Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Μετάβαση στο περιεχόμενο

Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Ανεξάρτητος Εθνικός Οργανισμός Δικαιωμάτων του Παιδιού - Κύπρος

Θέμα: Τέταρτη Συνάντηση της Επιτρόπου με την 4η Ομάδα Εφήβων Συμβούλων

Στις 23 Σεπτεμβρίου 2014 πραγματοποιήθηκε η τέταρτη συνάντηση της Ομάδας Εφήβων Συμβούλων (ΟΕΣ).Η συνάντηση αφορούσε το θέμα της σεξουαλικής εκμετάλλευσης και σεξουαλικής κακοποίησης των παιδιών και αποσκοπούσε αφενός, στην αναγνώριση και διάκριση του φαινομένου της σεξουαλικής κακοποίησης και σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών και αφετέρου, στην ενημέρωση των μελών της ΟΕΣ για τις βασικές πρόνοιες των σχετικών συμβάσεων και νομοθεσιών. Επιπλέον, η συνάντηση της ΟΕΣ αποσκοπούσε στη συζήτηση μέτρων πρόληψης και αντιμετώπισης του φαινομένου σε επίπεδο παιδιού, οικογένειας, σχολείου, κοινωνίας και πολιτείας.

Το πρόγραμμα της συνάντησης περιείχε εισαγωγικές δραστηριότητες μέσα από τις οποίες τα μέλη της ΟΕΣ αναγνώρισαν τη σημασία του θέματος στην καθημερινή τους ζωή.Μέσα από τις δραστηριότητες διαφάνηκε ότι τα θέματα που σχετίζονται με τη σεξουαλικότητα καταλαμβάνουν μεγάλο μέρος της καθημερινότητας τους και απασχολούν ιδιαιτέρως τους έφηβους. Διαφάνηκε επίσης ότι,τα μέλη της ΟΕΣ συσχετίζουν την έννοια του σεξ, ως επί το πλείστον, με θετικές έννοιες παρά με τους κινδύνους. Συγκεκριμένα, αναφέρθηκαν έννοιες όπως αγάπη, αναπαραγωγή, ικανοποίηση, έλξη, έρωτας, απόλαυση, ευχαρίστηση, τρόπος έκφρασης κ.α. Αξίζει να σημειωθεί ότι, τα μέλη της ΟΕΣ δεν συμπεριέλαβαν τις έννοιες σεξουαλική κακοποίηση και σεξουαλική εκμετάλλευση ανάμεσα σε αυτές που οι ίδιοι συσχετίζουν με την έννοια του σεξ.

Στη συνέχεια, τα μέλη της ΟΕΣ κλήθηκαν να αναγνωρίσουν και να διακρίνουν περιπτώσεις σεξουαλικής κακοποίησης και σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών μέσα από πιθανές καταστάσεις της καθημερινότητας τους. Παρόλο που οι περιπτώσεις που παρουσιάστηκαν ήταν ρεαλιστικές αρκετά παιδιά σημείωσαν ότι δεν είχαν ποτέ προβληματιστεί προηγουμένως για τις συγκεκριμένες περιπτώσεις. Είναι χαρακτηριστικό ότι στις πλείστες των περιπτώσεων που κλήθηκαν να αναγνωρίσουν δεν τοποθετήθηκαν με βεβαιότητα και δεν γνώριζαν σημαντικές πρόνοιες της σχετικής νομοθεσίας. Αξίζει να σημειωθεί ότι σε αρκετές περιπτώσεις τα μέλη της ΟΕΣ τοποθετήθηκαν επικριτικά απέναντι στο παιδί – θύμααποδίδοντας του μερίδιο ευθύνης για τη θυματοποίησή του.

Ακολούθως, τα μέλη της ΟΕΣ, με αφόρμηση το σχετικό βίντεο (TheLake)του Συμβούλιο της Ευρώπης εντόπισαν τις συνέπειες που προκαλεί η σεξουαλική κακοποίηση σε ένα παιδί καθώς επίσης, τα συμπτώματα που πιθανόν να εμφανίσει (σωματικά και ψυχικά τραύματα). Εντόπισαν επίσης, τους λόγους μη αναφοράς των περιστατικών από τα θύματα υπογραμμίζοντας κυρίως, το φόβοτων θυμάτων από τις αντιδράσεις που μπορεί να εκδηλωθούν από τα άτομα του κοινωνικού τους περιβάλλοντος, τις απειλές από τον θύτη και την απογοήτευση των θυμάτων για την αποτελεσματικότητα του συστήματος δικαιοσύνης. Τα μέλη της ΟΕΣ εξέφρασαν επιφυλάξεις όσον αφορά τα μηνύματα που επιχειρεί να περάσει το βίντεο του Συμβουλίου της Ευρώπης σημειώνοντας ότι ειδικά στη τελευταία σκηνή είναι πιθανόν να δοθεί από τα παιδιά – θεατές λανθασμένη ερμηνεία.

Σε διάφορα σενάρια, τα οποία ήταν εμπνευσμένα από περιστατικά που έχει διερευνήσει το Γραφείο της Επιτρόπου, τα μέλη της ΟΕΣ κλήθηκαν να αντιπαραβάλουν τις συνέπειες από την αναφορά και τη μη αναφορά του περιστατικού καθώς επίσης, να εντοπίσουν παράγοντες οι οποίοι θα ενδυνάμωναν τα παιδιά – θύματα να αναφέρουν το περιστατικό. Η πλειοψηφία των παραγόντων που αναφέρθηκαν επικεντρωνόταν κυρίως στην ενημέρωση των παιδιών και των γονιών ώστε να αναγνωρίζουν τα περιστατικά και στη μεταξύ τους σχέση και επικοινωνία καθώς επίσης, στην εμπιστοσύνη και την ευαισθησία που θα επιδείξουν τα άτομα του οικογενειακού τους περιβάλλοντος και τα άτομα που θα κληθούν να διερευνήσουν και να στηρίξουν το παιδί. Τα μέλη της ΟΕΣ σημείωσαν επίσης το αρνητικό ρόλο που έχει στην αναφορά των περιστατικών η κλειστή κυπριακή κοινωνία.

Σχετικά με περιπτώσεις περιστατικών ηλεκτρονικής μορφής τα μέλη της ΟΕΣ δήλωσαν ότι είναι πολύ πιο ενημερωμένα από ό,τι για περιστατικά που συμβαίνουν στο κοινωνικό περιβάλλον. Ο λόγος που συμβαίνει αυτό, όπως ανέφεραν,είναι το γεγονός ότι στο πλαίσιο της εκπαίδευσης τυγχάνουν αρκετής ενημέρωσης όσον αφορά τους κινδύνους από τη χρήση του διαδικτύου ενώ αυτό δε συμβαίνει αναφορικά με τους κινδύνους που διατρέχουν στο κοινωνικό τους περιβάλλον. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα μέλη της ΟΕΣ δήλωσαν ότι γνωρίζουν θέματα που αφορούν τη διερεύνηση και το χειρισμό περιστατικών που συμβαίνουν στο ηλεκτρονικό περιβάλλον σε αντίθεση με άλλα περιστατικά. Ως εκ τούτου, θεωρούν,όπως δήλωσαν, πιο πιθανή και ασφαλή την αναφορά τέτοιων περιστατικών λόγω του ότι υπάρχουν απτά στοιχεία σε σύγκριση με τα άλλα περιστατικά στα οποία θεωρούν μεγάλη την πιθανότητα οι ενήλικες να μην πιστέψουν το παιδί – θύμα.

Τα μέλη της ΟΕΣ σχολίασαν την ενημέρωση που έτυχαν αναφορικά με τη σχετική νομοθεσία ως ιδιαίτερα χρήσιμη, όχι μόνο σε γνωσιολογικό επίπεδο αλλά κυρίως, σε ψυχολογικό επίπεδο. Δήλωσαν ότι η συγκεκριμένη ενημέρωση, η οποία διεξαγόταν παράλληλα με την ανάλυση περιστατικών, συνέβαλε θετικά στην αυτοπεποίθηση που νιώθουν ώστε να αναφέρουν περιστατικά αλλά και στην εμπιστοσύνη που νιώθουν προς τη πολιτεία.

Η διαβούλευση των μελών της ΟΕΣ με την Επίτροπο επικεντρώθηκε κυρίως γύρω από μέτρα πρόληψης και αντιμετώπισης των περιστατικών σεξουαλικής κακοποίησης και σεξουαλικής εκμετάλλευσης σε επίπεδο παιδιού, οικογένειας, σχολείου, κοινωνίας και πολιτείας. Τα μέλη της ΟΕΣ επεσήμαναν ιδιαίτερα την έλλειψη ενημέρωσης των παιδιών και εξέφρασαν την αγωνία και τους προβληματισμούς τους. Χαρακτηριστικά ήταν τα λόγια κάποιων μελών της ΟΕΣ:
«Τώρα γνωρίζω αλλά αν μου συνέβαινε πιο παλιά τι θα έκανα;»
«Αυτά που μάθαμε εμείς σήμερα δε θα έπρεπε να τα γνωρίζει κάθε παιδί;»
«Ενημερώθηκα για πρώτη φορά για τέτοια θέματα που δεν ήξερα όπως και για το σχετικό νόμο που προστατεύει τα δικαιώματα μας.Σε αυτή όμως την ηλικία θα έπρεπε ήδη να τα γνωρίζαμε».

Τα μέλη της ΟΕΣ ανέφεραν ότι θεωρούν αναγκαίο τα θέματα σεξουαλικής κακοποίησης και σεξουαλικής εκμετάλλευσης να ενταχθούν στο ευρύτερο πλαίσιο της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης. Αναφορικά με τη σεξουαλική διαπαιδαγώγηση σημείωσαν ότι τα θέματα δεν προσεγγίζονται με ολοκληρωμένο τρόπο, παρέχεται αποσπασματικά και επικεντρώνεται κυρίως στο γνωσιολογικό τομέα και ειδικότερα σε θέματα που σχετίζονται με τo μάθημα της βιολογίας. Θα πρέπει,όπως ανέφεραν, να γίνεται με τρόπο που να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες ανάγκες των παιδιών και να επεκταθεί σε όλες τιςτάξεις της Μέσης Εκπαίδευσης. Τα μέλη της ΟΕΣ δήλωσαν ότι προτιμούν τα θέματα σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης να διδάσκονται με βιωματικό τρόπο και να μην είναι αυτοσκοπός η εξέταση των αποκτούμενων γνώσεων. Ανέφεραν ότι η ενημέρωσή τους θα πρέπει να γίνεται μέσα σε ένα πλαίσιο στο οποίο να μπορούν να εκφραστούν ελεύθερα και να έχουν αρκετές ευκαιρίες να καταθέτουν τις απόψεις τους.Για να επιτευχθεί αυτό, όπως ανέφεραν, θα πρέπει οι εκπαιδευτικοί να τυγχάνουν διαρκούς επιμόρφωσης και εκπαίδευσης αλλά και να δημιουργηθούν τα κατάλληλα εκπαιδευτικά εργαλεία.Χαρακτηριστικά μέλη της ΟΕΣ ανέφεραν:

«Εναπόκειται στην καθηγήτρια, περισσότερο μας έχει μιλήσει για τα νοσήματα και όχι για τα δικαιώματα μας»
«Η προφύλαξη δεν αφορά μόνο τα νοσήματα αλλά πολλά άλλα θέματα που δεν καλύπτονται»

Τα μέλη της ΟΕΣ ανέφεραν ότι το σχολείο θα πρέπει, πέραν από την ενημέρωση, να δημιουργήσει ένα περιβάλλον ασφάλειας και εμπιστευτικότητας στο οποίο τα παιδιά – θύματα να μπορούν να αναφέρουν πιθανά περιστατικά σεξουαλικής κακοποίησης και σεξουαλικής εκμετάλλευσης. Θα πρέπει, σύμφωνα με την ΟΕΣ, οι μηχανισμοί και οι διαδικασίες χειρισμού των περιστατικών να μην επαναθυματοποιούν τα παιδιά. Χαρακτηριστικά τα μέλη της ΟΕΣ ανέφεραν:
«Είναι σχεδόν σίγουρο ότι κανείς δε θα σε πιστέψει»
«Δε θα σου δώσει κανείς σημασία και θα στιγματιστείς από πάνω»
«Έχω τις αμφιβολίες μου αν οι εκπαιδευτικοί μπορούν να το διαχειριστούν σωστά»
«Έχει μεγάλη σημασία το πρόσωπο που θα το διαχειριστεί να μπορεί όντως να βοηθήσει»

Ο ρόλος του σχολείου, όπως ανέφεραν τα μέλη της ΟΕΣ, καθίσταται ακόμα πιο σημαντικός αν συνυπολογιστεί ότι, στο οικογενειακό πλαίσιο δεν γίνεται ουσιαστική διαπαιδαγώγηση καθώς επίσης, τα παιδιά δέχονται ανεξέλεγκτες επιδράσεις από το κοινωνικό πλαίσιο. Οι γονείς, σύμφωνα με την ΟΕΣ, είναι πιθανόν να γνωρίζουν αρκετά θέματα σχετικά με την σεξουαλική κακοποίηση και τη σεξουαλική εκμετάλλευση αλλά δεν τα συζητούν με τα παιδιά τους. Η κλειστή κοινωνία της Κύπρου όπως υποστήριξαν τα μέλη της ΟΕΣ δημιουργεί στα παιδιά φοβίες και ενδοιασμούς να συζητούν τα συγκεκριμένα θέματα στο οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον. Η ενδυνάμωση των παιδιών, όπως ανέφεραν τα μέλη της ΟΕΣ σχετίζεται άμεσα με την ψυχολογική υποστήριξη και τις σχέσεις εμπιστοσύνης που οικοδομούνται στο πλαίσιο της οικογένειας.
Τέλος, κατά την διαβούλευση, τα μέλη της ΟΕΣ εξέφρασαν την ικανοποίησή τους όσον αφορά την πρόνοια της σχετικής νομοθεσίας η οποία προβλέπει οτι το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού και η Επίτροπος θα πρέπει να οργανώνουν εκστρατείες ενημέρωσης για το θέμα της σεξουαλικής κακοποίησης και σεξουαλικής εκμετάλλευσης. Θεωρούν πιο αποτελεσματικές μεθόδους πληροφόρησης τα διαφημιστικά σποτ, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τα βιωματικά εργαστήρια στο σχολικό περιβάλλον. Τα παιδιά και οι γονείς όπως ανέφερε η ΟΕΣ θα πρέπει μέσα από τις εκστρατείες να ενημερωθούν και να ενδυναμωθούν.







Κατεβάστε το αρχείο Word 4η Συνάντηση ΟΕΣ - σεξ.κακοποιήση 23.9.2014.doc


Πίσω στην προηγούμενη σελίδα





Back To Top