Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Μετάβαση στο περιεχόμενο

Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Ανεξάρτητος Εθνικός Οργανισμός Δικαιωμάτων του Παιδιού - Κύπρος

Paremvasi - Apotropi tou Kapnismatos kai ta dikaiomata tou paidiou.doc



Σε πρόσφατη τοποθέτησή της η Γενική Διευθύντρια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (Π.Ο.Υ), σημειώνοντας ότι η αντιμετώπιση της οικουμενικής επιδημίας του καπνού βρίσκεται στα χέρια μας, υπογράμμισε πως «Η θεραπεία της καταστροφικής αυτής επιδημίας δεν εξαρτάται από φάρμακα ή εμβόλια, αλλά από τις συντονισμένες δράσεις της κυβέρνησης και της κοινωνίας των πολιτών».

Για τούτο ακριβώς το λόγο, χαιρετίζω την πρωτοβουλία του Υπουργείου Υγείας, της Κίνησης μη Καπνιστών, του Αντικαρκινικού Συνδέσμου και του Κυπριακού Εθνικού Συνασπισμού για Αποτροπή του Καπνίσματος, να διοργανώσουν τη σημερινή Εκδήλωση.

Θεωρώ ότι η δική μου συμμετοχή στη σημερινή συζήτηση, όπως και σε κάθε δράση που στόχο έχει τον περιορισμό του καπνίσματος και τη δημιουργία των προϋποθέσεων ώστε όλα τα παιδιά να έχουν την ευκαιρία να μεγαλώσουν σε ένα περιβάλλον απαλλαγμένο από καπνό, είναι ευθύνη αλλά και καθήκον μου, που απορρέει από τις εκ του Νόμου αρμοδιότητές μου για προάσπιση των δικαιωμάτων των παιδιών.

Η θανατηφόρος συνήθεια του καπνίσματος έχει διεισδύσει βαθιά στο σύγχρονο τρόπο ζωής, στοιχειώνοντας, ας μου επιτραπεί η έκφραση, τόσο τις αναπτυγμένες όσο και τις αναπτυσσόμενες κοινωνίες. Με βάση τα στοιχεία που αφορούν στη χρήση, ανά την υφήλιο, καπνικών προϊόντων και των δυσμενών επιπτώσεων που αυτή έχει στη δημόσια υγεία σε συνάρτηση με την εθιστική δράση της νικοτίνης, το κάπνισμα αποτελεί σήμερα την πρώτη και κύρια αναστρέψιμη αιτία θανάτου με δυνατότητα πρόληψης. Σύμφωνα με τον Π.Ο.Υ. η επιδημία του καπνού σκότωσε στη διάρκεια του 20ου αιώνα 100 εκατομμύρια ανθρώπους σε ολόκληρο τον κόσμο ενώ, στην περίπτωση που δεν κατορθώσουμε να αναστρέψουμε την παρούσα τάση, αναμένεται να σκοτώσει ένα δισεκατομμύριο ανθρώπους στη διάρκεια του 21ου αιώνα.
Από επίσημες στατιστικές αποδεικνύεται ότι το παθητικό κάπνισμα είναι πιο βλαβερό για την υγεία από το ενεργητικό κάπνισμα (European Prospective Investigation into Cancer and Nutrition - The Times 28/5/2005). Και, βεβαίως, οι επιπτώσεις του είναι ακόμη πιο σοβαρές στην περίπτωση των βρεφών και των παιδιών. Τα βρέφη και τα παιδιά είναι πιο ευάλωτα από τους ενήλικες αφού έχουν πιο αδύνατο οργανισμό και αναπνέουν πιο γρήγορα, με αποτέλεσμα να αντιμετωπίζουν αυξημένους κινδύνους. Τούτο έδειξε και η έρευνα της Εθνικής Επιτροπής «Περιβάλλον και Υγεία του Παιδιού».

Καθώς, σήμερα, το κάπνισμα είναι μια ευρέως διαδεδομένη συνήθεια, καταδικάζουμε τα παιδιά μας σε ένα περιβάλλον γεμάτο καπνό, εκθέτοντας τα, αφενός, στις καταστρεπτικές συνέπειες του παθητικού καπνίσματος, και, αφετέρου, σπρώχνοντας τα να γίνουν, σε κάποια φάση της ζωής τους τα ίδια καπνιστές. Μη ξεχνάτε ότι τα παιδιά αναπαράγουν, σε σημαντικό βαθμό, τις δικές μας συνήθειες, αξίες και τρόπο ζωής.

Τα παιδιά είναι τα μεγαλύτερα θύματα του φαινομένου αυτού με τραγικές για την υγεία τους συνέπειες, με διπλή αδικία και ζημιά, χωρίς τα ίδια να είναι άμεσα υπεύθυνα και χωρίς τη συγκατάθεσή τους. Είναι απαράδεκτο και ανεπίτρεπτο να μετατρέπουμε τα παιδιά σε παθητικούς καπνιστές γνωρίζοντας τις συνέπειες. Ακόμη και τα έμβρυα γίνονται παθητικοί καπνιστές, όταν η έγκυος μέλλουσα μητέρα καπνίζει κανονικά ή παθητικά.

Η προστασία των παιδιών μας από το κάπνισμα και τις βλαβερές του συνέπειες με τη δημιουργία των προϋποθέσεων εκείνων που θα τους επιτρέψουν να μεγαλώσουν με ασφάλεια σε ένα περιβάλλον απαλλαγμένο από καπνό, είναι ευθύνη και υποχρέωση όλων μας και, πρωτίστως, της συντεταγμένης Πολιτείας. Μια υποχρέωση που απορρέει από τη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού, η οποία κυρώθηκε από την Κυπριακή Δημοκρατία (Νόμος 243/1990) και, επομένως, κατέστη μέρος του εσωτερικού δικαίου με αυξημένη ισχύ έναντι οποιουδήποτε εθνικού νόμου.

Στη βάση της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού κάθε παιδί έχει εγγενές δικαίωμα στη ζωή, την επιβίωση και την ανάπτυξη και κάθε Κράτος έχει υποχρέωση να του το διασφαλίζει στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό (Άρθρο 6 της Σύμβασης).

Η Σύμβαση αναγνωρίζει το δικαίωμα κάθε παιδιού να απολαμβάνει το ψηλότερο δυνατό επίπεδο υγείας και καθορίζει σειρά μέτρων που οφείλει το Κράτος να λάβει για τη διασφάλιση του δικαιώματος αυτού. Αυτά περιλαμβάνουν προληπτικά προγράμματα υγείας, σχεδιασμό πολιτικών με στόχο τη μείωση της βρεφικής και της παιδικής θνησιμότητας αλλά και προγραμμάτων που θα διασφαλίσουν ότι η κοινωνία και, ειδικότερα, οι γονείς και τα παιδιά λαμβάνουν ή έχουν πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με θέματα υγείας (Άρθρο 24 της Σύμβασης). Και αυτό επιβάλλεται να γίνει αναφορικά με την προστασία του παιδιού από τις επιβλαβείς επιδράσεις του καπνίσματος.

Μια από τις βασικές αρχές της Σύμβασης είναι ότι: «σε όλες τις αποφάσεις που αφορούν τα παιδιά, είτε αυτές λαμβάνονται από δημόσιους ή ιδιωτικούς οργανισμούς κοινωνικής ευημερίας, είτε από τα δικαστήρια, τις διοικητικές αρχές ή από τα νομοθετικά όργανα, πρέπει να λαμβάνεται πρωτίστως υπόψη το συμφέρον του παιδιού» (Άρθρο 3 της Σύμβασης). Η αρχή αυτή θα πρέπει να αποτελέσει το θεμέλιο λίθο κάθε πολιτικής του Κράτους σε θέματα που σχετίζονται με το κάπνισμα.

Το Κράτος έχει υποχρέωση να ενθαρρύνει την επεξεργασία κατάλληλων κατευθυντήριων αρχών που θα διέπουν τα ΜΜΕ για την προστασία του παιδιού από πληροφορίες και υλικό που βλάπτουν την ευημερία του (Άρθρο 17 της Σύμβασης). Στη βάση της νομικής αυτής υποχρέωσης του Κράτους, οι αρχές είναι υποχρεωμένες, όχι μόνο να απαγορεύσουν τη διαφήμιση καπνικών προϊόντων αλλά και, παράλληλα, να παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τις καταστρεπτικές συνέπειες του καπνού αλλά και πληροφορίες που να ακυρώνουν τόσο την άμεση όσο και την έμμεση διαφήμιση του καπνίσματος. Είναι, επίσης, ευθύνη του Κράτους να διασφαλίζει την πρόσβαση των παιδιών σε αυτές, για παράδειγμα, χρησιμοποιώντας φιλική προς τα παιδιά γλώσσα και μορφή, όπως επιβάλλει το άρθρο 13 της Σύμβασης.

Τέλος, θα αγγίξω ένα ευαίσθητο θέμα, αυτό των γονέων καπνιστών. Η ευθύνη για την ανατροφή, τη φροντίδα και ανάπτυξη του παιδιού είναι και παραμένει πάντα στους γονείς ή τους νόμιμους κηδεμόνες (Άρθρο 18 της Σύμβασης). Το Κράτος όμως, έχει υποχρέωση να παρέμβει όταν οι γονείς δεν ασκούν σωστά το ρόλο αυτό, όταν το παιδί τυγχάνει πλημμελούς μεταχείρισης από τους γονείς (Άρθρο 19 της Σύμβασης). Στη βάση αυτής της αρχής έχει ψηφιστεί η πρόνοια που καθιστά ποινικό αδίκημα το κάπνισμα μέσα σε αυτοκίνητο, ακόμα και όταν αυτό γίνεται από τους γονείς. Στην ίδια βάση είναι ποινικό αδίκημα η κακοποίηση παιδιών στα πλαίσια της οικογένειας με αυξημένες ποινικές κυρώσεις. Στη βάση αυτή, πιστεύω, ότι η πολιτεία έχει υποχρέωση να παρέμβει και σε σχέση με γονείς που καπνίζουν σε κλειστό χώρο ακόμη και μέσα στο σπίτι τους.

Η γονική ιδιότητα και αγάπη, δε συνεπάγονται, σε καμιά περίπτωση, ότι οι γονείς έχουν οποιασδήποτε μορφής κυριότητα σε σχέση με το παιδί τους. Τα παιδιά δεν είναι ιδιοκτησία των γονιών. Τα παιδιά εξακολουθούν να διατηρούν τα δικαιώματα που τους διασφαλίζει η Σύμβαση και στο πλαίσιο της οικογένειας τους. Το δικαίωμα στην υγεία, στην παροχή σωστής και αντικειμενικής πληροφόρησης, στην προστασία από την έκθεση του παιδιού σε πληροφορία ικανής να το βλάψει, στη διασφάλιση ικανοποιητικής ποιότητας ζωής, είναι μόνο μερικά από τα δικαιώματα του παιδιού που παραβιάζονται σε ένα οικογενειακό περιβάλλον όπου οι γονείς καπνίζουν, είτε μπροστά στα παιδιά τους είτε στους χώρους που αυτά κινούνται, παίζουν και εργάζονται. Οι γονείς δεν έχουν δικαίωμα να εκθέτουν τα παιδιά τους στους κινδύνους του παθητικού καπνίσματός και, εάν το πράττουν, το Κράτος έχει υποχρέωση να επέμβει. Παράλληλα, επισημαίνω ότι, ένα γονιός που καπνίζει είναι πολύ πιθανόν να λειτουργήσει ως μοντέλο προς μίμηση για το ίδιο του το παιδί, σπρώχνοντας το, κατά κάποιον τρόπο, σε μια συνήθεια από την οποία πολύ δύσκολα θα μπορέσει να απαλλαγεί.

Η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού υποχρεώνει τα Κράτη να λάβουν όλα εκείνα τα μέτρα που κρίνονται απαραίτητα ώστε να διασφαλίσουν τα δικαιώματα των παιδιών στη ζωή, την επιβίωση και την ανάπτυξη, είτε αυτά βρίσκονται εντός είτε εκτός του οικογενειακού τους πλαισίου. Από τη στιγμή που η χρήση καπνού και η έκθεσή των παιδιών σε περιβάλλον με καπνό αποδεδειγμένα απειλούν αυτά τα δικαιώματα των παιδιών τα Κράτη είναι υποχρεωμένα να λάβουν μέτρα.

Εν κατακλείδι, πιστεύω, ότι επιβάλλεται:

Υιοθέτηση πλήρους απαγόρευσης του καπνίσματος σε όλους τους χώρους αναψυχής/ψυχαγωγίας (εστιατόριο, καφεστιατόριο, καφετερία, μπαρ ή καφενείο, δισκοθήκη, χορευτικό κέντρο ή άλλο κέντρο αναψυχής) ιδιαίτερα όπου συχνάζουν παιδιά και έφηβοι αλλά και στο σπίτι όταν υπάρχουν παιδιά.

Αυστηρότερος έλεγχος από τις αρμόδιες κρατικές Υπηρεσίες για την εφαρμογή του Νόμου ειδικότερα σε ότι αφορά

(1) την απαγόρευση του καπνίσματος (2) προώθηση και διαφήμιση καπνικών προϊόντων και (3) την πώληση προς ανηλίκους καπνικών προϊόντων.

Περαιτέρω ανάπτυξη των υφιστάμενων προγραμμάτων αγωγής υγείας που εφαρμόζονται στα σχολεία και εξέταση του ενδεχομένου τέτοια προγράμματα να ενταχθούν στο τυπικό αναλυτικό πρόγραμμα μέσα στα πλαίσια της Εκπαιδευτικής Μεταρρύθμισης.








Κατεβάστε το αρχείο Word Paremvasi - Apotropi tou Kapnismatos kai ta dikaiomata tou paidiou.doc


Πίσω στην προηγούμενη σελίδα





Back To Top