Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Μετάβαση στο περιεχόμενο

Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Ανεξάρτητος Εθνικός Οργανισμός Δικαιωμάτων του Παιδιού - Κύπρος

Ομιλία της Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, Λήδας Κουρσουμπά, στην Επετειακή Εκδήλωση με την ευκαιρία της Παγκόσμιας Ημέρας των Δικαιωμάτων του Παιδιού
Κινηματοθέατρο Παλλάς
Κυριακή, 20 Νοεμβρίου 2011, ώρα 19:30
«Το δικαίωμα του παιδιού στη Μη Διάκριση»


Εξοχότατε κύριε Πρόεδρε της Δημοκρατίας
Αγαπητά μου παιδιά,
Κυρίες και κύριοι

Στις 20 Σεπτεμβρίου 2011, ο 14χρονος Jamey Rodemeyer, στο Williamsville της Νέας Υόρκης, έθεσε τέρμα στη ζωή του, μη αντέχοντας το βάρος ενός κοινωνικού στίγματος. Ο Jamey, υπήρξε θύμα ενός συστηματικού και διαρκούς εκφοβισμού, ως αποτέλεσμα της διαφορετικότητάς του ως προς το σεξουαλικό του προσανατολισμό.

O Jamey, δεν μπόρεσε να αντέξει τις λεκτικές επιθέσεις, τους εμπαιγμούς, τις κοροϊδίες και τις απειλές που εισέπραττε σε καθημερινή βάση, τόσο κατά πρόσωπο όσο και μέσω του διαδικτύου. Μερικές μόνο μέρες προτού επιχειρήσει το μοιραίο, σημείωνε στο προσωπικό του ιστολόγιο: «Συνεχώς μιλώ για τον έντονο εκφοβισμό που δέχομαι, αλλά κανένας δεν ακούει. Τι θα πρέπει να κάνω ώστε οι άνθρωποι να με ακούσουν;»

Η περίπτωση του 14χρονου Jamey, αποτυπώνει ξεκάθαρα και με τον πιο δραματικό τρόπο, τις καταστροφικές συνέπειες που είναι δυνατόν να έχει ο κοινωνικός εξοστρακισμός, συμβολικός ή πραγματικός, στη ζωή ενός παιδιού - και όχι μόνο.

Η κραυγή αγωνίας του Jamey, συνοψίζει την αγωνία – άλλοτε δημόσια και άλλοτε ερμητικά ιδιωτική - εκατομμυρίων παιδιών σε ολόκληρο τον κόσμο, θυμάτων διακρίσεων, προκαταλήψεων και αρνητικών στερεοτύπων. Το φύλο, η αναπηρία, η φυλή, η ξενοφοβία και ο ρατσισμός, η εθνοτική καταγωγή, ο σεξουαλικός προσανατολισμός, το μεταναστευτικό βιογραφικό, η κοινωνική καταγωγή, η διαμονή σε αγροτικές ή απομακρυσμένες από τα αστικά κέντρα περιοχές, είναι, σύμφωνα με μακροσκελή λίστα που ετοίμασε η Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού, μόνο μερικοί από τους λόγους για τους οποίους, παιδιά σε ολόκληρο τον κόσμο γίνονται θύματα δυσμενών διακρίσεων.

Εξοχότατε κύριε Πρόεδρε
Κυρίες και κύριοι,

Στις εκατόμβες των θυμάτων του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, περιλαμβάνονται ενάμιση εκατομμύριο παιδιά τα οποία, φέροντας ένα κίτρινο αστέρι στο πέτο «εξολοθρεύτηκαν ως παράσιτα στο όνομα μιας ιδεολογίας βαθιάς ριζωμένης σε μια παιδοκεντρική χριστιανική κουλτούρα».

Οι φρικαλεότητες του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου υποχρέωσαν τη Διεθνή Κοινότητα να αναζητήσει, εκείνες τις σταθερές, τις αρχές και τις αξίες πάνω στις οποίες θα ήταν δυνατόν να οικοδομηθεί μια ανθρωποκεντρική και δίκαιη κοινωνία. Η Οικουμενική Διακήρυξη των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, καρπός αυτής της αναζήτησης, συνοψίζει το όραμα μιας κοινωνίας απαλλαγμένης από κάθε μορφή βίας. Μιας κοινωνίας όπου όλοι οι άνθρωποι, χωρίς καμιά διάκριση, θα έχουν τη δυνατότητα και την ευκαιρία να απολαύσουν το πλήρες φάσμα των δικαιωμάτων τους, σε συνθήκες ασφάλειας και ειρήνης.

Με σημείο αναφοράς τη θέση / παραδοχή ότι, όλοι οι άνθρωποι γεννιούνται ελεύθεροι και ίσοι στην αξιοπρέπεια και τα δικαιώματα, τα ανθρώπινα δικαιώματα γίνονται αντιληπτά ως αναπόσπαστο μέρος της ανθρώπινη φύσης. Κάθε άνθρωπος, από τη στιγμή της γέννησής του, είναι φορέας εγγενούς αξιοπρέπειας και αναπαλλοτρίωτων δικαιωμάτων. Η αξιωματική αυτή θέση συνιστά το υπόβαθρο της Αρχής της Μη Διάκρισης, «βασικής και γενικής αρχής σε ότι αφορά την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων», που συνοψίζεται στο άρθρο 2 της Οικουμενικής Διακήρυξης σύμφωνα με το οποίο, «Κάθε άνθρωπος δικαιούται να επικαλείται όλα τα δικαιώματα και όλες τις ελευθερίες που προκηρύσσει η παρούσα Διακήρυξη, χωρίς καμία απολύτως διάκριση».

Στις τελευταίες πέντε δεκαετίες, αριθμός διεθνών και περιφερειακών πράξεων κατοχύρωσαν νομικά, επεξεργάστηκαν και ανέπτυξαν περαιτέρω, τα δικαιώματα τα οποία περιλαμβάνει η Οικουμενική Διακήρυξη ή/ και επιβεβαίωσαν και ενδυνάμωσαν τα δικαιώματα αδύναμων, κοινωνικά και πολιτικά, ομάδων.

Η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού, της οποίας την υιοθέτηση από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, πριν από 22 χρόνια, γιορτάζουμε σήμερα, αποτελεί έκφραση της δεδηλωμένης θέλησης της παγκόσμιας κοινότητας, να κατοχυρώσει σε κάθε παιδί τη δυνατότητα να μεγαλώσει σε ένα περιβάλλον, που θα του παρέχει ασφάλεια και υγιή ανάπτυξη, θα του επιτρέπει να καλλιεργήσει το πλήρες πλέγμα των δυνατοτήτων και των ταλέντων του και θα του προσφέρει τις ευκαιρίες, ώστε να μεταβεί στην ενήλικη ζωή, πλήρως εφοδιασμένο με τις δεξιότητες, τις στάσεις και τις γνώσεις που χαρακτηρίζουν ένα δημοκρατικό πολίτη.

Ερχόμενη σε ρήξη με την παραδοσιακή αντίληψη που θέλει το παιδί αποκλειστικά και μόνο ως ένα ενήλικα εν των γίγνεσθαι, η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού, θεμελιώνει μια νέα θεώρηση του παιδιού. Αναγνωρίζει και κατοχυρώνει το παιδί ως φορέα δικαιωμάτων και διαπραγματεύεται την παιδικότητα ως μια ιδιαίτερη και σημαίνουσας αξίας περίοδο της ζωής του ανθρώπου, και όχι απλά ως ένα στάδιο προπαρασκευής για την ενήλική ζωή.

Η Σύμβαση, κατοχυρώνει νομικά τα δικαιώματα των παιδιών, ως διακριτής κοινωνικής ομάδας, λαμβάνοντας υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της παιδικής ηλικίας και έχοντας ως σταθερό σημείο αναφοράς την αναπτυσσόμενη αυτονομία των παιδιών. Την ίδια στιγμή η Σύμβαση, ενσωματώνοντας την Αρχή της Μη Διάκρισης, δεσμεύει τα Κράτη Μέλη να προασπίζονται και να διασφαλίζουν τα δικαιώματα κάθε παιδιού και κάθε ομάδας παιδιών, χωρίς καμιά εξαίρεση.

Στη γλώσσα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ο όρος «διάκριση» αναφέρεται «σε κάθε μορφή διαφοροποίησης, εξαίρεσης, περιορισμού ή προτίμησης που γίνεται στη βάση της φυλής, του χρώματος, του φύλου, της γλώσσας, των πολιτικών ή άλλων απόψεων, των εθνικών ή κοινωνικών καταβολών, της ιδιοκτησίας, της γέννησης ή άλλης κατάστασης και που στοχεύει ή έχει ως αποτέλεσμα την ακύρωση ή τον περιορισμό της αναγνώρισης, της απόλαυσης ή της ενάσκησης από όλα τα άτομα, στην ίδια βάση, όλων των δικαιωμάτων και των ελευθεριών».

Σύμφωνα με την Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού, η Αρχή της Μη Διάκρισης, όπως κατοχυρώνεται στο άρθρο 2, είναι μια από τις τέσσερις βασικές αρχές της Σύμβασης, οι οποίες θα πρέπει να λειτουργούν καθοδηγητικά κατά την εφαρμογή των άλλων άρθρων της Σύμβασης.

Στη βάση της Αρχής της Μη Διάκρισης, το Κράτος έχει ευθύνη να διασφαλίζει ότι, κάθε παιδί και κάθε ομάδα παιδιών που βρίσκονται στην επικράτειά του, ανεξάρτητα από το καθεστώς παραμονής των ιδίων των παιδιών ή/ και των γονιών τους, θα έχουν τις ίδιες ευκαιρίες προκειμένου να απολαύσουν το πλήρες φάσμα των δικαιωμάτων τους. Υπογραμμίζω εδώ ότι, η Αρχή της Μη Διάκρισης, αποκλείει μεν οποιοδήποτε θετική ή δυσμενή μεταχείριση παιδιών τα οποία βρίσκονται κάτω από τις ίδιες συνθήκες, δεν αποκλείει, ωστόσο, την ανάπτυξη πολιτικών και τη λήψη μέτρων θετικής διάκρισης (affirmative action) τα οποία θα εξαλείψουν ή θα περιορίσουν συνθήκες που προκαλούν ή συμβάλλουν στη διαιώνιση διακρίσεων και, παράλληλα, θα ενισχύσουν τη δυνατότητα παιδιών να απολαύσουν τα δικαιώματά τους.

Σε κάθε περίπτωση, η Μη Διάκριση δεν ταυτίζεται με την ίδια μεταχείριση. Για αυτό, η Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών, ζητά από τα Κράτη, να συλλέγουν δεδομένα που αφορούν, όχι μόνο τη συνολική κατάσταση των παιδιών στο εσωτερικό τους, αλλά, και για κάθε ομάδα παιδιών ξεχωριστά. Σύμφωνα με την Επιτροπή, «Η δέσμευση της Μη Διάκρισης, απαιτεί από τα Κράτη να εντοπίζουν, κατά τρόπο ενεργό, τα μεμονωμένα παιδιά και τις ομάδες παιδιών, των οποίων η υλοποίηση των δικαιωμάτων δυνατόν να απαιτεί τη λήψη ειδικών μέτρων. […] Η αντιμετώπιση των διακρίσεων δυνατόν να απαιτεί αλλαγές στη νομοθεσία, τον τρόπο διαχείρισης και κατανομής των πόρων, όπως και τη λήψη εκπαιδευτικών μέτρων για την αλλαγή στάσεων» .

Η ευθύνη της συντεταγμένης πολιτείας, δε σταματά, λοιπόν, στον περιορισμό των δυσμενών διακρίσεων και προκαταλήψεων. Επεκτείνεται στην υποχρέωσή της για ανάπτυξη πολιτικών, οι οποίες να προλαμβάνουν τα συγκεκριμένα κοινωνικά φαινόμενα εν τη γενέσει τους. Το κράτος έχει ευθύνη και νομική υποχρέωση να διαμορφώσει και να εφαρμόσει προτάσεις, προγράμματα και δράσεις που να προωθούν μια κοινωνία χωρίς αποκλεισμούς, ανοιχτή στη διαφορετικότητα και με έφεση στην κοινωνική αλληλεγγύη. Μια κοινωνία η οποία να σέβεται, να προασπίζεται και να προωθεί «το δικαίωμα όλων των ατόμων και όλων των ομάδων να είναι διαφορετικοί, να θεωρούν τους εαυτούς τους διαφορετικούς και να γίνονται αποδεχτοί ως τέτοιοι».

Κυρίες και κύριοι,

Η ποιότητα μιας κοινωνίας αποτυπώνεται στις καθημερινές συναλλαγές των μελών της, αντανακλάται στον τρόπο που διαχειρίζεται την ετερότητα, εκφράζεται στο βαθμό που ανταποκρίνεται στα αιτήματα και προασπίζεται τα δικαιώματα των αδυνάτων, των γυναικών, των ατόμων με αναπηρίες, των μεταναστών, των ατόμων με διαφορετικό σεξουαλικό προσανατολισμό και ναι των παιδιών.

Τα παιδιά, αποξενωμένα από κάθε μορφής πολιτική, οικονομική και συμβολική εξουσία, εξαρτώμενα, σε μεγάλο βαθμό, βιολογικά και κοινωνικά από τους ενηλίκους, συνιστούν μια από τις πλέον αδύναμες κοινωνικές ομάδες κι, ως εκ τούτου, ένα από τους κατ’ εξοχήν στόχους κοινωνικών διακρίσεων και προκαταλήψεων: Άλλοτε, δεν είναι αρκετά μεγάλα και δεν έχουν την απαιτούμενη ωριμότητα, άλλοτε τους λείπει η απαραίτητη εμπειρία και άλλοτε η αναγκαία κρίση… για αυτό θα πρέπει να παραμένουν σιωπηρά, στο περιθώριο, να μην έχουν άποψη, να επιδεικνύουν πειθήνια υπακοή, να μην αμφισβητούν και να μη διεκδικούν, να αποφεύγουν τη φράση «τα δικαιώματά μας» και να αναλαμβάνουν τις υποχρεώσεις τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις πρέπει να υπομένουν βουβά τον εξευτελισμό της αξιοπρέπειάς τους και κάθε σχεδόν μορφής βία απλά … για το καλό τους!

Και όμως, τα πιο πάνω μεταφέρουν μόνο μέρος των όσων καλούνται, πολλές φορές, να αντιμετωπίσουν τα παιδιά. Πέραν από το «στίγμα» της ανωριμότητας που επιβάλλει μια στρεβλωμένη αντίληψη της παιδικότητας, μεγάλος αριθμός παιδιών αντιπαλεύουν καθημερινά με άλλες τόσες κοινωνικές διακρίσεις και προκαταλήψεις, τις οποίες καλλιεργεί ο κόσμος των μεγάλων. Μπορώ να αναφέρω εδώ, τα κορίτσια, τα παιδιά με αναπηρίες, τα παιδιά πολιτικών προσφύγων, τα παιδιά με μεταναστευτικό βιογραφικό, τα παιδιά από χαμηλά κοινωνικο-οικονομκά στρώματα, κοκ.




Κύριε Πρόεδρε
Κυρίες και κύριοι,

Πέραν από τις νομοθετικές ρυθμίσεις, τις δομικές αλλαγές και τα θεσμικά μέτρα, η οικοδόμηση μιας κοινωνίας ανοιχτής στη διαφορετικότητα, θεμελιωμένης στα ανθρώπινα δικαιώματα, απαιτεί ταυτόχρονα κουράγιο και συνέπεια.

Χρειάζεται κουράγιο, γιατί, ενώ είναι ιδιαίτερα εύκολο να μιλάμε για παραβιάσεις δικαιωμάτων, είτε σε αφηρημένο επίπεδο είτε όταν αναφερόμαστε σε όσα συμβαίνουν αλλού – μακριά από μας, μάς είναι δύσκολο να επισημάνουμε, να παραδεχτούμε και, στη συνέχεια, να σταθούμε κριτικά απέναντι σε αυτές τις παραβιάσεις, όταν συμβαίνουν γύρω μας, στο σπίτι, τη γειτονιά, το χώρο εργασίας, τα σχολεία και τις κοινότητές μας. Μας είναι δύσκολο να σταθούμε απέναντι στο μέλος της οικογένειάς μας, το φίλο και τη γνωστή μας όταν με τη συμπεριφορά, τη στάση ή/ και το λόγο τους παραβιάζουν δικαιώματα άλλων. Kαι ακόμα πιο δύσκολο να αντιληφθούμε ότι εμείς μπορεί να παραβιάζουμε δικαιώματα άλλων.

Χρειάζεται συνέπεια γιατί, η επίκληση και ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν μπορεί να γίνεται ούτε επιλεκτικά ούτε κατά το δοκούν. Η ευαισθησία και η προσήλωσή μας στα ανθρώπινα δικαιώματα δοκιμάζονται, όχι όταν τα διεκδικούμε για λογαριασμό μας ή για λογαριασμό του παιδιού μας, της φίλης ή του γνωστού μας. Δοκιμάζονται όταν έχουμε να επιλέξουμε ανάμεσα στην αδιαφορία και τη δημοκρατική αντίδραση, ενώ δίπλα μας ένας πρόσφυγας – αιτητής πολιτικού ασύλου καταφρονείται, νεαρές γυναίκες οδηγούνται στην πορνεία, σταθμευμένα αυτοκίνητα στο πεζοδρόμιο εμποδίζουν συνανθρώπους μας σε αναπηρικό κάθισμα να διακινηθούν ελεύθερα στην πόλη, ένας ομοφυλόφιλος χλευάζεται, μια γυναίκα πέφτει θύμα εκμετάλλευσης, ένας μετανάστης ξυλοκοπείται, παιδιά υποχρεώνονται στη σιωπή και άλλα γίνονται θύματα βίαιης και κακοποιητικής συμπεριφοράς.

Κύριε Πρόεδρε,
Κυρίες και κύριοι

Αν το ζητούμενο όλων, είναι μια πραγματικά ανθρωποκεντρική κοινωνία, μια κοινωνία η οποία να θεωρεί τη διαφορετικότητα πλούτο , να προάγει το συμφέρον και να προασπίζεται τα δικαιώματα όλων των μελών της χωρίς καμιά διάκριση, τότε, καλούμαστε να διερωτηθούμε κατά πόσο διαθέτουμε, ως άτομα και ως κοινωνία, ικανοποιητικό απόθεμα κουράγιου και συνέπειας για να την επιδιώξουμε.








Κατεβάστε το αρχείο Word ΟΜΙΛΙΑ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ.doc


Πίσω στην προηγούμενη σελίδα





Back To Top