Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Μετάβαση στο περιεχόμενο

Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Ανεξάρτητος Εθνικός Οργανισμός Δικαιωμάτων του Παιδιού - Κύπρος

7


Ομιλία Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού με θέμα: «Υπέρ της Διαφορετικότητας - Κατά των Διακρίσεων»
Ημερίδα στο Λύκειο Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄
Πέμπτη - 22 Απριλίου 2010


Τις τελευταίες δεκαετίες, γινόμαστε όλοι μάρτυρες ραγδαίων κοινωνικο-οικονομικών και περιβαλλοντικών αλλαγών και εξελίξεων. Είναι με τέτοια ταχύτητα που το κάθε τι, μικρό ή μεγάλο, υπόκειται σε αλλαγή, που αναγκαζόμαστε, εκ των πραγμάτων, να αναπτύσσουμε συνεχώς, νέες δεξιότητες προσαρμογής για τα καινούρια δεδομένα. Και ενώ οι εξελίξεις σε όλους τους τομείς είναι φανερές, συχνά παρατηρούμε μια αντίσταση στο φορέα της αλλαγής. Αντί, δηλαδή, να γινόμαστε όλο και πιο δεκτικοί στο διαφορετικό, αφού ο κόσμος μας είναι φτιαγμένος και προορισμένος για την ετερογένεια, αντί να γινόμαστε όλο και πιο ανοιχτοί στο καινούριο, αντί να σεβόμαστε και να επιδιώκουμε την ποικιλομορφία που είναι πηγή πλούτου και αρμονίας, δυστυχώς, γινόμαστε όλο και πιο φοβικοί και καχύποπτοι με οτιδήποτε αποκλίνει από τις νόρμες, με ό,τι δεν μπαίνει στα καλούπια των κοινά αποδεκτών προτύπων και γενικότερα με ό,τι είναι «αλλιώς».

Έτσι, βάζοντας και τον εαυτό μου μέσα, μάθαμε από νωρίς να κατηγοριοποιούμε τους ανθρώπους σε άσχημους ή όμορφους, βασιζόμενοι σε καθαρά υποκειμενικά κοινωνικά κατασκευάσματα προτύπων ομορφιάς, μάθαμε από νήπια να αντιμετωπίζουμε με δυσπιστία τους αλλόγλωσσους, να μας προκαλούν καχυποψία οι μετανάστες φορτώνοντας τους συχνά όλα τα προβλήματα και τα κακώς έχοντα της κοινωνίας μας, διδαχθήκαμε να υποτιμούμε τους οικονομικά ταπεινούς και να εντυπωσιαζόμαστε από τη βιτρίνα των επώνυμων ακριβών ρούχων, μάθαμε να δείχνουμε οίκτο στα άτομα με αναπηρίες, αφαιρώντας τους έτσι ένα μέρος της αξιοπρέπειάς τους και διδαχθήκαμε να αποφεύγουμε τα παιδιά των «πίσω θρανίων» επιρρίπτοντάς τους ευθύνες για ό,τι στραβό συμβαίνει στο σχολείο.

Ευτυχώς, όμως, όλα τα πιο πάνω τα μάθαμε. Και γι΄ αυτό το λόγο μπορούν να αλλάξουν. Είμαι αισιόδοξη γιατί, ακριβώς, όλα όσα ανέφερα, είναι επίκτητες, μεμαθημένες συμπεριφορές και σκέψεις που επειδή είναι δοσμένες μπορούν με δουλειά και επιμονή να αφαιρεθούν από το σύστημα αξιών μας. Σε αυτό το καθοριστικό σημείο, στο κτίσιμο αυτής της αλλαγής, εισέρχεται, με τον αδιαμφισβήτητο ρόλο της, η παιδεία μέσα από την οποία αποκτούμε γνώση. Και η γνώση είναι ο ισχυρότερος εχθρός της προκατάληψης, είναι η μεγαλύτερη απειλή της ημιμάθειας και της καχυποψίας.

Εδώ λοιπόν, γεννιέται το ερώτημα: Τελικά, τι σχολείο θέλουμε και τι κοινωνία επιδιώκουμε;

Σε αυτό το ερώτημα απαντά ολοκληρωμένα η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού. Και θέλω να ξεκαθαρίσω, εκ προοιμίου, ότι ο όρος «παιδί» σημαίνει άτομο μέχρι 18 ετών και, επομένως, όταν αναφέρομαι σε «παιδί» εννοώ και εσάς τους έφηβους.

Η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού, είναι ένα ριζοσπαστικό κείμενο που προωθεί μια παντελώς καινούρια θεώρηση της παιδικής ηλικίας. Το Νοέμβριο του 1989, η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, δηλαδή οι εκπρόσωποι όλων των χωρών του κόσμου στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, υιοθέτησε τη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού. Η Σύμβαση είναι μια δεσμευτική συμφωνία ανάμεσα στα Κράτη που την υπογράφουν και περιλαμβάνει το σύνολο των δικαιωμάτων των παιδιών τα οποία όλοι, ανεξαιρέτως, έχουμε την υποχρέωση, όχι μόνο να σεβόμαστε, αλλά και να προωθούμε και να προασπιζόμαστε. Η επικύρωσή της από όλα σχεδόν τα Κράτη, ανάμεσα στα οποία και η Κύπρος, αποτελεί ένα εξαιρετικά σημαντικό ορόσημο για όλα τα παιδιά. Κι αυτό γιατί, πλέον, τα δικαιώματα των παιδιών δεν μπορεί να διασφαλίζονται κατ’ επιλογήν ούτε να θεωρούνται ένδειξη μεγαλοψυχίας ή προαιρετικής αγάπης προς τα παιδιά. Με τη Σύμβαση γίνεται, πλέον, ξεκάθαρο ότι, κάθε παιδί είναι μοναδικό και ιδιαίτερο. Κάθε παιδί έχει τις δικές του ανάγκες, τα δικά του θέλω, τις δικές του προτιμήσεις, τη δική του αξιοπρέπεια, τα δικά του δικαιώματα. Τα δικαιώματα των παιδιών είναι ταυτόσημα με την ίδια την ανθρώπινη ύπαρξη, είναι αναπαλλοτρίωτα και αδιαμφισβήτητα, είναι αλληλένδετα και αλληλοεξαρτώμενα. Κανένα δικαίωμα δεν είναι περισσότερο ή λιγότερο σημαντικό από ένα άλλο γι΄ αυτό άλλωστε κανένας δεν μπορεί να τα περιορίσει, να τα ιεραρχήσει, να αφαιρέσει κάποια από αυτά ή να τα αντικαταστήσει με ένα άλλο.

Για πρώτη φορά και σε διεθνές νομικό επίπεδο τα παιδιά αντιμετωπίζονται ως οντότητες μοναδικές και ξεχωριστές, με βούληση και άποψη, με πρωτοβουλία και βαθμούς αυτονομίας, με δικαίωμα στην κοινωνική πρόνοια και προστασία. Τα παιδιά δεν είναι πλέον ιδιοκτησία κανενός, αλλά πρόσωπα με δικαιώματα. Η κοινωνική θεώρηση της παιδικής ηλικίας και της εφηβείας σταδιακά αλλάζει αφού με τη Σύμβαση αναγνωρίζεται επίσημα και θεσμικά, σε διεθνές επίπεδο ότι τα παιδιά αποτελούν ενεργό μέρος του κοινωνικού συνόλου και ότι είναι ικανά να συμβάλουν θετικά και ενεργητικά με τις απόψεις, τις εμπειρίες και τις ανάγκες τους με καθοριστικό τρόπο στη διαμόρφωση της κοινωνικής πραγματικότητας. Έτσι, καταρρίπτεται η προγενέστερη θεώρηση η οποία έβλεπε τα παιδιά ως εν δυνάμει ενήλικους, οι οποίοι θα αποτελούσαν μελλοντικά, τους αυριανούς πολίτες. Τα παιδιά δεν είναι μόνο το μέλλον, δεν ανήκουν μόνο στο αύριο. Τα παιδιά ανήκουν στο σήμερα, είναι το παρόν και μπορούν και πρέπει σε κάθε ηλικιακό στάδιο, να προσφέρουν και να συνδιαμορφώσουν την κοινωνική πραγματικότητα.

Τα άρθρα που συνθέτουν τη Σύμβαση δεν αποτελούν απλή παράθεση προνοιών και αρχών ανεξάρτητων μεταξύ τους. Αντιθέτως, παρουσιάζουν μεγάλη αλληλεξάρτηση και, ως εκ τούτου, η πλήρης κατανόησή τους προϋποθέτει την ανάγνωση της Σύμβασης ως ένα κείμενο ενιαίο τόσο υφολογικά όσο και δομικά, το οποίο επιχειρεί να διατηρήσει την ισορροπία ανάμεσα στο δικαίωμα αυτενέργειας και συμμετοχής του παιδιού από τη μια, και, στην υποχρέωση των Συμβαλλομένων Κρατών και όλων των εμπλεκομένων για παροχή φροντίδας και προστασίας στο παιδί, από την άλλη.

Τα ανθρώπινα δικαιώματα που κατοχυρώνονται με τη Σύμβαση, μπορούν να ταξινομηθούν σε τρεις μεγάλες κατηγορίες: Προστασίας, Παροχών και Συμμετοχής.

Τα Δικαιώματα Προστασίας, μεταξύ άλλων, διασφαλίζουν την προστασία του παιδιού από οποιασδήποτε μορφής διάκριση, εκμετάλλευση ή κακοποίηση (σωματική, ψυχολογική, σεξουαλική ή άλλη), προστασία του παιδιού από συμμετοχή σε ένοπλες συρράξεις, κ.α.

Τα Δικαιώματα Παροχών καλύπτουν, μεταξύ άλλων, το δικαίωμα του παιδιού στην υγεία και την πρόσβασή του σε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, το δικαίωμά του στην εκπαίδευση, στην ψυχαγωγία, στον πολιτισμό, στον ελεύθερο χρόνο, σε ένα επαρκές βιοτικό επίπεδο, κτλ.

Τέλος, με τα Δικαιώματα Συμμετοχής, διασφαλίζεται ότι το παιδί πρέπει να απολαμβάνει, προοδευτικά και σε συνάρτηση με τη βιολογική και πνευματική του ωρίμανση και ανάπτυξη, ένα φάσμα πολιτικών και κοινωνικών ελευθερίων με τις οποίες εξασφαλίζεται το δικαίωμά του να αυτοεκφράζεται, να λέει την άποψή του και να συμμετέχει ενεργά στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων.

Η Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Παιδιού, το όργανο των Ηνωμένων Εθνών που είναι υπεύθυνο για την παρακολούθηση της εφαρμογής της Σύμβασης σε κάθε κράτος που την επικύρωσε, θέλοντας, ακριβώς, να υπογραμμίσει τον ενοποιητικό χαρακτήρα που διέπει τη Σύμβαση έχει καθορίσει 4 βασικές αρχές (που αντλούνται από τις πρόνοιες των Άρθρων 2, 3, 6 και 12) που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη ως καθοδηγητικές για την εφαρμογή όλων των υπολοίπων Άρθρων της Σύμβασης ξεχωριστά. Αυτές είναι:

    • Η Αρχή του Δικαιώματος στη Ζωή, στην Επιβίωση και στην Ανάπτυξη: Το δικαίωμα του παιδιού στη ζωή και την ανάπτυξη είναι ένα από τα θεμελιώδη δικαιώματά του. Τα Συμβαλλόμενα κράτη έχουν την υποχρέωση να λαμβάνουν όλα τα απαραίτητα μέτρα προκειμένου να διασφαλίζουν το εγγενές δικαίωμα του παιδιού στη ζωή (Άρθρο 6).
    • Η Αρχή της Διασφάλισης του Συμφέροντος του Παιδιού: Σύμφωνα με την αρχή αυτή, κάθε ενέργεια που λαμβάνεται με σημείο αναφοράς το παιδί από οποιαδήποτε δημόσια ή ιδιωτική αρχή θα πρέπει να λαμβάνει πρωτίστως υπόψη το συμφέρον του ίδιου του παιδιού (Άρθρο 3).
    • Η Αρχή της Συμμετοχής: Με βάση την αρχή αυτή, κάθε παιδί έχει δικαίωμα να λαμβάνει πληροφόρηση σχετικά με ό,τι το αφορά αλλά και να του παρέχονται όλες εκείνες οι ευκαιρίες που θα του επιτρέψουν να διαμορφώσει τις δικές του απόψεις σε σχέση με τα θέματα αυτά. Το παιδί θα πρέπει να έχει την ευκαιρία όχι μόνο να εκφέρει ελεύθερα τις απόψεις του αλλά αυτές να ακούγονται και να λαμβάνονται υπόψη, ανάλογα με την ηλικία και το βαθμό της ωριμότητάς του, στα πλαίσια των διαδικασιών λήψεως αποφάσεων (Άρθρο 12).
    • Αρχή της Μη Διάκρισης, η οποία σχετίζεται άμεσα με το θέμα της σημερινής ημερίδας, αφού σύμφωνα με την αρχή αυτή, κάθε παιδί έχει δικαίωμα να απολαμβάνει χωρίς καμιά διάκριση όλα τα δικαιώματα που κατοχυρώνονται από τη Σύμβαση και ταυτόχρονα τα Κράτη έχουν υποχρέωση να εξασφαλίζουν ότι όλα τα παιδιά που βρίσκονται στην επικράτειά τους έχουν τη δυνατότητα να τα απολαύσουν (Άρθρο 2).
Πιο συγκεκριμένα, η Σύμβαση προνοεί σχετικά ότι:

«1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη υποχρεούνται να σέβονται τα δικαιώματα, που αναφέρονται στην παρούσα Σύμβαση και να τα εγγυώνται σε κάθε παιδί που υπάγεται στη δικαιοδοσία τους, χωρίς καμία διάκριση στη φυλή, το χρώμα, το φύλο, τη γλώσσα, τη θρησκεία, τις πολιτικές ή άλλες πεποιθήσεις του παιδιού ή των γονέων του ή των νόμιμων κηδεμόνων του ή την κρατική, εθνική, ή κοινωνική καταγωγή τους, την περιουσιακή τους κατάστασης, την ανικανότητά τους, τη γέννησή τους ή οποιασδήποτε άλλη κατάσταση..

2. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη υποχρεούνται να παίρνουν όλα τα κατάλληλα μέτρα ώστε να εξασφαλίζεται η προστασία του παιδιού έναντι όλων των μορφών διάκρισης ή τιμωρίας, με βάση την υπόσταση, τις δραστηριότητες, τις εκφρασμένες απόψεις ή τις πεποιθήσεις των γονέων του, των νόμιμων κηδεμόνων του ή των μελών της οικογένειάς του.»
Η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού είναι η πρώτη νομικά δεσμευτική διεθνής Πράξη η οποία ενσωματώνει το πλήρες εύρος των ανθρώπινων δικαιωμάτων – πολιτικών, πολιτιστικών, οικονομικών και κοινωνικών – σε ένα ενιαίο κείμενο. Αναγνωρίζει και διασφαλίζει μεταξύ άλλων, το δικαίωμα του κάθε παιδιού να διατηρεί την ταυτότητά του (Άρθρο 8), το δικαίωμα ελευθερίας σκέψης, συνείδησης και θρησκείας (Άρθρο 14) αλλά και το δικαίωμα να έχει τη δική του πολιτιστική ζωή, να πρεσβεύει και να ασκεί τη δική του θρησκεία ή να χρησιμοποιεί τη δική του γλώσσα από κοινού με άλλα μέλη της ομάδας του (Άρθρο 30).
Επιπλέον, η Σύμβαση ορίζει ξεκάθαρα την υποχρέωση όλων να μεταχειρίζονται ισότιμα τα παιδιά με αναπηρίες αναγνωρίζοντας ότι τα πνευματικώς ή σωματικώς ανάπηρα παιδιά πρέπει να διάγουν πλήρη και αξιοπρεπή ζωή, σε συνθήκες οι οποίες εγγυώνται την αξιοπρέπειά τους, ευνοούν την αυτονομία τους και διευκολύνουν την ενεργό συμμετοχή τους στη ζωή του συνόλου (Άρθρο 23).

Η Σύμβαση αναγνωρίζει επίσης το δικαίωμα κάθε παιδιού για πρόσβαση σε ποιοτική Εκπαίδευση (Άρθρο 28). Η Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού, στο Γενικό της Σχόλιο Υπ. Αρ. 1 υπογραμμίζει: «Κάθε παιδί έχει δικαίωμα σε μια εκπαίδευση η οποία να είναι σχεδιασμένη κατά τέτοιον τρόπο ώστε, να του παρέχει δεξιότητες ζωής, να ενισχύει την ικανότητά του να απολαμβάνει το πλήρες εύρος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και να προωθεί μια κουλτούρα εμποτισμένη με τις αξίες που εδράζονται στα ανθρώπινα δικαιώματα». Σύμφωνα πάντα με την Επιτροπή, η προώθηση της δυνατότητας των παιδιών να απολαύσουν πλήρως τα δικαιώματά τους, θα πρέπει να ενισχύεται από αξίες ενσωματωμένες στην καθημερινή εκπαιδευτική πράξη.

Στη Σύμβαση, υπογραμμίζεται ο ρόλος της εκπαίδευσης στην οικοδόμηση μιας κοινωνίας ανοιχτής στην ετερότητα και δεσμευμένης στο σεβασμό και την προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Πιο συγκεκριμένα, προνοείται ότι:
«Τα Συμβαλλόμενα Κράτη συμφωνούν ότι η εκπαίδευση του παιδιού πρέπει να αποσκοπεί:
α. Στην ανάπτυξη της προσωπικότητας του παιδιού και την ανάπτυξη των χαρισμάτων του και των σωματικών και πνευματικών ικανοτήτων του στη μεγαλύτερη δυνατή έκταση.
β. Στην ανάπτυξη του σεβασμού για τα δικαιώματα του ανθρώπου και τις θεμελιώδεις ελευθερίες και για τις αρχές που καθιερώνονται στο Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.
γ. Στην ανάπτυξη του σεβασμού για τους γονείς του, την ταυτότητά του, τη γλώσσα του και τις πολιτιστικές του αξίες, καθώς και του σεβασμού του για τις εθνικές αξίες της χώρας στην οποία ζει, της χώρας από την οποία μπορεί να κατάγεται και για τους πολιτισμούς που διαφέρουν από το δικό του.
δ. Στην προετοιμασία του παιδιού για μια υπεύθυνη ζωή σε μία ελεύθερη κοινωνία μέσα σε πνεύμα κατανόησης, ειρήνης ανοχής ισότητας των φύλων και φιλίας ανάμεσα σε όλους τους λαούς και τις εθνικές, κρατικές, και θρησκευτικές ομάδες και στα πρόσωπα αυτόχθονης καταγωγής …» (Άρθρο 29)

Η Κύπρος, όντας, ανέκαθεν, μια κοινωνία με επιρροές από διαφορετικούς πολιτισμούς, αφού λόγω της γεωγραφικής της θέσης και των πολλών κατακτητών αποτέλεσε και αποτελεί σταυροδρόμι πολιτισμών, θα έπρεπε να είναι δεκτική στο διαφορετικό, να σέβεται την ετερότητα, να εκλαμβάνει θετικά τον «Άλλο».

Κι εδώ, εύλογα διερωτάται κανείς: Είμαστε εμποτισμένοι με τις αρχές και αξίες που οικοδομούν μια ανεκτική και πολυπολιτισμική κοινωνία; Λέμε ναι στην ενσωμάτωση και όχι στον αποκλεισμό; Λέμε ναι στην αποδοχή και όχι στην ξενοφοβία; Λέμε ναι στο σεβασμό και όχι στον ρατσισμό; Λέμε ναι στην ειρηνική συμβίωση και όχι στην αντιπαλότητα; Δεν θα απαντήσω μονολεκτικά στα πιο πάνω διλήμματα. Θέλω να πιστεύω πως εσείς, ως έφηβοι με ανησυχίες, με όνειρα, με επιδιώξεις, με στόχους και με ζωντάνια για ζωή δεν θα κτίσετε τείχη απροσπέλαστα σε αυτό που θεωρείτε ξένο, δεν θα απορρίψετε το διαφορετικό. Δεν θα τοποθετήσετε στο περιθώριο τα παιδιά μεταναστών, τις γλωσσικές ή εθνικές μειονότητες, τα παιδιά με κινητική ή νοητική αναπηρία, αλλά και με άλλες ιδιαιτερότητες (ενδυματολογικές, μουσικές, σεξουαλικές κ.α.). Δεν θα θεωρήσετε τους εαυτούς σας ανώτερους επειδή τυγχάνει να ανήκετε στις σχολικές αίθουσες της κυρίαρχης κουλτούρας γιατί, ακριβώς, θα ξέρετε πως δεκαετίες πριν χιλιάδες Κύπριοι μετανάστευαν ψάχνοντας ένα καλύτερο μέλλον σε χώρες του εξωτερικού, όπως ακριβώς κάνουν σήμερα χιλιάδες μετανάστες που εργάζονται και διαμένουν στη χώρα μας. Θα θυμάστε ότι αυτοί οι άνθρωποι είμαστε εμείς. Εξάλλου, η άνιση και άδικη αντιμετώπιση της ετερότητας πηγάζει από την ανάγκη πολλών ανθρώπων να θεωρούν τους εαυτούς τους φυσιολογικούς και να αισθάνονται ανώτεροι έναντι των άλλων.

Πολύ συχνά, η ιδιαιτερότητα και η διαφορετικότητα, αντί να θεωρούνται πηγές πλούτου και πολυχρωμίας με θετικές συνέπειες για όλους, δυστυχώς ταυτίζονται με το κοινωνικό στίγμα, την ετικετοποίηση και την περιθωριοποίηση που οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια στον κοινωνικό αποκλεισμό.

Το στίγμα μπορεί να σχετίζεται με σωματικά χαρακτηριστικά που διαφοροποιούν το άτομο όπως κάποια μορφή κινητικής αναπηρίας, μπορεί να αναφέρεται σε ψυχικά – διανοητικά γνωρίσματα, όπως ψυχική διαταραχή, μαθησιακές δυσκολίες, εθισμός σε ουσίες κ.α. ή σε κοινωνικοοικονομική κατάσταση όπως μετανάστευση, φτώχεια, ανεργία κ.ά. Το κοινωνικό στίγμα, είναι πάντοτε μια αρνητική, δυσβάστακτη και ανεπιθύμητη για το άτομο ιδιότητα που του αφαιρεί το δικαίωμα της κοινωνικής αποδοχής και της ισότιμης συμμετοχής στην κοινωνική ζωή. Και, βέβαια, συνώνυμες έννοιες με το κοινωνικό στίγμα είναι τα στερεότυπα, οι προκαταλήψεις και οι διακρίσεις, έννοιες που βάζουν τροχοπέδη στην εμπέδωση της αρμονικής συνύπαρξης των ανθρώπων, στην πρόοδο και στην ανάπτυξη.

Κι αυτό γιατί, ένα παιδί που μαθαίνει να απομονώνει το συμμαθητή του επειδή προέρχεται από οικογένεια με χαμηλά εισοδήματα, ένας έφηβος που αγωνίζεται να προσαρμοστεί στα κυρίαρχα πρότυπα επιλέγοντας να φοράει το ίδιο στυλ ρούχων έτσι ώστε να μην αποκλίνει από την ομάδα, ένας ενήλικας που έχει φοβική στάση στην ομοφυλοφιλία θεωρώντας τα άτομα με διαφορετικές προτιμήσεις ανήθικα ή ανώμαλα, ένα άτομο που αντιμετωπίζει τους μετανάστες ως απειλή θεωρώντας ότι ευθύνονται για όλα τα κακώς έχοντα της «καθώς πρέπει» κοινωνίας μας, σίγουρα θα συμβάλουν στη διαιώνιση του ρατσισμού όλων των μορφών και θα οδηγήσουν στην οικοδόμηση μιας κοινωνίας κλειστής και απομονωτικής, που θα αυτοκαταστρέφεται και θα αναχαιτίζει την πολυχρωμία. Η δημιουργία στερεοτυπικών αναπαραστάσεων για τον «ανάπηρο», τον «χοντρό», τον «σπασίκλα», τον «ξένο», τον «τρελό», κ.ο.κ., οδηγεί στην απολυτοποίηση και μεγαλοποίηση των ειδικών χαρακτηριστικών αυτών των ατόμων σε ακραίο πολλές φορές βαθμό. Έτσι, επιβαρύνεται η κατάσταση του ατόμου, πλήττεται ο αυτοσεβασμός του και υποβιβάζεται η αυτοεκτίμησή του γιατί πέραν του ότι καλείται να αντιμετωπίσει τη διαφορετικότητά του, πρέπει να χειριστεί κάτι πολύ δυσκολότερο: την αρνητική στάση της κοινωνίας απέναντι στη διαφορετικότητά του.

Βέβαια, στα παραπάνω συμβάλλει καθοριστικά η κουλτούρα που καλλιεργεί, από πολύ νωρίς, η οικογένεια και το σχολείο αλλά και η καθολική επιρροή που ασκούν τα Μ.Μ.Ε., τα οποία δημιουργούν παρανοήσεις και λανθασμένες συλλογικές αναπαραστάσεις για κατηγορίες ατόμων. Μεγάλο επίσης ρόλο διαδραματίζει η ελλιπής και ανεπαρκής παιδεία και η έλλειψη ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης πάνω σε ζητήματα σχετικά με τη διαφορετικότητα. Γι΄ αυτό, γινόμαστε, χωρίς να το συνειδητοποιούμε, φορείς στερεοτύπων και αναπαράγουμε απορριπτικές συμπεριφορές που ενισχύουν στο άτομο με την όποια διαφορετικότητα το αίσθημα κατωτερότητας και μειονεξίας όπως με το έντονο κοίταγμα, με την καχυποψία (όχι μόνο σε αυτά που λέμε αλλά και στον τρόπο που τα εκφράζουμε) μέσω της στάσης του σώματός μας, με αδιάκριτες ερωτήσεις κ.ά. Και αυτό γιατί μας διαφεύγει πως οι έννοιες του «κανονικού» και του «μη κανονικού» είναι υποκειμενικές και όχι απόλυτες αφού εξαρτώνται από το κυρίαρχο κοινωνικό, πολιτισμικό και ιστορικό πλαίσιο της κάθε εποχής.

Μέσα από τη συχνή, λόγω της ιδιότητάς μου, επαφής με παιδιά όλων των ηλικιών, έχω αρχίσει, πλέον, να βλέπω το αύριο με ελπίδα, με θετικότητα και αισιοδοξία. Έχω πραγματικά εντυπωσιαστεί από την ωριμότητα και τη μεστότητα των λόγων των παιδιών. Όλα ανεξαιρέτως τα παιδιά, κάθε ηλικίας, έχουν κάτι να πουν. Αν τους δοθούν ευκαιρίες μπορούν να συμβάλουν θετικά και δημιουργικά στη διαμόρφωση του σήμερα και του αύριο. Απόδειξη αυτού που λέω, είναι η εφημερίδα «Δασουπολίτης», την οποία μου αποστείλατε και την οποία, σας διαβεβαιώ, διάβασα με εξαιρετικό ενδιαφέρον και εντυπωσιάστηκα. Θέλω, πραγματικά, να σας συγχαρώ, για τον πλούτο των θεμάτων με τα οποία έχετε ασχοληθεί για το ότι εκφραστήκατε ελεύθερα με κριτική, πολλές φορές, διάθεση, αλλά ταυτόχρονα, με λογικά και εντυπωσιακά επιχειρήματα, σχολιάζοντας και αναλύοντας μέσα από τα άρθρα σας ζητήματα που σας απασχολούν. Θέλω να πιστεύω ότι θα συνεχίσετε με τον ίδιο ενθουσιασμό να ενδιαφέρεστε για το τι συμβαίνει γύρω σας, να ενημερώνεστε, να εκφράζεστε ελεύθερα και να εξωτερικεύετε τις ανησυχίες και τις σκέψεις σας. Έτσι ασκείτε έμπρακτα το δικαίωμά σας «για συμμετοχή».

Σε αυτό, αναμφίβολα, συμβάλλουν και οι δάσκαλοί σας και ευρύτερα το σχολικό πλαίσιο, το οποίο, αν είναι δεκτικό και θετικό στην κριτική, τότε θα προωθήσει και θα ενισχύσει την ενεργό συμμετοχή όλων αδιακρίτως των παιδιών στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων, σε όλα τα θέματα που σας αφορούν. Έτσι, με μικρά αλλά σταθερά βήματα, θα μεταμορφώσετε την κοινωνία, θα την αλλάξετε με τις πράξεις σας, θα την εμπλουτίσετε με μουσικές από όλο τον κόσμο, θα της δώσετε χρώματα και φωνές διαφορετικές. Θα πάτε κόντρα στην ομοιογένεια και στην ομοχρωμία, θα πάτε ενάντια στην ξενοφοβία και στον αποκλεισμό, θα κονταροχτυπηθείτε με το ρατσισμό και τις διακρίσεις. Μπορεί να ακούγεται δύσκολο και ακατόρθωτο. Άλλωστε, θα διερωτάστε μέσα σας: τι μπορεί να κάνει ένα παιδί, μικρό κι ασήμαντο, για να αλλάξει μια ολόκληρη κοινωνία; Κι όμως, πιστέψτε με, μπορείτε να κάνετε πολλά. Έχετε φωνή, έχετε λόγο, έχετε δικαιώματα και πρέπει να μάθετε να τα διεκδικείτε, όχι μόνο για τον εαυτό σας αλλά και για όλους όσοι, σήμερα μπορεί να μην έχουν τις ίδιες ευκαιρίες μ΄ εσάς, λόγω της όποιας διαφορετικότητάς τους. Γι΄ αυτό, μην περιμένετε εμάς τους μεγάλους. Γίνετε εσείς η αλλαγή. Είναι στο χέρι σας!







Κατεβάστε το αρχείο Acrobat ΥΠΕΡ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΔΙΑΚΡΙΣΕΩΝ.pdf


Πίσω στην προηγούμενη σελίδα





Back To Top