Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Μετάβαση στο περιεχόμενο

Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Ανεξάρτητος Εθνικός Οργανισμός Δικαιωμάτων του Παιδιού - Κύπρος

    A. Γενικό Πλαίσιο
        1. Χαιρετίζω την απόφαση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Παιδείας και Πολιτισμού να εξετάσει αυτεπάγγελτα, το θέμα του σχολικού εκφοβισμού και τα κρούσματα παραβατικότητας στα σχολεία και τρόπους αντιμετώπισής τους.

        2. Σχολικός εκφοβισμός και παραβατικότητα στο χώρο του σχολείου, είναι δύο υπαρκτά κοινωνικά προβλήματα, τα οποία εκδηλώνονται, εδώ και δεκαετίες, σε σχολεία, δημόσια και ιδιωτικά σε κάθε μεριά του πλανήτη.

        3. Τόσο ο σχολικός εκφοβισμός όσο και η παραβατικότητα στο χώρο του σχολείου δημιουργούν συνθήκες και προϋποθέσεις, αλλά παράλληλα, αποτυπώνουν, παραβιάσεις των δικαιωμάτων του παιδιού.

        4. Αποτυπώνουν, παράλληλα, σε διαφορετικό βαθμό και έκταση και μέσα από διαφορετική μορφή έκφρασης, την ύπαρξη βαθύτερων κοινωνικών προβλημάτων. Σε καμιά περίπτωση σχολικός εκφοβισμός και παραβατικότητα στο χώρο του σχολείου, δεν είναι προβλήματα που αφορούν αποκλειστικά το σχολείο και, σε καμιά περίπτωση, δεν αφορούν προβλήματα αποκλειστικά και μόνο των ίδιων των παιδιών. Είναι κοινωνικά προβλήματα και ως τέτοια, έχουμε υποχρέωση να αντιμετωπίσουμε και να τα χειριστούμε.

        5. Σχολικός εκφοβισμός και παραβατικότητα είναι δύο από τις κυριότερες γενεσιουργούς αιτίες βίας στο χώρο του σχολείου παραμένουν ωστόσο δύο διακριτά φαινόμενα και ως τέτοια θα πρέπει να τα αντιμετωπίζει και να τα χειρίζεται το σχολείο, όπως και γίνεται.


      Β. Σχολικός Εκφοβισμός

        6. Ο σχολικός εκφοβισμός διακρίνεται για το σκόπιμο, επαναλαμβανόμενο και επιθετικό χαρακτήρα μιας συμπεριφοράς σε ένα πλαίσιο έκδηλης ή σιωπηρής ανισορροπίας ισχύος.

        7. Ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, σε Έκθεσή του η οποία δημοσιοποιήθηκε τον Ιούλιο του 2016, σημειώνει ότι , ενώ όλα τα παιδιά είναι ενδεχόμενο να πέσουν θύμα εκφοβισμού, στην περιοχή υψηλού κινδύνου βρίσκονται εκείνα τα παιδιά τα οποία βρίσκονται σε καταστάσεις που τα καθιστούν ευάλωτα, τα παιδιά που βρίσκονται αντιμέτωπα με τον στιγματισμό, τις διακρίσεις και τον αποκλεισμό. Στις κατηγορίες αυτές περιλαμβάνονται παιδιά με αναπηρίες, παιδιά που προέρχονται από υποβαθμισμένα περιβάλλοντα, παιδιά πρόσφυγες, εκτοπισμένα ή αιτούντες άσυλο, παιδιά ιθαγενείς ή προερχόμενα από εθνικές, φυλετικές, γλωσσικές, πολιτισμικές ή θρησκευτικές μειονότητες, παιδιά που λόγω εμφάνισης δεν συμβαδίζουν με τις πολιτισμικές προτιμήσεις, παιδιά που προσλαμβάνονται ότι έχουν σεξουαλικό προσανατολισμό ή ταυτότητα κοινωνικού φύλου διαφορετική από ότι επιτάσσει η κανονικότητα (νόρμα), ακόμη παιδιά που δεν έχουν την ικανότητα να πάνε σχολείο ή αποκλείονται από αυτό.

        8. Αναγνωρίζοντας, την έκταση του προβλήματος και τη βαρύτητα που αυτό έχει στην καθημερινότητα των παιδιών, ανάπτυξα ιδιαίτερη και διαρκή δραστηριότητα γύρω από το φαινόμενο του bullying, περιλαμβάνοντας το στις προτεραιότητες του Γραφείου μου. Το πλαίσιο αυτό, αποτέλεσε ένα από τα θέματα με τα οποία εργαστήκαμε με την Ομάδα Εφήβων Συμβούλων της Επιτρόπου (ΟΕΣ), έχοντας την ευκαιρία να αναπτύξουμε μια σε βάθος κατανόηση του φαινομένου, και μέσα από την οπτική των παιδιών.

        9. Τα παιδιά κατέθεσαν εισηγήσεις και προτάσεις όσον αφορά την αντιμετώπιση του προβλήματα αλλά και το χειρισμό των περιστατικών. Ανάμεσα σε άλλα, εισηγήθηκαν όπως:

            · Διεξαχθούν έρευνες τόσο σε σχολικό όσο και σε παγκύπριο επίπεδο για τη διαπίστωση του μεγέθους αλλά και των νέων μορφών που λαμβάνει το φαινόμενο.

            · Αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα των μέτρων που ήδη λαμβάνονται

            · Μελετηθούν καλές πρακτικές που εφαρμόστηκαν σε άλλα εκπαιδευτικά συστήματα

            · Υιοθετηθεί πολιτική πρόσληψης, άμεσου και αποτελεσματικού χειρισμού των περιστατικών. Στον καθορισμό της πολιτικής θα πρέπει να συμμετέχουν και εκπρόσωποι των παιδιών.

            · Δημιουργηθεί σε κάθε σχολική μονάδα, μονάδα χειρισμού και επιτήρησης. Τα μέλη της ομάδας θα πρέπει να τυγχάνουν της εμπιστοσύνης των παιδιών. Στην ομάδα θα πρέπει να συμμετέχουν και παιδιά.

            · Καθοριστούν ξεκάθαρες διαδικασίες χειρισμού περιστατικών εκφοβιστικής συμπεριφορά.

            · Ενημερωθούν/ ευαισθητοποιηθούν γονείς, παιδιά, εκπαιδευτικοί

            · Προσφέρονται θεραπευτικές συναντήσεις για τα θύματα και τους θύτες

            · Οργανώνονται προγράμματα διαμεσολάβησης θύτη και θύματος

            · Δημιουργηθεί εμπιστευτικό σύστημα αναφοράς περιστατικών

            · Παρέχονται εξειδικευμένα σεμινάρια στους Σύμβουλους – καθηγητές και στην ομάδα των εκπαιδευτικών που θα είναι υπεύθυνοι για το χειρισμό περιστατικών

        10. Τις παρατηρήσεις, εισηγήσεις και προτάσεις τους, τα παιδιά μοιράστηκαν, με τον Υπουργό Παιδείας και Πολιτισμού, στα πλαίσια σχετικής διαβούλευσης που έγινε στο Γραφείο μου τον Ιανουάριο του 2014. Ο Υπουργός, αφού άκουσε και συζήτησε τις απόψεις των παιδιών, τα διαβεβαίωσε ότι θα τις λάβει σημαντικά υπόψη στη διαμόρφωση της πολιτικής του Υπουργείου του για την καταπολέμηση του σχολικού εκφοβισμού.

        11. Τον Απρίλιο του 2015, σε νέα συνάντηση του Υπουργού Παιδείας και Πολιτισμού με την ΟΕΣ, ο Υπουργός παρέδωσε στα μέλη της ΟΕΣ και συζήτησε μαζί τους τη σχετική με το θέμα, εγκύκλιο του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού. Ο Υπουργός εξήγησε στα παιδιά πώς οι δικές τους προτάσεις και εισηγήσεις αξιολογήθηκαν από το Υπουργείου και πώς αυτές λήφθηκαν υπόψη κατά την ετοιμασία της εγκυκλίου.

        12. Η κυκλοφορία της εγκυκλίου από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού, είναι χωρίς αμφιβολία, μια σημαντική και ιδιαίτερη θετική εξέλιξη όσον αφορά την αντιμετώπιση του προβλήματος του σχολικού εκφοβισμού, τόσο στο επίπεδο της πρόληψης όσο και στο επίπεδο της αντιμετώπισης κρουσμάτων.

        13. Αναμένω ότι το ΥΠΠ θα παρακολουθήσει την εφαρμογή της και θα προχωρήσει, μετά από εύλογο χρονικό διάστημα στην αξιολόγησή της.


      Γ. Παραβατικότητα στο χώρο του σχολείου

        14. Η παραβατικότητα στο χώρο του σχολείου εμπίπτει στο ευρύτερο πρόβλημα της νεανικής παραβατικότητας.

        15. Ως Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, έχω ετοιμάσει προσχέδιο Νομοθεσίας που εγκαθιδρύει ένα σύστημα ποινικής δικαιοσύνης φιλικής προς τα παιδιά που βρίσκονται σε σύγκρουση με το νόμο και ρυθμίζει θέματα αναφορικά με την πρόληψη και αντιμετώπιση της παραβατικότητας των παιδιών στο πλαίσιο του συστήματος ποινικής δικαιοσύνης σύμφωνο με τις διεθνείς υποχρεώσεις της, όπως αυτές απορρέουν τόσο από τη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού όσο και από πληθώρα άλλων διεθνών κειμένων του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, του Συμβουλίου της Ευρώπης αλλά και της Ευρωπαϊκής Ένωσης

        16. Στην παρούσα φάση βρίσκομαι σε συνεργασία με το Υπουργείο Δικαιοσύνης για την τελική του επεξεργασία, προτού αυτό αποσταλεί στο Υπουργικό Συμβούλιο για έγκριση

        17. Η παραβατικότητα εντός του σχολικού πλαισίου, σε κάθε περίπτωση, παρουσιάζει συγκεκριμένες ιδιαιτερότητες και ως εκ τούτου χρειάζεται να αναπτυχθεί στο επίπεδο της σχολικής μονάδας, ένα ολοκληρωμένο και αποτελεσματικό παιδαγωγικό πλαίσιο πειθαρχικού ελέγχου το οποίο να εστιάζει όχι μόνο στην αντιμετώπιση, αλλά πρωτίστως, στην πρόληψη της νεανικής παραβατικότητας.

        18. Έχω την άποψη ότι το σχολικό πλαίσιο πειθαρχικού ελέγχου θα πρέπει να καθοδηγείται από τις ίδιες αρχές – στο βαθμό που αυτές εφαρμόζονται- οι οποίες διέπουν και το Νομοσχέδιο που εγκαθιδρύει ένα σύστημα ποινικής δικαιοσύνης φιλικής προς τα παιδιά και οποίες είναι:

            i. Η Αρχή της Μη Διάκρισης - Χωρίς καμία διάκριση στη φυλή, το χρώμα, το φύλο, τη γλώσσα, τη θρησκεία, τις πολιτικές ή άλλες πεποιθήσεις του παιδιού ή των γονέων ή κηδεμόνων του ή την υπηκοότητα, εθνική ή κοινωνική καταγωγή, την περιουσιακή κατάσταση, την ανικανότητα, την γέννηση, το σεξουαλικό προσανατολισμό ή οποιαδήποτε άλλη κατάσταση∙

            ii. Ο σεβασμός στο εγγενές δικαίωμα του παιδιού στη ζωή, την επιβίωση και την ανάπτυξη∙

            iii. Ο σεβασμός στην αξιοπρέπεια και την προσωπική αξία του παιδιού και με αμεροληψία, με ιδιαίτερη προσοχή στην προσωπική κατάσταση, στην ευημερία και στις ιδιαίτερες ανάγκες του, και με πλήρη σεβασμό στη σωματική και ψυχολογική ακεραιότητά του∙

            iv. Ο σεβασμός στη διασφάλιση του συμφέροντος του παιδιού κατά τη λήψη οποιασδήποτε απόφασης το επηρεάζει άμεσα ή έμμεσα•

            v. Ο σεβασμός στο δικαίωμα του παιδιού να εκφράζει τις απόψεις του και να συμμετέχει στη λήψη αποφάσεων που το αφορούν, ανάλογα με την ηλικία και το βαθμό ωριμότητάς του∙

            vi. Ο σεβασμός στην απαγόρευση των βασανιστηρίων και στην αρχή ότι κανένα παιδί δεν υποβάλλεται σε ποινές ή μεταχείριση που είναι απάνθρωπες ή εξευτελιστικές•

            vii. Ο σεβασμός στην αρχή ότι η ποινική δίωξη παιδιού, συνιστά έσχατο μέτρο∙

            viii. με σεβασμό στην αρχή ότι, σε περίπτωση παιδιού που έχει διωχθεί ποινικά και έχει καταδκαστεί για τη διάπραξη οποιουδήποτε αδικήματος, η φυλάκιση του απαγορεύεται, ενώ η κράτηση του αποτελεί το έσχατο μέτρο.

      Δ. Καταληκτικά

        19. Τόσο στην περίπτωση του σχολικού εκφοβισμού όσο και στην περίπτωση της νεανικής παραβατικότητας, η ισχυρότερη θωράκιση ενός σχολείου είναι η διαμόρφωσή του ως ένα δημοκρατικό και πρωτίστως παιδοκεντρικό σχολείο το οποίο να θεμελιώνεται, να καλλιεργεί και να προάγει κουλτούρα σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ένα σχολείο, στο οποίο ο σεβασμός στα δικαιώματα του παιδιού αποτυπώνεται στον τρόπο λειτουργίας, στις σχέσεις εκπαιδευτικών - μαθητών, στους στόχους που θέτει, στο περιεχόμενο της ύλης που διδάσκει, στις μεθοδολογίες που ακολουθεί και στις δραστηριότητες που αναπτύσσει.

        20. Στην πρόσφατη συζήτηση των περί Λειτουργίας των Σχολείων Μέσης Εκπαίδευσης Κανονισμών, εισηγήθηκα την ριζική αναθεώρησή τους, προκειμένου, να δημιουργηθούν οι απαραίτητες συνθήκες για τη δημιουργία ενός τέτοιου σχολείου.

        21. Σημειώνω, κλείνοντας, ότι διάβασα την Τρίτη, 1η Νοεμβρίου, την ανακοίνωση της ΠΣΕΜ, αναφορικά με τα κρούσματα βίας στο χώρο του σχολείου και τον τρόπο προβολής τους από τα ΜΜΕ. Έχω σημειώσει τις εξαιρετικά καίριες επισημάνσεις των παιδιών, και προσβλέπω να έχω σύντομα συνάντηση μαζί τους προκειμένου να τις συζητήσω μαζί τους.








Κατεβάστε το αρχείο Word Υπόμνημα Επιτρόπου ΠΑΡΑΒΑΤΙΚΟΤΗΤΑ BULLYING 2.11.16.doc


Πίσω στην προηγούμενη σελίδα





Back To Top