Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Μετάβαση στο περιεχόμενο

Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Ανεξάρτητος Εθνικός Οργανισμός Δικαιωμάτων του Παιδιού - Κύπρος

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΜΕ ΘΕΜΑΤΑ:

(Α) «Τα μέτρα που λαμβάνει το Υπουργείο Παιδείας για την ασφάλεια των σχολείων και των σχολικών μονάδων»
(Β) «Η ασφάλεια και η υγεία των μαθητών στις σχολικές μονάδες»

στις 14/02/2012

ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ


1. Έχω, σε διάφορες περιπτώσεις, υπογραμμίσει (και) στα πλαίσια συνεδριών της Επιτροπής Παιδείας της Βουλής ότι το κατοχυρωμένο από τη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού, δικαίωμα στην Εκπαίδευση δεν εξαντλείται στην πρόσβαση των παιδιών στα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Αντίθετα, επεκτείνεται και αφορά τόσο το περιεχόμενο της παρεχόμενης εκπαίδευσης (αναλυτικά προγράμματα, στόχοι, διδακτικές και παιδαγωγικές διαδικασίες) όσο και το πλαίσιο μέσα στο οποίο αυτή παρέχεται. Όπως χαρακτηριστικά υπογραμμίζει η Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών, τα παιδιά δεν χάνουν τα δικαιώματά τους όταν διέρχονται τις πύλες του σχολείου (Γενικό Σχόλιο Υπ. Αρ. 1, Οι στόχοι της Εκπαίδευσης, 2001).

2. Ως πολιτεία έχουμε ευθύνη να παρέχουμε στα παιδιά τη δυνατότητα να φοιτήσουν σε ένα σχολείο για παιδιά με δικαιώματα. Ένα σχολείο το οποίο, θεμελιώνεται στη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού και που, λειτουργεί σε ένα παιδοκεντρικό και φιλικό προς τα ίδια σχολικό περιβάλλον. Ένα σχολικό περιβάλλον το οποίο λειτουργεί προστατευτικά προς τα παιδιά και ειδικότερα διασφαλίζει :

        Α. Ότι το συμφέρον του παιδιού αποτελεί προτεραιότητα σε όλες τις αποφάσεις οποιασδήποτε αρχής ή οργάνου, που το αφορούν άμεσα ή έμμεσα σύμφωνα με το Άρθρο 3 της Σύμβασης το οποίο προβλέπει:

        «1. Σε όλες τις αποφάσεις που αφορούν τα παιδιά, είτε αυτές λαμβάνονται από δημόσιους ή ιδιωτικούς οργανισμούς κοινωνικής ευημερίας, είτε από τα δικαστήρια, τις διοικητικές αρχές ή από τα νομοθετικά όργανα, πρέπει να λαμβάνεται πρωτίστως το συμφέρον του παιδιού.»

        Περαιτέρω, το ίδιο Άρθρο 3 προβλέπει ότι,

        «2. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη υποχρεούνται να εξασφαλίζουν στο παιδί την αναγκαία για την ευημερία του προστασία και φροντίδα, λαμβάνοντας υπόψη τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των γονέων του, των νόμιμων κηδεμόνων του ή των άλλων προσώπων που είναι νομικά υπεύθυνοι γι’ αυτό, και παίρνουν για το σκοπό αυτόν όλα τα κατάλληλα νομοθετικά και διοικητικά μέτρα.

        3. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη υποχρεούνται να μεριμνούν ώστε η λειτουργία των οργανισμών, των υπηρεσιών και των ιδρυμάτων που αναλαμβάνουν παιδιά και που είναι υπεύθυνα για την προστασία τους είναι σύμφωνη με τους κανόνες που έχουν θεσπιστεί από τις αρμόδιες αρχές, ιδιαίτερα στον τομέα της ασφάλειας και της υγείας και σε ότι αφορά τον αριθμό και την αρμοδιότητα του προσωπικού τους και την ύπαρξη κατάλληλης εποπτείας»


      Β. Το δικαίωμα των παιδιών στην Επιβίωση και την Ανάπτυξη το οποίο κατοχυρώνεται στο Άρθρο 6 της Σύμβασης, σύμφωνα με το οποίο:

      «1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη Αναγνωρίζουν ότι κάθε παιδί έχει εγγενές δικαίωμα στη ζωή.

      2. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη μέρη εξασφαλίζουν, στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό, την επιβίωση και την ανάπτυξη του παιδιού.»

      Γ. Το δικαίωμα στην Προστασία, το οποίο κατοχυρώνει το Άρθρο 19 της Σύμβασης σύμφωνα με το οποίο:

      «1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη οφείλουν να παίρνουν όλα τα κατάλληλα νομοθετικά, διοικητικά, κοινωνικά και εκπαιδευτικά μέτρα, προκειμένου να προστατεύσουν το παιδί από κάθε μορφή σωματικής ή πνευματικής βίας, τραυματισμού ή κακομεταχείρισης, παραμέλησης ή πλημμελούς μεταχείρισης, βίαιης μεταχείρισης ή εκμετάλλευσης, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακομεταχείρισης, όσο βρίσκεται υπό τη φύλαξη των γονέων του ή του ενός από τους δύο, του ή των νόμιμων κηδεμόνων του ή οποιουδήποτε άλλου προσώπου.

      2. Αυτά τα προστατευτικά μέτρα θα περιλαμβάνουν, κατά το δέον, αποτελεσματικές διαδικασίες για την εκπόνηση προγραμμάτων, που θα αποσκοπούν στην παροχή της απαραίτητης υποστήριξης στο παιδί και σε αυτούς οι οποίοι έχουν τη φύλαξή του, καθώς και για άλλες μορφές πρόληψης και για την επισήμανση, την αναφορά, την παραπομπή, τη διερεύνηση, την περίθαλψη και την παρακολούθηση περιπτώσεων κακομεταχείρισης του παιδιού που περιγράφονται πιο πάνω, και, όπου χρειάζεται, για διαδικασίες δικαστικής παρέμβασης.»


    3.1. Σε ότι αφορά το πρώτο θέμα, η Επίτροπος εκφράζει την ανησυχία της ενόψει του γεγονότος ότι ως κοινωνία δεν έχουμε ακόμη απαλλαγεί από πράξεις και φαινόμενα πρόκλησης κακόβουλων ζημιών σε σχολικούς χώρους και εγκαταστάσεις.

    3.2. Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι τέτοιες πράξεις είναι συνδεδεμένες με φαινόμενα παραβατικότητας και δυσχεραίνουν το έργο του σχολείου και, κατ’ επέκταση, υποβαθμίζουν την ποιότητα της παρεχόμενης από αυτό εκπαίδευσης.

    3.3. Η Επίτροπος αναγνωρίζει την ανάγκη λήψης μέτρων προστασίας των σχολείων και των σχολικών εγκαταστάσεων, υπογραμμίζει ωστόσο, ότι αυτά δε θα πρέπει να ακυρώνουν τον παιδοκεντρικό τους προσανατολισμό. Κι ένα τέτοιο σχολείο, είναι ένας χώρος ανοιχτός και προσανατολισμένο στην κοινότητα. Η πρόκληση λοιπόν, στην οποία έχουμε να απαντήσουμε, αφορά την αναζήτηση μιας ισορροπίας ανάμεσα στη λήψη μέτρων ασφάλειας και διατήρησης του καθαρά παιδαγωγικού χαρακτήρα του σχολείου.

    3.4. Πέραν από τη λήψη των όποιων μέτρων ασφάλειας, η πραγματική θωράκιση του σχολείου είναι η αφοσίωση και η αγάπη των μαθητών του την οποία καλλιεργεί και αναπτύσσει λειτουργώντας ως σχολείο για παιδιά με δικαιώματα.

    4. Η ασφάλεια και η υγεία των παιδιών, υπό τη γενικότερη έννοια του όρου (η οποία καλύπτει όχι απλά την απουσία ασθένειας), αφορά βασική προτεραιότητα κάθε σχολείου θεμελιωμένου στην προαγωγή των δικαιωμάτων του παιδιού. Σημειώνω εδώ ότι, πέραν των σχετικών άρθρων της Σύμβασης (στα οποία έχω ήδη αναφερθεί πιο πάνω), το θέμα της ασφάλειας και υγείας παιδιών στο σχολείο εμπίπτει στις διατάξεις των περί Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Νόμους του 1996 έως 2011 [Ν.89(Ι)/96, όπως τροποποιήθηκε] καθώς αυτός αφορά την ευθύνη του Κράτους (στην περίπτωση του δημόσιου σχολείου) ή του Ιδιοκτήτη (στην περίπτωση ιδιωτικού σχολείου) τόσο σε σχέση με τους εργοδοτούμενους (εκπαιδευτικοί) όσο και σε σχέση με άλλα πρόσωπα που βρίσκονται στους χώρους εργασίας (σχολείο).

    5. Η Επίτροπος έχει ασχοληθεί, με επιμέρους μόνο πτυχές του θέματος, μετά από σχετικά παράπονα τα οποία έχει δεχτεί. Οι πτυχές αυτές αφορούσαν θέματα σχετικά με τις κτιριακές εγκαταστάσεις σχολείων (π.χ. Β΄ Δημοτικό Σχολείο Γερίου) και των χειρισμό περιπτώσεων παιδιών που αντιμετώπιζαν χρόνιες παθήσεις (σακχαρώδης διαβήτης). Σε ότι αφορά την πρώτη πτυχή, η Επίτροπος αναμένει απάντηση από την Αρμόδια Αρχή.

    Ως προς τη δεύτερη πτυχή και δη τον τρόπο χειρισμού παιδιών με χρόνιες παθήσεις, η Επίτροπος θεωρεί ιδιαίτερα παιδοκεντρική τη δεδηλωμένη προσέγγιση του Υπουργείου σύμφωνα με την οποία «μελετά ξεχωριστά την κάθε περίπτωση και στηρίζει τα παιδιά [που πάσχουν από χρόνιες ασθένειες και χρήζουν ειδικής φροντίδας κατά τη διάρκεια της παραμονής τους στο σχολείο ή] μέσα από μηχανισμούς, είτε της Ομάδας Άμεσης Παρέμβασης, είτε της Επιτροπής Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης» .

    6. Σύμφωνα με την Έκθεση της UNICEF, Child Friendly Schools [Chapter Five: Schools as Protective Environments], η διαμόρφωση για ενός ασφαλούς για το παιδί σχολικού περιβάλλοντος προϋποθέτει, πέραν από τη λήψη μέτρων για τη φυσική προστασία των παιδιών τόσο στους εσωτερικούς όσο και τους εξωτερικούς χώρους το σχολείου καθώς και κατά τη μετακίνηση των παιδιών από και προς το σχολείο, την εστίαση της προσοχής μας, στην ψυχολογική, συναισθηματική και φυσική ευημερία των παιδιών προστατεύοντας τα από κάθε λεκτική και συναισθηματική κακοποίηση, και το τραύμα που επιφέρει η σεξουαλική παρενόχληση, η φυλετική διάκριση, η εθνική προκατάληψη από εκπαιδευτικούς ή συμμαθητές.

    7. Σύμφωνα με την ίδια Έκθεση, είναι απαραίτητη η ανάπτυξη, ενός πλήρους οδηγού αξιολόγησης και χειρισμού των απειλών και κινδύνων που εντοπίζονται σε κάθε σχολικό περιβάλλον σε ότι αφορά την υγεία και την ασφάλεια των παιδιών. Η Έκθεση υπογραμμίζει ότι «ένα υγειές, ασφαλές και προστατευτικό για τα παιδιά περιβάλλον απαιτεί [την ανάπτυξη ενός] αποτελεσματικού συστήματος παρακολούθησης το οποίο καταγράφει την υγεία των παιδιών και τις υπηρεσίες υγείας που λαμβάνουν, ελέγχει τις αρχεία ασφάλειας του σχολείου καταγράφει τα περιστατικά και τη φύση περιπτώσεων κακοποίησης των παιδιών και διαθέτει επεξεργασμένες και στρατηγικές απαντήσεις. Το σύστημα αξιολόγησης και παρακολούθησης είναι πιο αποτελεσματικό όταν στηρίζεται στη συμμετοχή των ίδιων των παιδιών και έχει τοπικό χαρακτήρα».

    8. Η Επίτροπος εκφράζει την αισιοδοξία ότι ένα τέτοιο σύστημα είναι δυνατό να αναπτυχθεί και στο πλαίσιο του Κυπριακού σχολείου.








Κατεβάστε το αρχείο Word ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΑΙΔΕΙΑΣ- 14- 02- 2012 -final.doc


Πίσω στην προηγούμενη σελίδα





Back To Top