Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Μετάβαση στο περιεχόμενο

Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Ανεξάρτητος Εθνικός Οργανισμός Δικαιωμάτων του Παιδιού - Κύπρος

Εισήγηση Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, κας Λήδας Κουρσουμπά, στο Παγκύπριο Συνέδριο της Συμβουλευτικής Επιτροπής για την Πρόληψη και την Καταπολέμηση της Βίας στην Οικογένεια με θέμα:
“Βία στην Οικογένεια: πρόληψη, προστασία και δίωξη”

Γραφεία Ιδρύματος Λεβέντη,
Τρίτη 5 Νοεμβρίου 2013, 08:30 - 16:00

"Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Προστασία του Παιδιού από τη Σεξουαλική Εκμετάλλευση & Σεξουαλική Κακοποίηση – The Lanzarote Convention"

Θέλω να ευχαριστήσω τη Συμβουλευτική Επιτροπή για την Πρόληψη και την Καταπολέμηση της Βίας στην Οικογένεια για την πρόσκλησή της να συμμετέχω και να μιλήσω στο σημερινό συνέδριο. Υπογραμμίζω ότι, η προσπάθεια για την καταπολέμηση της βίας στην οικογένεια, είναι μια κοινή προσπάθεια, καθότι, στις πλείστες των περιπτώσεων, θύματα αυτής της βίας, άμεσα ή έμμεσα, είναι και τα παιδιά.

Κυρίες και κύριοι, φίλες και φίλοι,

“Δε χρειάζεται να πειστεί ο οποιοσδήποτε σε αυτό τον κόσμο ότι τα παιδιά θα πρέπει να προστατευτούν πλήρως από κάθε μορφή βίας. Πολύ λίγα θέματα απολαμβάνουν της ίδιας υποστήριξης στο διεθνή χώρο όπως το θέμα της προώθησης και προστασίας των δικαιωμάτων του παιδιού. Κι όμως, σε κάθε χώρα αυτού του κόσμου, παιδιά συνεχίζουν να φοβούνται και να βιώνουν βία χωρίς να δέχονται την απαραίτητη βοήθεια, ή να στηρίζονται ή ακόμη να ακούγονται. Σε πολλές περιπτώσεις, τα παιδιά προδίδονται από αυτούς που είναι υπεύθυνοι για την προστασία και την ευημερία τους”.

Η δήλωση ανήκει στον Paulo Sergio Pinheiro, Ανεξάρτητο Εμπειρογνώμονα, που εκπόνησε και παρουσίασε το 2006, ενώπιον της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, την πρώτη σε βάθος Έκθεση του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών για το παγκόσμιο φαινόμενο της βίας κατά των παιδιών και φέρνει στην επιφάνεια μια από τις πιο ζοφερές πραγματικότητες του σύγχρονου κόσμου: Την αποτυχία μας να προσφέρουμε στα παιδιά ένα ασφαλές και προστατευμένο περιβάλλον ικανό να τους διασφαλίσει την πλήρη και αρμονική ανάπτυξή τους. Ακόμη και σήμερα, η βία ενάντια στα παιδιά, συνιστά μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που διαχρονικά αντιμετωπίζουν, όλες σχεδόν οι κοινωνίες. Άμεσα συνδεδεμένη με τη φυσική αδυναμία των παιδιών και την κοινωνική και βιολογική τους εξάρτηση από τους ενήλικες, είναι ένα ιδιαίτερα σύνθετο κοινωνικό πρόβλημα το οποίο, σε όλες τις περιπτώσεις, αποστερεί από τα παιδιά το δικαίωμά τους στην ευημερία. Ταυτόχρονα, κάθε μορφής βία, διαταράσσει την ικανότητα των παιδιών να μαθαίνουν και να κοινωνικοποιούνται φυσιολογικά, αφήνοντάς τους ανεξίτηλα ίχνη για το υπόλοιπο της ζωής.

Η σεξουαλική βία κατά των παιδιών – στις πιο ακραίες της μορφές: σεξουαλική κακοποίηση και σεξουαλική εκμετάλλευση – είναι, χωρίς καμιά αμφιβολία, μια από τις απεχθέστερες μορφές βίας κατά των παιδιών. Και μόνο μια αναφορά στα ποσοστά των παιδιών που δυνατόν να πέσουν θύματα κάποιας μορφής σεξουαλικής βίας, στα Κράτη - μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης, ένα στα πέντε, είναι αρκετό για να αναδείξει το μέγεθος του προβλήματος.

Σύμφωνα με το Συμβούλιο της Ευρώπης, η συντριπτική πλειοψηφία των παιδιών θυμάτων, κακοποιούνται από ένα οικείο σε αυτά πρόσωπο ή/και από άτομα του ευρύτερου οικογενειακού περιβάλλοντος. Τα παιδιά θύματα, και ειδικότερα τα παιδιά που πέφτουν θύμα στα πλαίσια του στενού αλλά και του ευρύτερου οικογενειακού τους περιβάλλοντος, τις περισσότερες φορές κυνηγημένα από αισθήματα ντροπής, ενοχής αλλά και φόβο, τόσο απέναντι στο θύτη όσο και απέναντι σε ενδεχόμενο κοινωνικό στιγματισμό και περιθωριοποίηση, επιλέγουν ή καλύτερα υποχρεούνται να μην αποκαλύψουν τη φρίκη που βιώνουν. Από την άλλη, κάποια παιδιά είναι τόσο μικρά που, είτε δεν είναι ικανά να αντιληφθούν τι ακριβώς τους συμβαίνει, ή, πολύ πιο συχνά, δεν γνωρίζουν που να καταφύγουν για βοήθεια και πώς να τη ζητήσουν. Είναι ευθύνη της συντονισμένης πολιτείας, και καθενός από μας ξεχωριστά, να αναζητήσουμε τρόπους για να σταματήσουμε το έγκλημα αυτό κατά των παιδιών μας.

Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού είναι το ισχυρότερο νομικό εργαλείο που διαθέτει η παγκόσμια κοινότητα, προκειμένου να προωθήσει και να προστατεύσει αποτελεσματικά τα δικαιώματα των παιδιών. Η Σύμβαση, με σειρά άρθρων της, δεσμεύει τα Κράτη μέλη να λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα, προκειμένου να προστατεύουν τα παιδιά από κάθε μορφής βία, σεξουαλική εκμετάλλευση και κακοποίηση, απαγωγή, πώληση και διακίνηση, κάθε μορφής εκμετάλλευση καθώς και από σκληρή και απάνθρωπη μεταχείριση.

Το Προαιρετικό Πρωτόκολλο της Σύμβασης, αναφορικά με την Πώληση Παιδιών, την Παιδική Πορνεία και την Παιδική Πορνογραφία, ενισχύει περαιτέρω τη δέσμευση αυτή καθώς και άλλες Πράξεις των Ηνωμένων.

Παρά την ύπαρξη των πιο πάνω οικουμενικών δεσμευτικών Πράξεων, η Επιτροπή Ειδικών του Συμβουλίου της Ευρώπης, για την Προστασία των Παιδιών από τη σεξουαλική εκμετάλλευση έκρινε, το 2006, ότι δεν υπήρχε ένα ολοκληρωμένο έγγραφο που να καλύπτει όλες τις πτυχές της προστασίας των παιδιών από τη σεξουαλική κακοποίηση και σεξουαλική εκμετάλλευση Ibid, paragraph 32. . Ως αποτέλεσμα, ξεκίνησε η κατάρτιση της Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Προστασία των Παιδιών ενάντια στη Σεξουαλική Εκμετάλλευση και Σεξουαλική Κακοποίηση (γνωστή και ως Σύμβαση Λανζαρότε), η οποία ολοκληρώθηκε το 2007 και τέθηκε σε εφαρμογή την 1η Ιουλίου 2010.

Η Σύμβαση Λανζαρότε, είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού και είναι το πρώτο εργαλείο που αντιμετωπίζει τη σεξουαλική κακοποίηση παιδιών ως έγκλημα, ανεξάρτητα από το χώρο που διαπράττεται ή το ποιος είναι ο θύτης Protecting children from sexual violence. A comprehensive approach, Council of Europe Publications, 2010, p.8.

Η Κύπρος υπόγραψε τη Σύμβαση Λανζαρότε το 2007. Η κύρωσή της με νόμο δεν έχει ακόμα πραγματοποιηθεί. Ένας από τους στόχους της εκστρατείας «Ένα στα Πέντε», είναι, ακριβώς, και η κύρωση της Σύμβασης Λανζαρότε με την ανάπτυξη των απαραίτητων προγραμμάτων για την πλήρη εφαρμογή της.

Σύμφωνα με το κείμενο της ίδιας της Σύμβασης Λανζαρότε, οι σκοποί της είναι:

      α. η πρόληψη και η καταπολέμηση της σεξουαλικής εκμετάλλευσης και της σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών,
      β. η προστασία των δικαιωμάτων των παιδιών που είναι θύματα σεξουαλικής εκμετάλλευσης και κακοποίησης, και,
      γ. η προώθηση της εθνικής και διεθνούς συνεργασίας ενάντια στη σεξουαλική εκμετάλλευση και κακοποίηση παιδιών.
Ανάμεσα σε άλλα, η Σύμβαση, απαιτεί την ποινικοποίηση όλων των μορφών σεξουαλικών αδικημάτων ενάντια σε παιδιά και την υιοθέτηση ειδικής νομοθεσίας και λήψης μέτρων καθόσον αφορά την πρόληψη της σεξουαλικής βίας, την προστασία των παιδιών-θυμάτων και, την τιμωρία των θυτών. Τονίζει τη σημασία δημιουργίας τράπεζας δεδομένων και της επαρκούς εκπαίδευσης των παιδιών σε θέματα προστασίας τους από τη σεξουαλική κακοποίηση και σεξουαλική εκμετάλλευση. Επιπρόσθετα, ορίζει ξεκάθαρα ότι, οι δικαστικές διαδικασίες πρέπει να είναι φιλικές προς τα παιδιά και να λαμβάνουν υπόψη τόσο το τραύμα που φέρνει η κακοποίηση όσο και την ανάγκη των θυμάτων για ασφάλεια και προστασία της ταυτότητάς τους. Η Σύμβαση Λανζαρότε καλεί, επίσης, τις χώρες να ενθαρρύνουν τη συμμετοχή των ίδιων των παιδιών στο σχεδιασμό τόσο των προγραμμάτων διαφώτισης του κοινού όσο και των πολιτικών πρόληψης της σεξουαλικής βίας Ibid, p.9.

Σημειώνω ακόμη ότι, η Σύμβαση Λανζαρότε δεσμεύει κάθε Μέλος να λαμβάνει μέτρα για να διασφαλίσει το συντονισμό σε εθνικό ή τοπικό επίπεδο ανάμεσα στους διάφορους φορείς που είναι υπεύθυνοι για την προστασία, την πρόληψη και τον αγώνα ενάντια στη σεξουαλική εκμετάλλευση και σεξουαλική κακοποίηση παιδιών, ιδιαιτέρα στον τομέα της εκπαίδευσης, της υγείας, των κοινωνικών υπηρεσιών καθώς και των άρχων επιβολής του νόμου και των δικαστικών αρχών. Στα μέτρα εθνικού συντονισμού και συνεργασίας, η Σύμβαση περιλαμβάνει τη λειτουργία ανεξάρτητων θεσμών για την προώθηση και προστασία των δικαιωμάτων του παιδιού, διασφαλίζοντας ότι τους παρέχονται συγκεκριμένοι πόροι και αρμοδιότητες. Στην Κύπρο, ο Θεσμός της Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού έχει αυτό το ρόλο.

Αναγνωρίζοντας ακριβώς, τη σημαντική ευθύνη, που φέρει ο Θεσμός τον οποίο υπηρετώ, από τους πρώτους μήνες από την ανάληψη των καθηκόντων μου ως Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, επικεντρώνω σημαντικό μέρος της δραστηριότητας και των δράσεων που αναπτύσσω στην καταπολέμηση του τρομερού αυτού κοινωνικού προβλήματος.

To 2008 άνοιξα δημόσιο διάλογο με αφορμή μια, κατά την άποψή μου ατυχή, πλην όμως τελεσίδικη και ως εκ τούτου σεβαστή, απόφαση, σε εκδίκαση έφεσης, με την οποία το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάσισε τη μείωση της ποινής σε πατριό ο οποίος βρέθηκε από το Κακουργιοδικείο ένοχος για βιασμό, διαφθορά και άσεμνη επίθεση κατά της ανήλικης θετής κόρης του. Θεώρησα υποχρέωσή μου να προχωρήσω σε δημόσια παρέμβαση σε σχέση με το σοβαρό αυτό θέμα, δύο μόνο μήνες ουσιαστικά μετά την επίσημη ανάληψη των καθηκόντων μου.

Στη δημόσιά μου αυτή παρέμβαση υπογράμμισα την έντονη μου ανησυχία για τις κοινωνικές προεκτάσεις του θέματος και τις αλυσιδωτές επιπτώσεις που πιθανό να επιφέρει γενικότερα στην κοινωνία. Επισήμανα δε πως για κάθε είδους αδίκημα που αφορά τις διάφορες μορφές βίας εναντίον παιδιών υπεύθυνος, σε κάθε περίπτωση, είναι ο ενήλικας που την ασκεί.

Σε συνέχεια της παρέμβασης αυτής, συγκάλεσα σύσκεψη στο Γραφείο μου όλων των ενδιαφερόμενων φορέων με στόχο το συντονισμό των δράσεων/προγραμμάτων που ο κάθε φορέας χειρίζεται ή προτίθεται να αναλάβει προς επίτευξη του κοινού στόχου αναφορικά με τη διασφάλιση και την κατοχύρωση των δικαιωμάτων του παιδιού. Στη σύσκεψη κλήθηκαν, πέραν των αρμόδιων κρατικών Υπηρεσιών (ΥΚΕ, ΥΠΠ, Παιδοψυχιατρικές Υπηρεσίες), η Συμβουλευτική Επιτροπή για την Πρόληψη και Καταπολέμηση της Βίας στην Οικογένεια, ο Σύνδεσμος για την Πρόληψη και Αντιμετώπιση της Βίας στην Οικογένεια, ο Κυπριακός Σύνδεσμος Οικογενειακού Προγραμματισμού και η ΠΣΕΠΕΠ. Έγινε εκτενής ανασκόπηση των δράσεων που αναλαμβάνει κάθε φορέας στη βάση δεικτών που είχε ετοιμάσει το Γραφείο μου. Η κοινή διαπίστωση ήταν ότι, οφείλουμε όλοι να κάνουμε πολύ περισσότερα αν θέλουμε να έχουμε αποτέλεσμα.

Ο χρόνος που έχω στη διάθεσή μου δεν επιτρέπει την πλήρη και λεπτομερή αναφορά στις δράσεις που κατά καιρούς έχω αλλά και συνεχίζω να αναπτύσσω σχετικά με την καταπολέμηση της σεξουαλικής βίας κατά των παιδιών. Σε αυτές περιλαμβάνονται δημόσιες παρεμβάσεις, ενέργειες για την προώθηση εθνικής στρατηγικής και σχεδίου δράσης, κατάθεση εισηγήσεων και προτάσεων στο επίπεδο κοινοβουλευτικών επιτροπών, οργάνωση και συμμετοχή σε επιμορφωτικά σεμινάρια για επαγγελματίες που εργάζονται με παιδιά αλλά και γονείς, ευαισθητοποίηση και ενδυνάμωση των ίδιων των παιδιών, προώθηση του αντικειμένου της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης στο χώρο του δημόσιου σχολείου.

Ως Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού έχω εμπλακεί ενεργά στην προώθηση της εκστρατείας, «Ένα στα Πέντε», στους στόχους της οποίας έχει αναφερθεί ήδη η κα Κυριακίδου. Πιο συγκεκριμένα, ενόψει του θεσμικού ρόλου που η ίδια η Σύμβαση αλλά και ο σχεδιασμός της εκστρατείας από το Συμβούλιο της Ευρώπης, εναποθέτει στους εθνικούς Επιτρόπους για τα παιδιά, μετά τη συμμετοχή μου στην τελετή έναρξης της πανευρωπαϊκής εκστρατείας στη Ρώμη, στις 29 Νοεμβρίου 2010, εργάζομαι με στόχο, αφενός την προώθηση της κύρωσης της Σύμβασης σε εθνικό επίπεδο και, αφετέρου, την υιοθέτηση πολιτικών, δράσεων και προγραμμάτων από μέρους της Πολιτείας, τα οποία θα στοχεύουν στην ενδυνάμωση, με γνώση και δεξιότητες, των παιδιών, των οικογενειών τους και της ευρύτερης κοινωνίας, ώστε να καταπολεμηθεί η σεξουαλική βία ενάντια στα παιδιά. Σε όλα αυτά, αντλώ από τα παιδιά και, ταυτόχρονα, ενθαρρύνω και προωθώ τη συμμετοχή των ίδιων των παιδιών, όπως άλλωστε επιβάλλεται όχι μόνο από τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού αλλά και από την ίδια τη Σύμβαση Λανζαρότε. Ως Επίτροπος έχω προσανατολίσει αρκετές από τις δράσεις του Γραφείου μου, όπως το Θερινό Εργαστήρι, το Πρόγραμμα της Ομάδας Εφήβων Συμβούλων (ΟΕΣ), τα Εκπαιδευτικά Προγράμματα για Εκπαιδευτικούς και το Πρόγραμμα Επισκέψεων μου στα σχολεία, «Δώσε Φωνή στην Άποψή σου», και σχεδίασα και ήδη εφαρμόζω νέες δράσεις, σύμφωνα με τους στόχους της εκστρατείας. Παράλληλα, είχα προτείνει στην τότε Υπουργό Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων τη σύσταση Εθνικής Επιτροπής για την προώθηση της εκστρατείας. Η πρότασή μου έγινε αποδεκτή. Η πρώτη συνάντηση με την τότε Υπουργό έγινε το Μάιο του 2011 συνεπεία της οποίας κλήθηκε η πρώτη συνεδρία της Εθνικής Επιτροπής τον Ιανουάριο του 2012. Ενώπιον της Επιτροπής, τέθηκε ένα πλαίσιο δράσεων, οι οποίες περιλαμβάνουν ενέργειες από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς για ευαισθητοποίηση γύρω από τα θέματα Σύμβασης, ενώ έχουν αναληφθεί υποχρεώσεις από όλους τους φορείς, στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων τους, ώστε να προχωρήσουν σε σεμινάρια εκπαίδευσης και κατάρτισης γονιών και εκπαιδευτικών, αλλά και σε δράσεις οι οποίες περιλαμβάνουν τα ίδια τα παιδιά. Είμαι βέβαια ότι η σημερινή Υπουργός, κα Ζέτα Αιμιλιανίδου, η οποία άλλωστε έχει αποδείξει από τη μέχρι σήμερα σταδιοδρομία της, ότι στοχεύει πάντα στην αποτελεσματικότητα, παρακάμπτοντας γραφειοκρατικές αγκυλώσεις, θα προωθήσει το θέμα με τρόπο που να έχουμε το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα.

Κυρίες και κύριοι,

Η σεξουαλική βία ενάντια στα παιδιά δε συνιστά μόνο κατάφορη παραβίαση της αξιοπρέπειας και άλλων δικαιωμάτων των παιδιών. Υποσκάπτει, παράλληλα, τα ηθικά θεμέλια της κοινωνίας μας. Υπό την έννοια αυτή, είναι ένα επαίσχυντο έγκλημα, το οποίο αφορά όλους ως σύνολο και τον καθένα ξεχωριστά ως άτομο. Ευθύνη όλων όσοι και όσες σέβονται και προασπίζονται τα δικαιώματα του παιδιού είναι να ενεργήσουν, προκειμένου η μάστιγα αυτή κατά των παιδιών μας να καταπολεμηθεί. Δεν είναι λοιπόν, καθόλου τυχαίο, ότι ένα από τα κεντρικά μηνύματα της εκστρατείας ορίζει ότι, όλοι μαζί και ο καθένας ξεχωριστά, έχουμε ένα σημαντικό ρόλο για τον τερματισμό της Σεξουαλικής Βίας ενάντια στα παιδιά. Αυτό το μήνυμα θα ήθελα, κλείνοντας, να σας παρακαλέσω να κρατήσετε.

Ευχαριστώ.







Κατεβάστε το αρχείο Word Εισήγηση Επιτρόπου για τις 5 11 2013 SPAVO.doc


Πίσω στην προηγούμενη σελίδα





Back To Top