Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Μετάβαση στο περιεχόμενο

Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Ανεξάρτητος Εθνικός Οργανισμός Δικαιωμάτων του Παιδιού - Κύπρος


Α. ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟΥ:

Η βίαιη ρατσιστική συμπεριφορά έλαβε χώρα μετά το τέλος αθλητικής εκδήλωσης (αθλητικός αγώνας πετόσφαιρας μεταξύ των ομάδων κοριτσιών του Γυμνασίου Ακακίου και του Γυμνασίου Σταυρού Στροβόλου).
Θύμα της επίθεσης ήταν η 14 χρονη Μαργαρίτα Ντούκου. Η οικογένεια της Μαργαρίτας ήρθε από το Σουδάν πριν δέκα περίπου χρόνια. Η μητέρα της είναι κυπριακής καταγωγής ( ο πατέρας της είναι Κύπριος).

Β. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:
1. Η μη διάκριση είναι μια από τις βασικές αρχές, οι οποίες αποτελούν τον οδηγό ανάγνωσης της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού (Άρθρο 2). Σύμφωνα με το σχετικό άρθρο:

«1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη υποχρεούνται να σέβονται τα δικαιώματα, που αναφέρονται στην παρούσα Σύμβαση και να εξασφαλίζουν σε κάθε παιδί που υπάγεται στη δικαιοδοσία τους, χωρίς καμία διάκριση στη φυλή, το χρώμα, το φύλο, τη γλώσσα, τη θρησκεία, τις πολιτικές ή άλλες πεποιθήσεις του παιδιού ή των γονέων του ή των νόμιμων κηδεμόνων του ή την κρατική, εθνική ή κοινωνική καταγωγή τους, την περιουσιακή τους κατάσταση, την ανικανότητά τη γέννησή τους ή οποιασδήποτε άλλη κατάσταση.

Τα Συμβαλλόμενα Κράτη υποχρεούνται να παίρνουν όλα τα κατάλληλα μέτρα ώστε να εξασφαλίζεται η προστασία του παιδιού έναντι όλων των μορφών διάκρισης ή τιμωρίας, με βάση την υπόσταση, τις δραστηριότητες, τις εκφρασμένες απόψεις ή τις πεποιθήσεις των γονέων του, των νόμιμων κηδεμόνων του ή των μελών της οικογένειάς του. »
2. Στη Σύμβαση, και ειδικότερα στο Άρθρο 29, το οποίο αναφέρεται στους σκοπούς της εκπαίδευσης, υπογραμμίζεται ο ρόλος της εκπαίδευσης στην οικοδόμηση μιας κοινωνίας ανοιχτής στη διαφορετικότητα και δεσμευμένης στο σεβασμό και την προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Πιο συγκεκριμένα, στο εν λόγω Άρθρο σημειώνονται τα ακόλουθα:

«Τα Συμβαλλόμενα Κράτη συμφωνούν ότι η εκπαίδευση του παιδιού πρέπει να αποσκοπεί:
α. Στην ανάπτυξη της προσωπικότητας του παιδιού και την ανάπτυξη των χαρισμάτων του και των σωματικών και πνευματικών ικανοτήτων του στη μεγαλύτερη δυνατή έκταση.
β. Στην ανάπτυξη του σεβασμού για τα δικαιώματα του ανθρώπου και τις θεμελιώδεις ελευθερίες και για τις αρχές που καθιερώνονται στο Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.
γ. Στην ανάπτυξη του σεβασμού για τους γονείς του, την ταυτότητά του τη γλώσσα του και τις πολιτιστικές του αξίες, καθώς και του σεβασμού του για τις εθνικές αξίες της χώρας στην οποία ζει, της χώρας από την οποία μπορεί να κατάγεται και για τους πολιτισμούς που διαφέρουν από το δικό του.
δ. Στην προετοιμασία του παιδιού για μια υπεύθυνη ζωή σε μία ελεύθερη κοινωνία μέσα σε πνεύμα κατανόησης, ειρήνης ανοχής ισότητας των φύλων και φιλίας ανάμεσα σε όλους τους λαούς και τις εθνικές, κρατικές, και θρησκευτικές ομάδες και στα πρόσωπα αυτόχθονης καταγωγής …»

3. Δεδομένα:
· Η Κυπριακή πραγματικότητα ανέκαθεν υπήρξε πολυπολιτισμική. Η Κύπρος λειτούργησε ανά τους αιώνες ως σταυροδρόμι λαών και πολιτισμών.
· Η σύνθεση του κυπριακού λαού αναδεικνύει το πολυπολιτισμικό πλούτο της χώρας μας.
· Η πολυπολιτισμικότητα της Κύπρου εμπλουτίζεται τα τελευταία χρόνια με την παρουσία ανθρώπων από διάφορα μέρη του κόσμου.
· Η ένταξη της Κύπρου στην Ε.Ε. έχει, με τη σειρά της, συμβάλει σε μια περαιτέρω ενίσχυση της πολυπολιτισμικότητας.
· Η σύνθεση του μαθητικού πληθυσμού της Κύπρου (Ελληνοκυπρίων) έχει αλλάξει αποτυπώνοντας την ενίσχυση του πολυπολιτισμικού πλούτου της χώρας.
· Η ευρωπαϊκή ταυτότητα, η οποία, στο ελληνοκυπριακό πλαίσιο και σε ότι αφορά, τουλάχιστον, στο πολιτισμικό της επίπεδο, αξιολογείται μάλλον θετικά έως πολύ θετικά, «επιβάλλει» την αποδοχή της διαφορετικότητας και κατ’ επέκταση το σεβασμό της πολυπολιτισμικότητας. Για τούτο ακριβώς το λόγο, σήμερα, η υιοθέτηση αντιρατσιστικού λόγου και η απόρριψη σχετικών συμπεριφορών αποτελεί μια μάλλον ευρέως διαδεδομένη πρακτική που εδράζεται, φαίνεται, περισσότερο σε μια εμπεδωμένη πολιτική ορθότητα και λιγότερο σε μια κουλτούρα αποδοχής και ανοχής. Αυτή την πραγματικότητα έφερε στην επιφάνεια και το συγκεκριμένο περιστατικό. Παρόμοια περιστατικά σε σχολεία (περσινά επεισόδια στο English School) κι όχι μόνο (βλέπε ρατσιστικές εκδηλώσεις στα γήπεδα) ενισχύουν αυτή τη θέση. Αυτό δε σημαίνει φυσικά ότι όλοι οι Ελληνοκύπριοι είναι ρατσιστές. Δείχνει ωστόσο ότι υπάρχει πρόβλημα ρατσισμού ΚΑΙ στην Κύπρο.

4. Ο ρατσισμός που εκφράζεται μέσα στο πλαίσιο του σχολείου δεν είναι παρά μια έκφραση της κοινωνίας η οποία αντιμετωπίζει ευρύτερα πρόβλημα ρατσισμού.

5. Ακριβώς για τούτο το λόγο το περιστατικό αυτό δεν μπορεί να θεωρηθεί απλά και μόνο ως μια «ακόμη έκφραση της νεανικής παραβατικότητας». Και τούτο διότι έχει ιδεολογικό περιεχόμενο: στρέφεται απέναντι σε συγκεκριμένες ομάδες του πληθυσμού και όχι σε όλες προβάλλοντας συγκεκριμένα επιχειρήματα (έξω οι μαύροι από την Κύπρο) –άρα έχει μια θεωρητική πλαισίωση.

6. Εισηγήσεις:
· Τέτοια περιστατικά θα πρέπει να προβάλλονται ως αντι- παραδείγματα και παράλληλα να αποδοκιμάζονται από κάθε επίσημο και ανεπίσημο φορέα χωρίς να προσπαθούμε να προσθέτουμε τα οποιαδήποτε ελαφρυντικά και «αλλά» στις καταδικαστικές μας τοποθετήσεις. Τίποτα δεν μπορεί να δικαιολογήσει μια ρατσιστική συμπεριφορά.
· Στην προκειμένη περίπτωση ο πιο αποτελεσματικός τρόπος αντίδρασης θα ήταν η εφαρμογή άμεσα ενός προγράμματος παρέμβασης ειδικά σχεδιασμένου στις ανάγκες του συγκεκριμένου μαθητικού πληθυσμού.
· Θα πρέπει να είμαστε αρκετά ειλικρινείς κι έντιμοι ώστε να παραδεχτούμε ότι η ελληνοκυπριακή κοινωνία (και κατ’ επέκταση το ελληνοκυπριακό σχολείο) – όπως και κάθε άλλη δυτική κι όχι μόνο, κοινωνία – αντιμετωπίζει προβλήματα προκαταλήψεων και διακρίσεων ακόμη και ρατσισμού απέναντι σε συγκεκριμένες πληθυσμιακές ομάδες οι οποίες ζουν ανάμεσά μας. Η ανίχνευση του μεγέθους του προβλήματος μπορεί να γίνει μόνο μέσα από σχετικές επιστημονικές έρευνες. Τέτοιες έρευνες (από ανεξάρτητα ερευνητικά κέντρα ή/και πανεπιστήμια) καλό θα ήταν να γίνουν και στο επίπεδο του μαθητικού πληθυσμού αλλά και στο επίπεδο του πληθυσμού των εκπαιδευτικών.
· Ο στόχος προώθησης του σεβασμού στη διαφορετικότητα δεν μπορεί να μένει μόνο στα λόγια. Ούτε να περιορίζεται σε μεμονωμένες χρονιές (έτος διαπολιτισμικού διαλόγου) ή μαθήματα. Αντίθετα θα πρέπει να γίνει βασικός άξονας και πυλώνας της παρεχόμενης στα παιδιά μας εκπαίδευσης.
· Η εν εξελίξει εκπαιδευτική μεταρρύθμιση θα πρέπει να έχει σαν στόχο μια λιγότερο εθνοκεντρική και περισσότερο εστιασμένη στην πολυπολιτισμικότητα, την ανοχή στη διαφορετικότητα και στην αποδοχή της ετερότητας παιδεία [ο όρος εθνοκεντρική δεν πρέπει να συγχέεται με τον όρο εθνικιστική ή τον όρο σοβινιστική. Ο όρος εθνοκεντρική παραπέμπει, αφενός, σε μια μονοσήμαντη προσέγγιση των πραγμάτων και των καταστάσεων μέσα από το δικό μας βλέμμα και, αφετέρου, με τη συστηματική και μονοσήμαντη ενασχόλησή μας με θέματα σχετικά με τη δική μας ομάδα (έθνος, πατρίδα, θρησκεία, αξίες, τρόπο ζωής)].
· Θα πρέπει να προωθηθεί η «Εκπαίδευση στα Ανθρώπινα Δικαιώματα» τόσο στα σχολεία δημοτικής όσο και στα σχολεία μέσης εκπαίδευσης. Σχετικά εγχειρίδια έχει ετοιμάσει το Συμβούλιο της Ευρώπης (Compass και Compasito). To Γραφείο της Επιτρόπου βρίσκεται σε συνεργασία με την υπηρεσία Αγωγής Υγείας του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού για να διοργανώσει εκπαιδευτικά εργαστήρια για εκπαιδευτικούς στο θέμα της Εκπαίδευσης στα Ανθρώπινα Δικαιώματα (δες και Παράρτημα).
· Η αλλαγή νοοτροπίας και στάσης αφορά και τους εκπαιδευτικούς. Στόχος μας θα πρέπει να είναι να μην υπάρχει ούτε ένας εκπαιδευτικός που να είναι ρατσιστής. Για τούτο το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού θα πρέπει να σκεφτεί τρόπους επιμόρφωσης και εκπαίδευσης των ίδιων των εκπαιδευτικών ( σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Κύπρου).
Ο εφησυχασμός και ο στρουθοκαμηλισμός είναι οι χειρότεροι εχθροί κάθε αντιρατσιστικής πολιτικής και δράσης.







Κατεβάστε το αρχείο Word Σημείωμα γιαΡατσιστική Συμπεριφορά 23.12.2008.doc


Πίσω στην προηγούμενη σελίδα





Back To Top