Σίγουρα δεν θα μπορούσα να αρνηθώ την πρόταση να προσφωνήσω και να θέσω υπό την αιγίδα του Γραφείου της Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού τη σημερινή εκδήλωση του Κυπριακού Κέντρου Θεάτρου για Παιδιά και Νέους (ASSITEJ Κύπρου) με θέμα «Κάθε Παιδί στο Θέατρο» και μάλιστα όταν πραγματοποιείται με αφορμή τη Παγκόσμια Ημέρα για τα Δικαιώματα του Παιδιού.

Χάρη στη Σύμβαση, η θέση του παιδιού στην κοινωνία, στις δημοκρατικές τουλάχιστον χώρες, έχει αλλάξει και βελτιωθεί σημαντικά. Έχει θεωρώ ωριμάσει πια ο καιρός για να αποδεχθούμε και να υιοθετήσουμε την αντίληψη της παιδικότητας. Το παιδί πλέον βγαίνει στο φως, από απλός κομπάρσος και παθητικός θεατής έχει κύριο ρόλο και λόγο, αποκτά φωνή, εκφράζει απόψεις και πρωταγωνιστεί, και η ενασχόληση των παιδιών με το θέατρο δίνει ιδιαίτερη διάσταση στη συμμετοχή και τη διαδραστικότητα.

Η θεατρική εμπειρία ως ένα πολυσύνθετο και πολυδιάστατο μέσο επικοινωνίας, συνιστά ένα ισχυρό εργαλείο διαπαιδαγώγησης και ηθικής διάπλασης. Η παιδαγωγική της διάσταση είναι προφανής: θέτει το παιδί -είτε ως θεατή είτε ως συμμετέχοντα - μπροστά σε θεμελιώδη και κρίσιμα ερωτήματα, δίνει το έναυσμα για ψυχοκινητική και αισθητική καλλιέργεια και αγωγή, ωθεί σε εσωτερική αναζήτηση, συναισθηματική εξέλιξη και απόκτηση του γνώθι σαυτόν. Οι χαρακτήρες των θεατρικών έργων μπορούν να λειτουργήσουν ως συμβολικά μοντέλα και ως τέτοια να γίνονται αφορμή ταύτισης για τα παιδιά επηρεάζοντας έτσι έμφυλες – τυπικές και ηθικές συμπεριφορές.

Ο συλλογικός και συμμετοχικός χαρακτήρας του θεάτρου απαιτεί την επαφή με τον άλλον, την αλληλεπίδραση με την ομάδα για συνδιαμόρφωση του θεατρικού δρώμενου. Δίνει χώρο στη διερεύνηση, στην ανακάλυψη μιας άλλης διάστασης του κόσμου, αλλά και της θέσης του ατόμου μέσα σε αυτόν, στην ανάπτυξη της επινοητικότητας, της ευρηματικότητας, στην ενδυνάμωση της κριτικής και τη δημιουργικής σκέψης. Ακυρώνει ή περιορίζει τον ατομισμό και το ανταγωνιστικό πνεύμα, αναδεικνύοντας ως κυρίαρχους όρους το παιχνίδι, που είναι άμεσα συνυφασμένο με την παιδικότητα και κυρίαρχο στα ενδιαφέροντα των παιδιών, την απελευθέρωση της φαντασίας και τη συμμετοχή. Μέσα από τη δραματοποίηση τα παιδιά συζητούν και εκφράζονται για τα αληθινά και καυτά στην εποχή μας ζητήματα που τους απασχολούν.

Πρέπει όμως, να έχουμε κατά νου ότι η συμμετοχή του παιδιού σε μια θεατρική παραγωγή είναι θετική εκεί όπου διασφαλίζει και το Συμφέρον του. Η διαδικασία προσδιορισμού του είναι δυναμική, και διασυνδέεται με αριθμό άλλων δικαιωμάτων: δικαίωμα στη συμμετοχή, μη διάκριση, προστασία της ιδιωτικής ζωής, δικαίωμα στην ψυχαγωγία, δικαίωμα στην προστασία.

Η αξιολόγηση του συμφέροντος του παιδιού βαραίνει κατά κύριο λόγο τους επαγγελματίες, οι οποίοι καλούνται να εμπλακούν σε μια δυναμική διαδικασία, κατά την οποία θα πρέπει να συνυπολογίζεται η ηλικία, η ωριμότητα, οι αναπτυσσόμενες δεξιότητες, οι συνέπειες της συμμετοχής σε συναισθηματικό και ψυχολογικό επίπεδο, σε συσχετισμό πάντοτε με τις υπόλοιπες υποχρεώσεις και δράσεις του.

Η υιοθέτηση από κάθε οργανισμό, κώδικα Προστασίας του Παιδιού και Κώδικα Δεοντολογίας, που να ρυθμίζει τις υποχρεώσεις και τη συμπεριφορά των επαγγελματιών όλων των κλάδων που συμμετέχουν στην παραγωγή, έναντι στα παιδιά είναι εκ των ων ουκ άνευ, καθοριστική και ρυθμιστική.

Για τον σκοπό αυτό, το Γραφείο έχει ήδη δημιουργήσει δύο οδηγούς που αφορούν στη συμμετοχή παιδιών σε τηλεοπτικές και καλλιτεχνικές παραγωγές: ένα για επαγγελματίες και ένα για παιδιά. Ο κάθε Οδηγός στοχεύει να μεταφέρει, σε κάθε επαγγελματία που θα ήθελε να δώσει την ευκαιρία σε κάθε παιδί που επιθυμεί να συμμετάσχει σε μια παραγωγή, ένα ολιστικό παιδοκεντρικό προσανατολισμό. Ο Οδηγός δεν περιέχει έτοιμες λύσεις και εύκολες απαντήσεις ή προδιαγραφές: αναμένεται να χρησιμοποιείται ως εργαλείο προκειμένου οι επαγγελματίες να είναι σε θέση να αξιολογήσουν τη συμμετοχή ενός παιδιού σε μια παράσταση/θέαμα από τη σκοπιά της διασφάλισης του συμφέροντός του και των δικαιωμάτων του ευρύτερα. Η δε έκθεση του Γραφείου αναφορικά με τις διαδικασίες αξιολόγησης των παραστάσεων παιδικού/νεανικού θεάτρου και τις διαδικασίες ηλικιακής ταξινόμησης όλων των θεατρικών παραστάσεων θεωρώ πως συνιστά χρήσιμο εργαλείο για αναβάθμιση του παιδικού θεάτρου.

Καλωσορίζω τη σημερινή πρωτοβουλία του Κυπριακού Κέντρου Θέατρου για Παιδιά και Νέους, που ως μέλος ενός διεθνούς φορέα που εξειδικεύεται στο παιδικό/νεανικό θέατρο, αποδεικνύει έμπρακτα ότι ο χώρος του θεάματος λειτουργεί με σεβασμό για τα παιδιά και τα δικαιώματά τους, παρέχοντας συνάμα την ευκαιρία, σε επαγγελματίες, και παιδιά να συζητήσουν ανοιχτά για το δικαίωμα του παιδιού στην ελεύθερη συμμετοχή στην πολιτιστική και καλλιτεχνική ζωή.

Εύχομαι η αποψινή συζήτηση να γίνει αφορμή για να φέρει «Κάθε Παιδί στο Θέατρο»∙ ένα θέατρο που δεν εφησυχάζει και που μπορεί να γίνει η αφορμή αμφισβήτησης της οποίας ενήλικης «κανονικότητας» που συνθλίβει τη δημιουργία και την ελεύθερη σκέψη.



Κατεβάστε το αρχείο Word Χαιρετισμός Κυπριακού Θεάτρου για παιδιά και νέους 24.11.22.doc



Πίσω στην προηγούμενη σελίδα