Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Μετάβαση στο περιεχόμενο

Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Ανεξάρτητος Εθνικός Οργανισμός Δικαιωμάτων του Παιδιού - Κύπρος





Η Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, με αφορμή σχετικά παράπονα τα οποία της υποβλήθηκαν αναφορικά με τη χρήση κινητών τηλεφώνων στα σχολεία και αντιλαμβανόμενη ότι το θέμα απασχολεί, με διάφορους τρόπους, τόσο τα ίδια τα παιδιά όσο και εκπαιδευτικούς και γονείς, αποφάσισε μέσα στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων που ο Νόμος ορίζει στην Επίτροπο, να το μελετήσει διεξοδικά και να διαμορφώσει μια ολοκληρωμένη σχετική θέση.

2.1 Σημείο αναφοράς της προσέγγισής της αποτέλεσε η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού, την οποία η Κυπριακή Δημοκρατία κύρωσε καθιστώντας τη μέρος του εσωτερικού δικαίου με αυξημένη ισχύ έναντι οποιουδήποτε εθνικού νόμου. Η Σύμβαση, παρέχει ένα κοινό ηθικό και νομικό πλαίσιο για το ελάχιστο επίπεδο διασφάλισης των δικαιωμάτων του παιδιού.

2.2 Σύμφωνα με την Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού, =η Αρχή της Διασφάλισης του Συμφέροντος του Παιδιού και η Αρχή της Συμμετοχής συνιστούν δύο από τις τέσσερις βασικές αρχές της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού, οι οποίες θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη ως καθοδηγητικές για την εφαρμογή όλων των υπολοίπων άρθρων της Σύμβασης ξεχωριστά [Γενικό Σχόλιο Υπ. Αρ. 3, CRC/GC/2003/3 (2003)].

2.3 Η Αρχή της Διασφάλισης του Συμφέροντος του Παιδιού καθορίζεται από το Άρθρο 3(1) της Σύμβασης, το οποίο επιβάλλει ότι σε όλες τις αποφάσεις που αφορούν στα παιδιά, είτε αυτές λαμβάνονται από δημόσιους ή ιδιωτικούς οργανισμούς κοινωνικής ευημερίας, είτε από τα δικαστήρια, τις διοικητικές αρχές ή από τα νομοθετικά όργανα, πρέπει να λαμβάνεται πρωτίστως υπόψη το συμφέρον του παιδιού.

2.4 Η Αρχή της Συμμετοχής, διασφαλίζεται από σειρά Άρθρων (12-17). Ειδικότερα το Άρθρο 12 καθορίζει ότι «Τα Συμβαλλόμενα Κράτη οφείλουν να διασφαλίζουν στο παιδί που είναι ικανό να σχηματίσει τις δικές του απόψεις, το δικαίωμα ελεύθερης έκφρασης των απόψεων του σχετικά με οποιοδήποτε θέμα που το αφορά, δίνοντας στις απόψεις του παιδιού το απαιτούμενο βάρος σύμφωνα με την ηλικία του και με το βαθμό ωριμότητάς του».

2.5 Το δικαίωμα συμμετοχής εμπλουτίζεται περαιτέρω και με το Άρθρο 13 (1) σύμφωνα με οποίο, το παιδί «έχει το δικαίωμα της ελευθερίας της έκφρασης. Το δικαίωμα αυτό περιλαμβάνει την ελευθερία αναζήτησης, λήψης και διάδοσης οποιουδήποτε είδους πληροφοριών και ιδεών, ανεξαρτήτως συνόρων, υπό προφορική, γραπτή, τυπωμένη, ή καλλιτεχνική ή με οποιοδήποτε άλλο μέσο της επιλογής του παιδιού».

2.6 Το Άρθρο 14 διασφαλίζει το δικαίωμα κάθε παιδιού για ελευθερία σκέψης, συνείδησης και θρησκείας, ενώ το Άρθρο 15 το δικαίωμα της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι και συνέρχεσθαι ειρηνικά.

2.7 Το Άρθρο 16 (1) της Σύμβασης διασφαλίζει στο παιδί το δικαίωμα να έχει ιδιωτική ζωή καθώς προβλέπει ότι «κανένα παιδί δεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο αυθαίρετων ή παράνομων παρεμβάσεων στην ιδιωτική του ζωή, στην οικογένειά του, στην κατοικία του ή στην αλληλογραφία του, ούτε παράνομων προσβολών της τιμής και της υπόληψής του».

2.8 Επιπρόσθετα, το Άρθρο 19 (1) κατοχυρώνει το δικαίωμα κάθε παιδιού στην προστασία από «κάθε μορφή σωματικής ή πνευματικής βίας, τραυματισμού ή κακομεταχείρισης, παραμέλησης ή πλημμελούς μεταχείρισης, βίαιης μεταχείρισης ή εκμετάλλευσης, συμπεριλαμβανόμενης της σεξουαλικής κακομεταχείρισης, όσο βρίσκεται υπό την φύλαξη των γονέων του ή του ενός από τους δύο, του ή των νόμιμων κηδεμόνων του ή οποιουδήποτε άλλου προσώπου στο οποίο το έχουν εμπιστευθεί» και προς τούτο δεσμεύει τα Κράτη να λάβουν «όλα τα κατάλληλα νομοθετικά, διοικητικά, κοινωνικά και εκπαιδευτικά μέτρα, προκειμένου να προστατεύσουν το παιδί».

3. Με δεδομένη τη πιο πάνω νομική θέση και λαμβάνοντας υπόψη τα ακόλουθα:
3.1 Το κινητό τηλέφωνο είναι πλέον μέρος της σύγχρονης πραγματικότητας και των παιδιών, πολλά εκ των οποίων θεωρούν τη χρήση του ως απαραίτητη ιδιαίτερα για την επικοινωνία τους με τους γονείς τους αλλά και για την προσωπική τους ψυχαγωγία.
3.2 Οι πλείστοι γονείς θεωρούν ότι η κατοχή κινητού τηλεφώνου από τα παιδιά είναι απαραίτητη για την ασφάλειά τους, δηλαδή συμβάλλει στη δυνατότητα να εντοπίσουν το παιδί τους αλλά και στο παιδί να επικοινωνήσει μαζί τους σε ώρα ανάγκης.

3.3 Υπάρχει μια ιδιαίτερα αυξημένη ανησυχία στον επιστημονικό κόσμο αναφορικά με ενδεχόμενες βλαβερές συνέπειες στην υγεία, ειδικότερα στα μικρότερα σε ηλικία παιδιά, από τη χρήση του κινητού τηλεφώνου και την ακτινοβολία που αυτό εκπέμπει.

3.4 Η χρήση του κινητού τηλεφώνου στη διάρκεια του μαθήματος από μαθητές, αφενός, αποσπά την προσοχή των χρηστών από το μάθημα με δυσμενείς για την εκπαίδευσή τους συνέπειες και, αφετέρου, προκαλεί γενικότερη αναστάτωση στην αίθουσα διαταράσσοντας την ομαλή εξέλιξη του μαθήματος.
3.5 Η κακή και αλόγιστη χρήση των δυνατοτήτων που τα σύγχρονα κινητά τηλέφωνα προσφέρουν, με τη φωτογράφιση και τη βιντεοσκόπηση μαθητών αλλά και εκπαιδευτικών στο χώρο του σχολείου σε ώρα μαθήματος, και/ή εκτός μαθήματος χωρίς την προηγούμενη σύμφωνη γνώμη τους και εν αγνοία τους, καθώς και η μετέπειτα χρησιμοποίηση του συγκεκριμένου υλικού κακόβουλα με αποτέλεσμα την προσβολή της αξιοπρέπειας, της τιμής και της προσωπικότητας των απεικονιζόμενων προσώπων, είναι ένα υπαρκτό πρόβλημα και για το Κυπριακό σχολείο.

4. Η Επίτροπος διαμόρφωσε την ακόλουθη θέση:

4.1.1 Καθόσον αφορά στη Δημοτική Εκπαίδευση, ενδείκνυται η απαγόρευση χρήσης κινητών τηλεφώνων από παιδιά στη διάρκεια του σχολικού ωραρίου. Αυτό κρίνω ότι εξυπηρετεί το συμφέρον των ίδιων των παιδιών και το δικαίωμά τους να απολαμβάνουν ένα υγιές και ασφαλές περιβάλλον. Η ίδια αρχή επιβάλλει, οι εκπαιδευτικοί της Δημοτικής Εκπαίδευσης να περιορίσουν στο ελάχιστο τη χρήση του κινητού τους τηλεφώνου κατά τη διάρκεια του σχολικού ωραρίου και ενώ βρίσκονται κοντά σε παιδιά. Εννοείται ότι, θα πρέπει, επίσης, να ισχύσει η πλήρης απαγόρευση χρήσης του κινητού από εκπαιδευτικούς κατά τη διάρκεια του μαθήματος.

4.1.2 Το σχολείο θα πρέπει να διασφαλίσει στα παιδιά του Δημοτικού, ενόσω βρίσκονται στο σχολείο, τη δυνατότητα επικοινωνίας με τους γονείς τους με την εγκατάσταση καρτοτηλεφώνων και, σε έκτατες περιπτώσεις, με τη χρήση του υπηρεσιακού τηλεφώνου.

4.1.3 Σε ότι αφορά στη μεταφορά του κινητού στο σχολείο από παιδιά που φοιτούν στο Δημοτικό, η Επίτροπος θεωρεί ότι η απαγόρευση της δεν εξυπηρετεί, κατ’ ανάγκην, το συμφέρον του παιδιού, καθώς πολλά παιδιά χρησιμοποιούν, αναγκαστικά, το κινητό ως μέσο επικοινωνίας με τους γονείς ή τους νόμιμους κηδεμόνες τους μετά το πέρας του ωρολογίου προγράμματος και προτού επιστρέψουν στο σπίτι. Ως εκ τούτου, έχει την άποψη ότι η σχετική με το θέμα εγκύκλιος του Διευθυντή Δημοτικής Εκπαίδευσης, ημερομηνίας 09/10/ 2003, θα πρέπει να επανεξεταστεί στο σημείο αυτό.

4.2.1 Καθόσον αφορά μαθητές και μαθήτριες του Γυμνασίου και του Λυκείου, η απαγόρευση χρήσης κινητού τηλεφώνου κατά τη διάρκεια του μαθήματος, εξυπηρετεί την αρχή της διασφάλισης του συμφέροντος των παιδιών και ενισχύει το δικαίωμα των παιδιών στην εκπαίδευση. Η ίδια αρχή υπαγορεύει και την απαγόρευση χρήσης κινητού τηλεφώνου κατά τη διάρκεια της διδασκαλίας από τους εκπαιδευτικούς.

4.2.2 Το θέμα της μεταφοράς κινητού τηλεφώνου από μαθητές Γυμνασίου και Λυκείου στο σχολείο και της από μέρους τους χρήσης του σε χρόνο που δεν έχουν μάθημα, θα πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο διαβούλευσης σε επίπεδο σχολικής μονάδας με βάση γενικότερες οδηγίες που θα εκδώσει το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού αφού διαβουλευτεί με την ΠΣΕΜ.

4.3 Η φωτογράφιση/βιντεοσκόπηση ή ηχογράφηση μαθητών και/ή εκπαιδευτικών χωρίς την προηγούμενη συγκατάθεσή τους ή εν αγνοία τους και η καθ’ οιονδήποτε χρήση του υλικού αυτού συνιστά παραβίαση της προσωπικής και ιδιωτικής ζωής, παράνομη διακίνηση προσωπικών δεδομένων και, ενδεχομένως, ποινικό αδίκημα. Κατά συνέπεια, τέτοιες ενέργειες από μαθητές θα πρέπει να αντιμετωπιστούν στο πλαίσιο της πολιτικής που αφορά την αντιμετώπιση και πρόληψη της νεανικής παραβατικότητας στο χώρο του σχολείου. Ωστόσο, το ότι ορισμένοι παρανομούν κάνοντας κακή χρήση των κινητών τους τηλεφώνων δεν μπορεί να αποτελέσει επαρκή δικαιολογία για την πλήρη απαγόρευση των κινητών τηλεφώνων στα σχολεία.

4.4 Η Επίτροπος, υπογραμμίζει ότι, η λήψη μέτρων για την προστασία των παιδιών δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να εξαντλείται σε οδηγίες και απαγορεύσεις. Η πολιτεία και η οικογένεια έχουν από κοινού την ευθύνη να βοηθήσουν τα παιδιά να αποκτήσουν τις γνώσεις και να διαμορφώσουν τις στάσεις και τις δεξιότητες που να τους επιτρέπουν να λαμβάνουν αποφάσεις και να κάνουν επιλογές ικανές να τους προστατεύουν από τους όποιους κινδύνους.

4.5 Η πολιτεία και, κατ’ επέκταση, το σχολείο καθώς και η οικογένεια έχουν ευθύνη να ενημερώσουν και να ευαισθητοποιήσουν τα παιδιά σχετικά με όλους τους κινδύνους που συνεπάγεται για την υγεία τους και όχι μόνο, η χρήση αλλά και η κατάχρηση των δυνατοτήτων που προσφέρει το κινητό τηλέφωνο και να τα ενδυναμώσουν ώστε να είναι σε θέση να το χρησιμοποιούν με μέτρο και στα πλαίσια της νομιμότητας.

4.6 Η πολιτεία έχει, επίσης, ευθύνη να ενισχύσει την οικογένεια, προσφέροντας επιμορφωτικά σεμινάρια και οργανώνοντας ενημερωτικές εκστρατείες, ώστε να μπορέσει με τη σειρά της να ανταποκριθεί με επιτυχία στην εν λόγω ευθύνη της.

4.7 Σε κάθε περίπτωση, το όλο θέμα θα πρέπει να ρυθμιστεί με σαφήνεια, ούτως ώστε, τόσο οι μαθητές όσο και οι εκπαιδευτικοί, να γνωρίζουν τι ισχύει σε σχέση με τη χρήση των κινητών τηλεφώνων στα σχολεία. Αυτό μπορεί να γίνει είτε με γενικούς κανόνες για όλα τα σχολεία, τους οποίους θα εκδώσει το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού υπό μορφή εγκυκλίων είτε με την υιοθέτηση εσωτερικών κανονισμών στο επίπεδο της σχολική μονάδας.

4.8 Εννοείται ότι η συμμετοχή των ίδιων των παιδιών στη διαμόρφωση των κανόνων είναι εκ των ων ουκ άνευ.

4.8.1 Καθόσον αφορά το Δημοτικό, η διαβούλευση θα πρέπει να γίνει στα πλαίσια του σχολείου με τους μαθητές αλλά και με τους γονείς σε επίπεδο Συνδέσμων Γονέων. Στα πλαίσια μιας τέτοιας διαβούλευσης τα παιδιά του Δημοτικού θα έχουν την ευκαιρία να διατυπώσουν τις θέσεις τους και παράλληλα να συζητήσουν τους λόγους για τους οποίους επιβάλλεται τα ίδια να περιορίσουν τη χρήση του κινητού τηλεφώνου στον ελάχιστο δυνατό βαθμό.

4.8.2 Καθόσον αφορά το Γυμνάσιο και το Λύκειο, μέσα από το διάλογο είναι δυνατόν να προκύψουν εξαιρετικές προτάσεις που να αφορούν τόσο τη ρύθμιση της μεταφοράς και χρήσης του κινητού στο σχολείο όσο και την πρόληψη και αντιμετώπιση της θυματοποίησης εκπαιδευτικών και μαθητών από τη κακή του χρήση. Το ζητούμενο είναι η θεσμοθέτηση κανόνων που θα υιοθετηθούν με διαφάνεια και θα είναι σαφείς, ως προς τις ρυθμίσεις που επιφέρουν καθορίζοντας, ταυτόχρονα, με ακρίβεια τις συνέπειες που θα έχει τυχόν παραβίασή τους, θα είναι κοινά αποδεκτοί και, επομένως, θα εφαρμόζονται χωρίς αντίδραση.

5. Στα πλαίσια ενός ανοιχτού και δημοκρατικού διαλόγου, η Επίτροπος είναι διατεθειμένη, εφόσον προσκληθεί, να συμμετέχει συμβάλλοντας με την εμπειρία και τις απόψεις της.


Λευκωσία, 1 Νοεμβρίου 2010



Κατεβάστε το αρχείο Acrobat ΘΕΣΗ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ.pdf

Πίσω στην προηγούμενη σελίδα

Back To Top