English
Λογότυπο Επιτροπής Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού

 

Αρχική Σελίδα | Συνήθεις Ερωτήσεις | Χάρτης Πλοήγησης | Συνδέσεις | Επικοινωνία

Αναζήτηση:

Αναζήτηση

Ειδική Αναζήτηση    

Νέα και Εκδηλώσεις English
Πίσω
ΕκτύπωσηΕκτύπωση


Υπόμνημα της Επιτρόπου στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Ίσων Ευκαιριών μεταξύ Ανδρών και Γυναικών: Η ανάγκη ενίσχυσης του θεσμού της ανάδοχης φροντίδας παιδιών στην Κύπρο και οι υποχρεώσεις του κράτους προς τη στήριξη των παιδιών αυτών, 21/05/2018

21/05/2018






Α. Νομικό Πλαίσιο


    1. Το Προοίμιο της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού, αναγνωρίζοντας τον ρόλο της οικογένειας στο πλαίσιο της κοινωνίας, αποδίδει σε αυτήν πρωταρχικό ρόλο στην ανατροφή του παιδιού σημειώνοντας ότι: «είναι η θεμελιώδης μονάδα της κοινωνίας και το φυσικό περιβάλλον για την ανάπτυξη και την ευημερία όλων των μελών της, και ιδιαίτερα των παιδιών». Παράλληλα, η Σύμβαση, αναγνωρίζει ότι: «το παιδί για την αρμονική ανάπτυξη της προσωπικότητάς του, πρέπει να μεγαλώνει μέσα στο οικογενειακό περιβάλλον, σ' ένα κλίμα ευτυχίας, αγάπης και κατανόησης» (Προοίμιο).

    2. Λόγω της οικουμενικότητάς του, ο θεσμός της οικογένειας παρουσιάζει μια πολυμορφία ως προς τη δομή και την οργάνωση: Σε διαφορετικά πολιτισμικά και/ή κοινωνικά πλαίσια συναντούμε διαφορετικά είδη οικογένειας. Είναι για αυτό, που όλες οι διεθνείς πράξεις, συμπεριλαμβανομένης και της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού, προσεγγίζουν με μια διευρυμένη αντίληψη τον όρο οικογένεια, ούτως ώστε αυτός να καλύπτει κάθε είδους, κοινωνικά αποδεκτή, οικογενειακή δομή

    3. Είναι γενικότερη πεποίθηση ότι, προκειμένου το παιδί να αναπτύξει μια ολοκληρωμένη και αυτόνομη προσωπικότητα, πάνω απ’ όλα, χρειάζεται ένα ασφαλές, σταθερό και υγιές οικογενειακό περιβάλλον. Χρειάζεται ένα οικογενειακό περιβάλλον απαλλαγμένο από κάθε μορφής βία και κακοποίηση. Ένα οικογενειακό περιβάλλον, που να επιτρέπει στο παιδί, να νιώθει ασφάλεια και να του εξασφαλίζει, τα απαραίτητα, ψυχικά, νοητικά και υλικά εφόδια, για την πλήρη και ολόπλευρη ανάπτυξή του.

    4. Ακριβώς για το λόγο αυτό, με βάση το πνεύμα αλλά και το γράμμα της Σύμβασης, η ανατροφή των παιδιών είναι, μεν δικαίωμα, αλλά, ταυτόχρονα, ευθύνη και καθήκον της οικογένειας, το οποίο πρέπει να επιτελείται με πλήρη σεβασμό στα δικαιώματα του παιδιού.

    5. Κάθε παιδί έχει δικαίωμα να μεγαλώσει στο πλαίσιο της βιολογικής οικογένειάς του. Η Σύμβαση, δεσμεύει τα Κράτη στα πλαίσια της τριαδικής σχέσης Κράτος – Παιδί – Οικογένεια, να υποστηρίζουν το θεσμό της οικογένειας και να στηρίζουν κάθε οικογένεια ξεχωριστά, ως αποτέλεσμα της ευθύνης που έχει για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων του παιδιού. Παράλληλα, το Κράτος έχει ευθύνη να παρακολουθεί το οικογενειακό πλαίσιο και, εκεί όπου κρίνει απαραίτητο, να παρεμβαίνει προκειμένου να αποτρέπει ενδεχόμενο παραβίασης των δικαιωμάτων του παιδιού εντός του οικογενειακού πλαισίου.

    6. Οι αρμόδιες αρχές, στην περίπτωση της Κύπρου, οι Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας, όταν κρίνουν ότι ο χωρισμός του παιδιού από τους γονείς του είναι αναγκαίος, για μικρότερο ή μεγαλύτερο διάστημα, για τη διασφάλιση του συμφέροντος του παιδιού, μπορούν μέσω συγκεκριμένων δικαστικών διαδικασιών, να απομακρύνουν το παιδί από την οικογένεια ή τον ένα γονέα. Η υλοποίηση μιας τέτοιας εισήγησης, βέβαια, υπόκειται σε δικαστική αναθεώρηση σύμφωνα με τους ισχύοντες νόμους και διαδικασίες. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στη Σύμβαση «Μια τέτοια απόφαση μπορεί να είναι αναγκαία σε ειδικές περιπτώσεις, για παράδειγμα όταν οι γονείς κακομεταχειρίζονται ή παραμελούν το παιδί, ή όταν ζουν χωριστά και πρέπει να ληφθεί απόφαση σχετικά με το τόπο διαμονής τους παιδιού» (Άρθρο 9).

    7. Το «συμφέρον του παιδιού» είναι έννοια κλειδί σε κάθε τέτοια περίπτωση. Η Διασφάλιση του Συμφέροντος του Παιδιού είναι μια από τις τέσσερις βασικές αρχές της Σύμβασης οι οποίες, σύμφωνα με την Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού, θα πρέπει να καθοδηγούν την εφαρμογή του συνόλου των προνοιών της Σύμβασης. Η συγκεκριμένη αρχή κατοχυρώνεται από το άρθρο 3 της Σύμβασης, σύμφωνα με το οποίο: «Σε όλες τις αποφάσεις που αφορούν τα παιδιά, είτε αυτές λαμβάνονται από δημόσιους ή ιδιωτικούς οργανισμούς κοινωνικής ευημερίας, είτε από τα δικαστήρια, τις διοικητικές αρχές ή από τα νομοθετικά όργανα, πρέπει να λαμβάνεται πρωτίστως υπόψη το συμφέρον του παιδιού» .

    8. Κάθε απόφαση που επηρεάζει ένα συγκεκριμένο παιδί, πρέπει να αξιολογείται ως προς τις πιθανές επιπτώσεις (αρνητικές και θετικές) που αυτή θα έχει πάνω στο παιδί. Η αξιολόγηση και ο καθορισμός του τι, τελικά, είναι προς το συμφέρον ενός παιδιού προϋποθέτει ότι, μέσα στη διαδικασία υπάρχουν εγγυήσεις οι οποίες διασφαλίζουν ότι, πράγματι, έγινε σωστή αξιολόγηση και ότι λήφθηκε η καλύτερη δυνατή απόφαση για το παιδί. Επιπρόσθετα, κάθε απόφαση που αφορά παιδί θα πρέπει να συνοδεύεται από επαρκή τεκμηρίωση, η οποία να καταδεικνύει ότι η αρχή της διασφάλισης του συμφέροντος έχει ληφθεί ρητά υπόψη. Από αυτή την άποψη, το κάθε Σώμα/Αρχή/Θεσμός, κτλ, που έλαβε την απόφαση, οφείλει να είναι σε θέση να δικαιολογήσει και να τεκμηριώσει επαρκώς πώς το δικαίωμα αυτό διασφαλίστηκε με τη συγκεκριμένη απόφαση. Με άλλα λόγια, θα πρέπει να εξηγήσει τι έχει θεωρηθεί ότι είναι προς το συμφέρον του παιδιού, στη βάση ποιων κριτηρίων και πώς η απόφαση που λήφθηκε εξυπηρετεί πρωτίστως το συμφέρον του παιδιού.

    9. Μια καθοριστική παράμετρος, σε ότι αφορά τη διαδικασία αξιολόγησης του συμφέροντος του παιδιού, είναι η άποψη του ίδιου του παιδιού η οποία, θα πρέπει να ακούγεται και να λαμβάνεται υπόψη, σύμφωνα με την ωριμότητα και την ηλικία του παιδιού κατ’ εφαρμογή της Αρχής της Συμμετοχής, επίσης βασικής αρχής της Σύμβασης, που κατοχυρώνεται με το άρθρο 12.

    10. Εάν και εφόσον, με βάση την τεκμηριωμένη αξιολόγηση της αρμόδιας Αρχής, εν προκειμένω των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας, η απομάκρυνση ενός παιδιού από το οικογενειακό πλαίσιο, για μικρότερο ή μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, είναι προς το συμφέρον του, και κατόπιν σχετικής απόφασης του Δικαστηρίου, τότε η Διευθύντρια Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας αναλαμβάνει τη νομική φροντίδα του. Τη νομική φροντίδα ενός παιδιού είναι δυνατόν να αναλάβει η Διευθύντρια των ΥΚΕ, χωρίς δικαστική απόφαση, είτε στην περίπτωση που οι ίδιοι οι γονείς συναινούν προς τούτο, κάτω από το βάρος της αδυναμίας τους να προσφέρουν στο παιδί τους ένα υγιές οικογενειακό πλαίσιο, είτε στην περίπτωση των ασυνόδευτων ανήλικων μεταναστών που εισέρχονται στη χώρα.

    11. Υπογραμμίζω ότι, η μετακίνηση παιδιών από τους φυσικούς γονείς του, με απόφαση του δικαστηρίου, αποτελεί το τελευταίο μέτρο που λαμβάνεται για τη διασφάλιση της προστασίας του παιδιού και αφού εξαντληθούν όλες οι προσπάθειες στήριξης της οικογένειας έτσι ώστε να παραμείνει το παιδί κοντά της.

    12. Η ανάληψη της νομικής φροντίδας από πλευράς της Διευθύντριας, αποβλέπει ώστε το παιδί να εξασφαλίσει ένα σταθερό πλαίσιο το οποίο θα ανταποκρίνεται ικανοποιητικά στις ανάγκες και τα δικαιώματά του και θα σέβεται την εγγενή του αξιοπρέπεια. Σύμφωνα με τις Κατευθυντήριες Γραμμές για την Εναλλακτική Φροντίδα Παιδιών – στο εξής Κατευθυντήριες Γραμμές -, τις οποίες υιοθέτησε με ψήφισμα η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών στις 24/02/2001:

        «Προκειμένου να καλυφθούν οι ειδικές ψυχοσυναισθηματικές, κοινωνικές και άλλες ανάγκες κάθε παιδιού που δεν απολαμβάνει τη γονική φροντίδα, τα Κράτη θα πρέπει να λάβουν όλα τα απαραίτητα μέτρα για να διασφαλίσουν τις νομοθετικές, πολιτικές και οικονομικές συνθήκες που θα παρέχουν ικανοποιητικές επιλογές εναλλακτικής φροντίδας, δίνοντας προτεραιότητα σε οικογενειακές και εδρασμένες στην κοινότητα λύσεις […].
      13. Οι συνθήκες που επιτάσσουν την υποχρεωτική απομάκρυνση ενός παιδιού από τους βιολογικούς του γονείς και ο, επί της αρχής, προσωρινός χαρακτήρας της απομάκρυνσης, αναδεικνύουν το σύνθετο της κατάστασης που βιώνει ένα παιδί που μετακινείται. Σε αυτή, ακριβώς, την κατάσταση η επιλογή για το που θα διαμείνει, το πλαίσιο και οι άνθρωποι που θα αναλάβουν τη φύλαξή του, αποκτούν εξαιρετική σημασία. Βασική θέση της σύγχρονης θεώρησης του παιδιού, την οποία εγκαθιδρύει η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού, είναι ότι κάθε παιδί είναι ξεχωριστό και ότι, η περίπτωση στην οποία βρίσκεται είναι μοναδική. Ως εκ τούτου, σύμφωνα με τις Κατευθυντήριες Γραμμές:

      «Η λήψη απόφασης όσον αφορά την επιλογή της εναλλακτικής φροντίδας θα πρέπει να γίνεται στη βάση του συμφέροντος του παιδιού μέσα από μια δικαστική, διοικητική ή άλλη επαρκή και αναγνωρισμένη διαδικασία, με νομικές δικλείδες ασφαλείας, περιλαμβανομένης, εκεί όπου ενδείκνυται, της νομικής εκπροσώπησης του παιδιού σε κάθε νομική διαδικασία. Αυτή θα πρέπει να βασίζεται σε σχολαστική αξιολόγηση, σχεδιασμό και μελέτη, στα πλαίσια υφιστάμενων δομών και μηχανισμών, και θα πρέπει να γίνεται κατά περίπτωση ξεχωριστά, από εξειδικευμένους επαγγελματίες που θα στελεχώνουν όπου είναι δυνατόν, μια πολυθεματική ομάδα, [Η λήψη της απόφασης] θα πρέπει να περιλαμβάνει, σε όλα τα στάδια, πλήρη διαβούλευση με το παιδί, σύμφωνα με τις αναπτυσσόμενες ικανότητες του, και τους γονείς ή τους νόμιμους του κηδεμόνες. Προς την κατεύθυνση αυτή όλοι οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να έχουν στη διάθεσή τους την απαραίτητη πληροφόρηση στη βάση της οποίας θα διαμορφώσουν άποψη».

      Β. Η Θεσμός της Αναδοχής

      14. Η επιλογή της αναδοχής, είναι, μορφή εναλλακτικής φροντίδας, η οποία, στις περισς ότερες των περιπτώσεων, είναι η καλύτερη δυνατή και η πλέον επωφελής για το παιδί. Πρόκειται, ουσιαστικά, για ένα προστατευτικό μηχανισμό στα πλαίσια του οποίου, οι ΥΚΕ αναθέτουν τη φροντίδα του παιδιού σε μια οικογένεια – υπό την ευρύτερη έννοια του όρου –. Τα άτομα που αναλαμβάνουν την αναδοχή ενός παιδιού αναλαμβάνουν να του παρέχουν ένα προστατευτικό πλαίσιο, για μικρότερο ή μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, απαλλαγμένο από βία, το οποίο θα καλύπτει τις ανάγκες του και θα διασφαλίζει τα δικαιώματά του. Με την αναδοχή τα παιδιά, που έχουν μετακινηθεί από το σπίτι των βιολογικών γονιών, έχουν τη δυνατότητα να αποκτήσουν, έστω και προσωρινά, ένα νέο οικογενειακό πλαίσιο, ενώ η νομική τους ευθύνη παραμένει στη Διευθύντρια τωνΥΚΕ.

      15. Για τούτο, ακριβώς, το λόγο κάθε τοποθέτηση ενός παιδιού σε ένα πρόγραμμα αναδοχής, προϋποθέτει μια εξειδικευμένη διερεύνηση εστιασμένη στην ιδιαιτερότητα κάθε παιδιού. Η επιλογή του προγράμματος – οι ΥΚΕ λειτουργούν σήμερα έξι διαφορετικά προγράμματα αναδοχής: συγγενική, βραχυπρόθεσμη, μακροπρόθεσμη, αναδοχή φιλοξενίας, έκτακτη και ημερήσια – αλλά και η επιλογή της οικογένειας που θα αναλάβει κάθε παιδί γίνεται – επιβάλλεται να γίνεται – στη βάση της διεξοδικής και ολοκληρωμένης αξιολόγησης του συμφέροντος κάθε παιδιού ξεχωριστά.

      16. Δεν ταιριάζουν όλες οι επιλογές αναδοχής με όλα τα παιδιά. Ευθύνη των αρμόδιων Υπηρεσιών είναι να προχωρούν, κάθε φορά, στο κατάλληλο ταίριασμα και, παράλληλα, να συνεχίσουν την παρακολούθηση και στήριξη της ανάδοχης οικογένειας και, ταυτόχρονα, την αξιολόγηση της κατάστασης όπως αυτή εξελίσσεται, σε σχέση πάντα και με αναφορά, τη διασφάλιση του συμφέροντος του παιδιού.

      17. Σύμφωνα με τις Κατευθυντήριες Γραμμές, οι αρμόδιες υπηρεσίες έχουν ευθύνη να αναπτύξουν ένα σύστημα και να επιμορφώσουν το σχετικό προσωπικό, ώστε να εκτιμούν και να ταιριάζουν τις ανάγκες του παιδιού με τις ικανότητες και τους πόρους του δυνητικού ανάδοχου και να προετοιμάζουν τα ενδιαφερόμενα μέρη για την τοποθέτηση. Επιπρόσθετα οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να προχωρούν στις απαραίτητες ενέργειες ώστε:

      · Να υπάρχει μια ομάδα διαπιστευμένων αναδόχων (pool of accredited foster carers) σε κάθε περιοχή, οι οποίοι να μπορούν να παρέχουν στα παιδιά φροντίδα και προστασία ενώ αυτά διατηρούν δεσμούς με την οικογένεια, την κοινότητα και την πολιτισμική τους ομάδα.

      · Να αναπτύξουν [προγράμματα] ειδικής προετοιμασίας, στήριξης και συμβουλευτικών υπηρεσιών για ανάδοχους γονείς και να τα θέσουν στη διάθεσή τους σε τακτικά διαστήματα πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την τοποθέτηση.

      · Όσοι/ όσες αναλαμβάνουν την ευθύνη του ανάδοχου θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να λένε την άποψή τους και να επηρεάζουν την πολιτική των υπηρεσιών ή πρακτορείων που εμπλέκονται με παιδιά χωρίς γονική φροντίδα.

      · Να παρέχεται ενθάρρυνση για την εγκαθίδρυση ενώσεων ανάδοχων φροντιστών μέσα από τους οποίους να παρέχεται αμοιβαία στήριξη και οι οποίοι θα συμβάλλουν στην ανάπτυξη πρακτικών και πολιτικών.


        Παρατηρήσεις – Εισηγήσεις Επιτρόπου
    18. Ο Θεσμός της Αναδοχής, λειτουργεί στην Κύπρο από το 1956, όταν ψηφίστηκε ο Περί Παίδων Νόμος, Κεφ. 352. ο οποίος δίδει το δικαίωμα στο Διευθυντή ΥΚΕ να αναλαμβάνει τη νομική φροντίδα παιδιών που έχουν ανάγκη φροντίδας και προστασίας, είτε με τη συγκατάθεση των γονιών, είτε ύστερα από απόφαση του Δικαστηρίου. Περαιτέρω σειρά νομοθεσιών που αφορούν το παιδί, επιτρέπουν στην ΔΥΚΕ, στη βάση συγκεκριμένων περιστάσεων, να αναλαμβάνει τη νομική φροντίδα παιδιών όπως:
      Οι ΥΚΕ ακολουθούν επί του συγκεκριμένου διοικητική πρακτική σύμφωνα με το Εγχειρίδιο Οργάνωσης και Λειτουργίας των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας.
    19. Η Πολιτεία έχει ευθύνη να ενισχύσει τις ΥΚΕ προκειμένου να μπορέσουν να διαχειριστούν το συγκεκριμένο θεσμό με τον πλέον αποτελεσματικό τρόπο. Καταρχήν είναι απαραίτητη:
      · η μελέτη/αξιολόγηση της υφιστάμενης κατάστασης και του υφιστάμενου συστήματος, ούτως ώστε να διαπιστωθούν οι αδυναμίες/προβλήματα ή τα θετικά του στοιχεία πριν καθορίσει το κράτος την ολοκληρωμένη πολιτική του για το θεσμό της αναδοχής.
      · Η μελέτη της διεθνούς βιβλιογραφίας και σύγχρονων καλών πρακτικών άλλων χωρών σε σχέση με τη εφαρμογή του θεσμού της αναδοχής.

    20. Επιβάλλεται η νομοθετική ρύθμιση του θεσμού της αναδοχής. Συγκεκριμένα, είναι ανάγκη η προώθηση νομοθεσίας, εξειδικευμένης για το θεσμό της αναδοχής, η οποία να λειτουργεί ως νόμος αναφοράς σε σχέση με οποιοδήποτε παιδί βρίσκεται υπό την φροντίδα των ΥΚΕ δυνάμει οποιουδήποτε νόμου. Δεν συνίσταται η ρύθμιση του θέματος είτε στον περί Παιδίων αφού είναι νόμος απηρχαιωμένος, δεν συνάδοει με τη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού και θα ήταν πολύ δύσκολο να θεσπιστεί ένα σύγχρονο πλαίσιο για την αναδοχή.

    21. Βασικές διαπιστώσεις της Επιτρόπου σχετικά με τις δυσκολίες που παρατηρούνται στην εφαρμογή του θεσμού της αναδοχής:
      · Εντοπίζεται ανάγκη για την παροχή υπηρεσιών ψυχικής υγείας και προγραμμάτων που να αποσκοπούν στην ενδυνάμωση και στήριξη των ανάδοχων οικογενειών και τη ψυχική ενδυνάμωση των επηρεαζόμενων παιδιών.
      · Εντοπίζεται επιτακτική ανάγκη για αύξηση αριθμητικά της στελέχωση των ΛΚΥ ώστε να μπορούν να ανταποκρίνονται με επάρκεια και αμεσότητα στο ρόλο τους έναντι των παιδιών υπο τη νομική φροντίδα του κράτους παρέχοντας εναλλακτικές μορφές φροντίδας τους, όπως του θεσμού της αναδοχής, στη βάση διεθνών προτύπων.
          Ø Τη δεδομένη στιγμή, οι αρμόδιοι ΛΚΥ είναι επιφορτισμένοι με μεγάλο αριθμό περιπτώσεων (περίπου 30 παιδιά υπο τη νομική φροντίδα και περίπου 10 αιτήματα διερεύνησης ανάδοχων οικογενειών) με αποτέλεσμα να παρατηρούνται σοβαρές δυσκολίες στην άμεση, επαρκή και ποιοτική ανταπόκρισή τους κατά την εφαρμογή του θεσμού της αναδοχής σε όλα της τα στάδια (το στάδιο της αξιολόγησης της υποψήφιας ανάδοχης οικογένειας, της προετοιμασίας της, της τοποθέτησης του παιδιού στην ανάδοχη οικογένεια, της παρακολούθησης, εποπτείας και στήριξης της ανάδοχης οικογένειας και του παιδιού).
          Ø Ο μεγάλος φόρτος εργασίας των ΛΚΥ δημιουργεί καθυστέρηση στην αξιολόγηση των αιτήσεων οικογενειών που επιθυμούν να γίνουν ανάδοχες (παγκύπρια αυτή τη στιγμή εκκρεμούν 63 αιτήσεις).
      · Έλλειψη ανάδοχων οικογενειών πρόθυμων να αναλάβουν συγκεκριμένες ομάδες παιδιών που παρουσιάζουν επιπρόσθετες ιδιαιτερότητες και δυσκολίες, όπως παιδιά με ειδικές ανάγκες, παιδιά με παραβατικη συμπεριφορά, μεγαλύτερα παιδιά.
      · Λειτουργία εξιδεικευμένων προγραμμάτων αναδοχής, όπως της επαγγελματικής αναδοχής τα οποία θα μπορούσαν να αξιοποιούνται, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις παιδιών όπου η τυπική μορφή της αναδοχής ή/και εισαγωγής σε κρατικό ίδρυμα προστασίας, δεν κρίνονται ως επαρκής επιλογές.
      · Εντοπίζονται ανάγκες για χρήση σύγχρονων εργαλείων και μεθόδων κοινωνικής εργασίας στα πλαίσια της εργασίας των ΛΚΥ με τις ανάδοχες οικογένειες και ανάγκη για συστηματική επιμόρφωση των ΛΚΥ.



ΥΠΟΜΝΗΜΑ Ανάδοχη Οικογένεια 21.05.2018.docx (Μέγεθος Αρχείου: 94 KB)

Αποστολή της σελίδας Αρχή
Οικογένεια

Δικαιώματα


© 2008 - 2018 Κυπριακή Δημοκρατία, Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Αρχική Σελίδα | Κυβερνητική Πύλη Διαδικτύου | Αποποίηση | Υπεύθυνος Σελίδας