Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Μετάβαση στο περιεχόμενο

Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Ανεξάρτητος Εθνικός Οργανισμός Δικαιωμάτων του Παιδιού - Κύπρος

Εφαρμογή του προγράμματος ενημέρωσης και
ευαισθητοποίησης με θέμα τον σχολικό εκφοβισμό
στο σχολείο GCE Schools of Careers


Η Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού μέσα από διαβούλευση που είχε μέσα στο 2013, με παιδιά στα πλαίσια του προγράμματος επισκέψεών της στα σχολεία «Δώσε φωνή στην άποψή σου», με τα μέλη της Ομάδας Εφήβων Συμβούλων καθώς επίσης και, με διάφορους φορείς που ασχολούνται με τα θέματα της βία στο σχολικό χώρο, έχει θέσει στις προτεραιότητες της για το 2014 το θέμα του σχολικού εκφοβισμού. Συνοπτικά, κατά την εν λόγω διαβούλευση, τα παιδιά κατέθεσαν απόψεις με τις οποίες επεσήμαναν γενικά ότι η συχνότητα του φαινόμενου του σχολικού εκφοβισμού έχει αυξηθεί ενώ πλέον, εμφανίζεται σε πιο σοβαρές μορφές, όπως ο σεξουαλικός εκφοβισμός. Επιπλέον, κατά τη διαβούλευση τα παιδιά εξέφρασαν την άποψη ότι τα περισσότερα περιστατικά δεν αναφέρονται ή δε γίνονται αντιληπτά, ενώ τυχόν μέτρα που λαμβάνονται από τη σχολική μονάδα είναι περιστασιακά και αναποτελεσματικά.
2. Στο σχέδιο υλοποίησης των προτεραιοτήτων της Επιτρόπου, ανάμεσα σε άλλα, περιλαμβάνεται δράση η οποία προνοεί την ανάπτυξη προγράμματος παρέμβασης στη σχολική μονάδα με τίτλο «Πάρε θέση, Δώσε το χέρι» με στόχο την ενημέρωση, την ευαισθητοποίηση και την ουσιαστική εμπλοκή ολόκληρης της σχολικής κοινότητας στην προσπάθεια κατά του σχολικού εκφοβισμού. Στο πλαίσιο αυτό, και μετά από σχετικό αίτημα της διεύθυνσης του Δημοτικού Σχολείου GCE School of Careers, η Επίτροπος ανταποκρίθηκε καταρτίζοντας ολοκληρωμένο πρόγραμμα ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης το οποίο απευθυνόταν στα παιδιά, τους εκπαιδευτικούς και τους γονείς.
3. Η φιλοσοφία του προγράμματος βασίστηκε στην ολιστική προσέγγιση του φαινομένου και είχε καθαρά προληπτικό χαρακτήρα με στόχο, αφενός, την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των εμπλεκόμενων και, αφετέρου, την προώθηση συντονισμένων ενεργειών για αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση του. Το φαινόμενο του σχολικού εκφοβισμού προσεγγίστηκε στη βάση των δικαιωμάτων του παιδιού, ενώ οι δραστηριότητες στηρίχτηκαν στις αρχές της βιωματικής μάθησης, ώστε τα παιδιά μέσα από ευχάριστες, διαδραστικές και δημιουργικές δραστηριότητες να διαμορφώσουν θετικές στάσεις και αξίες και ταυτόχρονα να πάρουν βασικές γνώσεις.
4. Μετά από σχετική συνεννόηση με τη διεύθυνση του σχολείου και τον Σύνδεσμο Γονέων, το πρόγραμμα έλαβε χώρα μεταξύ 7 – 11 Απριλίου 2014 και σε αυτό περιλαμβάνονταν βιωματικό εργαστήρι και παρουσιάσεις στα παιδιά σχολικής και προσχολικής ηλικίας καθώς επίσης, παρουσιάσεις και συζητήσεις με τη διεύθυνση, το προσωπικό και τους γονείς. Αναλυτικότερα, το πρόγραμμα καταρτίστηκε ως εξής:
i. 7 Απριλίου 2014: 8:00 – 8:20 π.μ. - Ενημέρωση παιδιών από την Επίτροπο Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού
ii. 7 Απριλίου 2014: 8:35 – 9:55 π.μ. και 10:00 – 11:30 π.μ., - Βιωματικό εργαστήριο για τη Β΄ τάξη και Γ΄ τάξη, αντίστοιχα
iii. 8 Απριλίου 2014: 9:35 – 10:05 π.μ.- Παρουσίαση για τις Δ΄, Ε΄ και Στ΄ τάξεις
iv. 8 Απριλίου 2014: 2:30 – 3:00 μ.μ. - Παρουσίαση για τους εκπαιδευτικούς
v. 9 Απριλίου 2014: 8:30 – 10:30 π.μ. - Συμμετοχή του ενός από τα δύο τμήματα της Α’ τάξης στο πρόγραμμα «Στη Δικαιωματοχώρα» στο Γραφείο της Επιτρόπου.
vi. 9 Απριλίου 2014: 11:00 – 1:00 μ.μ. - Συμμετοχή του άλλου τμήματος της Α΄τάξης στο πρόγραμμα «Στη Δικαιωματοχώρα» στο Γραφείο της Επιτρόπου.
vii. 9 Απριλίου 2014: 6:00 – 7:30 μ.μ. - Παρουσίαση για τους γονείς του Δημοτικού Σχολείου και της Προδημοτικής από την Επίτροπο Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού
viii. 10 Απριλίου 2014: 9:00 – 11:00 π.μ. - Συμμετοχή του ενός από τα δύο τμήματα της Προδημοτικής στο πρόγραμμα «Στη Δικαιωματοχώρα» στο Γραφείο της Επιτρόπου.
ix. 11 Απριλίου 2014: 9:00 – 11:00 π.μ. - Συμμετοχή του άλλου τμήματος της Προδημοτικής στο πρόγραμμα «Στη Δικαιωματοχώρα» στο Γραφείο της Επιτρόπου.

5. Ειδικότερα, η Επίτροπος κατά τη σύντομη ενημέρωση που έκανε στα παιδιά ανέλυσε τους στόχους και τη σημασία του προγράμματος σε σχέση με τη διασφάλιση των δικαιωμάτων του παιδιού. Η Επίτροπος επεσήμανε στα παιδιά τη σοβαρότητα του φαινομένου της βίας στο σχολικό χώρο και υπογράμμισε τη σημασία της ενεργούς και συνεχούς εμπλοκής της σχολικής μονάδας στο σύνολό της. Μέσα από τις ερωτήσεις που δέχτηκε η Επίτροπος, διαφάνηκε το ζωηρό ενδιαφέρον και ο ενθουσιασμός των παιδιών, τα οποία ακροθιγώς αναγνώριζαν κάποιες από πτυχές του φαινομένου.
6. Το βιωματικό εργαστήρι που ακολούθησε και απευθυνόταν στα παιδιά των τάξεων Β΄ και Γ΄ περιελάμβανε τους εξής στόχους:
1. Τα παιδιά να αναγνωρίζουν το φαινόμενο της εκφοβιστικής συμπεριφοράς και να διακρίνουν τις συμπεριφορές των πρωταγωνιστών.
2. Τα παιδιά να αναπτύξουν το αίσθημα της ενσυναίσθησης όσον αφορά τις συνέπειες που δέχεται το θύμα.
3. Τα παιδιά να κατανοήσουν τους λόγους για τους οποίους το θύμα δεν αντιδρά και τους λόγους για τους οποίους οι θεατές δεν αναφέρουν.
4. Τα παιδιά να αναπτύξουν υπευθυνότητα και κριτική σκέψη όσον αφορά τη λήψη απόφασης κατά πόσο και πως θα αντιδράσουν σε ένα περιστατικό εκφοβιστικής συμπεριφοράς.
7. Στο εργαστήρι ήταν παρόντες η διεύθυνση και οι εκπαιδευτικοί των τμημάτων στους οποίους επεξηγήθηκε η φιλοσοφία του προγράμματος, ώστε να διασφαλιστεί η συνέχεια της προσπάθειας. Οι δραστηριότητες του εργαστηρίου φάνηκε ότι ανταποκρίθηκαν στις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα των παιδιών καθότι, η συμμετοχή τους ήταν αρκετά ενεργητική και το επίπεδο ενδιαφέροντος παρέμεινε σε ψηλά επίπεδα καθόλη τη διάρκεια των δραστηριοτήτων. Τα παιδιά διαφάνηκε ότι κατέκτησαν σε ψηλό βαθμό τους στόχους που τέθηκαν, ενώ μετά το πέρας των εργαστηρίων, εξέφρασαν την επιθυμία και το ενδιαφέρον τους να διοργανώσουν και να συμμετέχουν σε παρόμοιες δράσεις. Στο εργαστήρι συμμετείχαν γύρω στα πενήντα παιδιά και πέντε εκπαιδευτικοί.
8. Η στοχοθέτηση της παρουσίασης η οποία απευθυνόταν στα παιδιά των τάξεων Δ΄, Ε΄ και Στ΄ έγινε ακριβώς στην ίδια βάση με το βιωματικό εργαστήρι. Η παρουσίαση έγινε με διαδραστικό τρόπο, κατά τον οποίο τα παιδιά κλήθηκαν να κάνουν προβλέψεις, να κρίνουν αντιδράσεις και να επιχειρηματολογήσουν σε πιθανές αποφάσεις των πρωταγωνιστών σε διάφορες σκηνές σχολικού εκφοβισμού. Τα παιδιά ανταποκρίθηκαν πλήρως στους στόχους της παρουσίασης Επισημαίνεται ότι, από τις αντιδράσεις και τις απαντήσεις των παιδιών, τόσο στο εργαστήρι όσο και στην παρουσίαση, διαφάνηκε ότι το φαινόμενο του σχολικού εκφοβισμού ήταν σε μεγάλο βαθμό εμπειρικά τουλάχιστον γνωστό και μέσα από τις συγκεκριμένες δράσεις τα παιδιά αντιστοίχησαν τις εμπειρίες τους με τις επιστημονικές γνώσεις. Την παρουσίαση παρακολούθησαν γύρω στα 60 παιδιά και έξι εκπαιδευτικοί.
9. Γύρω στα 70 παιδιά προσχολικής ηλικίας και Α’ Δημοτικού συμμετείχαν στο πρόγραμμα «Στη Δικαιωματοχώρα» το οποίο διαμορφώθηκε ειδικά ώστε να περιλαμβάνονται πτυχές που αναφέρονται γενικά σε θέματα βίας στο σχολικό περιβάλλον. Συγκεκριμένα το πρόγραμμα, το οποίο διεξήχθη σε ειδικά διαμορφωμένη αίθουσα στο ΓΕΠ συνολικής διάρκειας 2 ωρών, συμπεριελάμβανε τους εξής στόχους:
i. Τα παιδιά να αναφέρουν μερικά από τα δικαιώματά τους όπως αυτά καθορίζονται στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού ειδικότερα, αυτά που σχετίζονται με θέματα βίας και ασφάλειας
ii. Τα παιδιά να εντοπίζουν καταστάσεις που πιθανόν να συμβούν στο σχολικό χώρο και παραβιάζουν το δικαίωμα του παιδιού να προστατεύεται από κάθε μορφής βία
iii. Τα παιδιά να γνωρίζουν τις σημαντικότερες συνέπειες των βίαιων συμπεριφορών καθώς επίσης, τρόπους αντίδρασης στην περίπτωση που είναι ανάμεσα στους θεατές.
iv. Τα παιδιά να αποδίδουν τη σημασία του σεβασμού των δικαιωμάτων του παιδιού και της διαφορετικότητας στην πρόληψη της βίαιων συμπεριφορών στο σχολικό χώρο.
Δεδομένης της ηλικίας των παιδιών και του σταδίου ανάπτυξής τους, κρίθηκε σκόπιμο να υπάρχει ποικιλία δραστηριοτήτων, μικρής διάρκειας οι οποίες να εναλλάσσονται το μέγιστο κάθε 15 λεπτά. Στη συζήτηση που διεξήχθη στο τέλος του προγράμματος τα παιδιά έκαναν πολύ θετικά σχόλια για τις δραστηριότητες του προγράμματος και τις εμπειρίες που αποκόμισαν. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι ένα παιδί είπε χαρακτηριστικά ότι «ήταν η καλύτερη επίσκεψη που έκανε με το σχολείο».
10. Η παρουσίαση τόσο προς τους εκπαιδευτικούς όσο και προς τους γονείς αποσκοπούσε να παράσχει, αφενός, τις επιστημονικές γνώσεις ώστε οι εκπαιδευτικοί και οι γονείς να αναγνωρίζουν τις κυριότερες πτυχές και τη σοβαρότητα του φαινομένου και, αφετέρου, τις θεωρητικές βάσεις και τις κατευθυντήριες γραμμές για ανάπτυξη πολιτικής στο επίπεδο της σχολικής μονάδας. Τονίστηκε ιδιαίτερα ότι το βίαιο κλίμα στο σχολικό χώρο παραβιάζει τα δικαιώματα του παιδιού και λειτουργεί αρνητικά στη μάθηση. Υπογραμμίστηκε δε, ότι οποιαδήποτε πολιτική/πρακτική θα πρέπει να προσαρμόζεται στα δεδομένα του συγκεκριμένου σχολείου, να είναι αποδεκτή εκ των προτέρων από όλα τα μέλη της σχολικής κοινότητας και να αξιολογείται συστηματικά η αποτελεσματικότητά της.

11. Στη συζήτηση που ακολούθησε την παρουσίαση προς τους εκπαιδευτικούς, οι τελευταίοι αναγνώρισαν τη σημασία της ανάπτυξης πολιτικής ωστόσο, εξέφρασαν ανησυχίες αναφορικά με το βαθμό συμμετοχής και συνεργασίας των γονιών. Κατά τη συζήτηση οι εκπαιδευτικοί ανέφεραν παραδείγματα στα οποία, λόγω της απουσίας πολιτικής στο εν λόγω θέμα, δεν ήταν αρκετά ενδυναμωμένοι για το χειρισμό των περιστατικών. Επιπλέον, ανέφεραν την έλλειψη πληροφόρησης και στήριξης σχετικά με την ανάπτυξη προληπτικών προγραμμάτων και σημείωσαν προς τούτο την άμεση ανταπόκριση του ΓΕΠ στο αίτημά τους. Σημειώνεται ότι, στις διευθύνσεις των σχολείων (δημοτικού και προδημοτικής) επιδόθηκε πακέτο (toolkit) με σχετικό υλικό για τον εκφοβισμό με στόχο το σχολείο να αναπτύξει τις δικές του δράσεις. Στην παρουσίαση, πέραν της διεύθυνσης, ήταν παρόντες γύρω στους 25 εκπαιδευτικούς από τη δημοτική και προδημοτική βαθμίδα εκπαίδευσης.
12. Στη συζήτηση που ακολούθησε την παρουσίαση προς τους γονείς, οι τελευταίοι ζήτησαν και έλαβαν περισσότερες λεπτομέρειες για την εφαρμογή του προγράμματος στις διάφορες τάξεις του σχολείου. Ορισμένοι γονείς εξέφρασαν ανησυχίες σχετικά με το χειρισμό παιδιών – θυτών ενώ, άλλοι ζήτησαν να μάθουν για τη συνέχεια της προσπάθειας εκ μέρους του σχολείου. Η Επίτροπος τόνισε ότι, για να υπάρξει αποτέλεσμα θα πρέπει το σχολείο να σχεδιάσει και να εφαρμόσει τις δικές του δράσεις σύμφωνα με τις ιδιαίτερες συνθήκες και ανάγκες που επικρατούν στο συγκεκριμένο σχολικό περιβάλλον. Υπογράμμισε δε, ότι η επιτυχία οποιωνδήποτε δράσεων προϋποθέτει τη δέσμευση και την ενεργό εμπλοκή όλων των εμπλεκομένων. Διαβεβαίωσε τέλος τους γονείς ότι το Γραφείο της είναι έτοιμο να υποστηρίξει κάθε προσπάθεια του σχολείου προς αυτή την κατεύθυνση.
13. Η εφαρμογή του προγράμματος κρίνεται επιτυχής και στόχος της Επιτρόπου είναι να επεκταθεί και σε άλλα σχολεία από τη νέα σχολική περίοδο, γεγονός το οποίο η Επίτροπος συζήτησε με τον Υπουργό Παιδείας και Πολιτισμού σε κατ΄ ιδίαν συνάντηση της στις 3/4/2014.







Κατεβάστε το αρχείο Word Πρόγραμμα για σχολικό εκφοβισμό GCE School.doc


Πίσω στην προηγούμενη σελίδα





Back To Top