστούν οι απόψεις των παιδιών. Η δική της προσπάθεια πρόσθεσε είναι, αφενός, να μεταφέρει τις απόψεις των παιδιών στις αρμόδιες Αρχές και, αφετέρου, να ενδυναμώσει τα παιδιά ώστε να συμμετέχουν ενεργά στην όποια διαβούλευση για το θέμα.











Κατεβάστε το αρχείο Word 4η Συνάντηση ΟΕΣ Σχολικοί Κανονισμοί.docx


Πίσω στην προηγούμενη σελίδα





Back To Top