Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Μετάβαση στο περιεχόμενο

Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Ανεξάρτητος Εθνικός Οργανισμός Δικαιωμάτων του Παιδιού - Κύπρος

Σημείωμα της Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, κας Λήδας Κουρσουμπά, για τη συνεδρία της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Ίσων Ευκαιριών μεταξύ των Ανδρών και Γυναικών με θέμα:

«Ενημέρωση για την Ευρωπαϊκή Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Προστασία των Παιδιών από τη Σεξουαλική Εκμετάλλευση και Σεξουαλική Κακοποίηση»

Δευτέρα, 5 Δεκεμβρίου 2011


Ι. Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Προστασία των Παιδιών από τη Σεξουαλική Εκμετάλλευση και Σεξουαλική Κακοποίηση (Lanzarote, 25.X.2007)

Η Σύμβαση του Συμβούλιου της Ευρώπης για την Προστασία των Παιδιών από τη Σεξουαλική Εκμετάλλευση και Σεξουαλική Κακοποίηση έχει συνταχθεί από την Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων για την προστασία των παιδιών από τη σεξουαλική εκμετάλλευση και κακοποίηση, η οποία συστάθηκε το 2005, ως μια υπο-επιτροπή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ποινικών Θεμάτων.

Η Σύμβαση υποβλήθηκε για υπογραφή στις 25 Οκτωβρίου 2007 και τέθηκε σε ισχύ από την 1 Ιουλίου 2010. Η Κύπρος έχει υπογράψει την Σύμβαση στις 25 Οκτωβρίου 2007, αλλά μέχρι σήμερα δεν την έχει κυρώσει.

Το αντικείμενο της Σύμβασης είναι η προστασία των παιδιών ενάντια σε οποιαδήποτε μορφή εκμετάλλευσης και σεξουαλικής κακοποίησης. Η Σύμβαση στοχεύει στην πρόληψη της σεξουαλικής εκμετάλλευσης και σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών, την προστασία των παιδιών θυμάτων και την ποινικοποίηση των δραστών.


      Η Σύμβαση τονίζει την αρχή του συμφέροντος του παιδιού και συμπεριλαμβάνει πτυχές όπως, προληπτικά και προστατευτικά μέτρα, τη στήριξη των παιδιών θυμάτων και της οικογένειάς τους, προγράμματα παρέμβασης και μέτρα για τα άτομα που διαπράττουν σεξουαλικά αδικήματα ενάντια στα παιδιά, την ποινικοποίηση νέων αδικημάτων, διαδικασίες έρευνας και δίωξης φιλικές προς τα παιδιά, καταγραφή και αποθήκευση δεδομένων για τα άτομα που καταδικασθήκαν για σεξουαλικά αδικήματα, ανάπτυξη διεθνούς συνεργασίας και δημιουργία μηχανισμού ελέγχου.


      Ειδικότερα η Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης απαιτεί από τα Κράτη μέλη τη λήψη των πιο κάτω μέτρων:

      ü Προληπτικά μέτρα που αφορούν:
      1. Την επιλογή, πρόσληψη και κατάρτιση των ατόμων που εργάζονται με τα παιδιά.
      2. Τη διασφάλιση ότι τα παιδιά έχουν επίγνωση των κινδύνων της σεξουαλικής εκμετάλλευσης και κακοποίησης και πως τα ίδια μπορούν να προστατευτούν.
      3. Τη διασφάλιση μόνιμων παρεμβατικών μέτρων τόσο για τους θύτες όσο και για τους πιθανούς θύτες, με σκοπό την πρόληψη σεξουαλικών αδικημάτων ενάντια στα παιδιά.

      ü Προστατευτικά μέτρα που αφορούν:
      1. Την δημιουργία προγραμμάτων για την υποστήριξη των παιδιών θυμάτων και των οικογενειών τους, θεραπευτική παρέμβαση και άμεση ψυχολογική στήριξη.
      2. Την ενθάρρυνση του κοινού για καταγγελία πιθανών περιστατικών σεξουαλικής εκμετάλλευσης και κακοποίησης.
      3. Τη δημιουργία τηλεφωνικής γραμμής και γραμμής άμεσης βοήθειας μέσω διαδικτύου.
        ü Μέτρα ποινικού δικαίου που αφορούν:
        1. Την ποινικοποίηση ορισμένων ειδών συμπεριφοράς όπως για παράδειγμα η προτροπή του παιδιού να συμμετέχει σε σεξουαλικές δραστηριότητες.
        2. Την ποινικοποίηση συμπεριφοράς ατόμων όπου μέσω των νέων τεχνολογιών όπως το διαδίκτυο, προσελκύουν παιδιά με στόχο τη σεξουαλική τους αποπλάνηση.
        3. Τη καθιέρωση κοινών και σαφών κριτηρίων για την δημιουργία ενός αποτελεσματικού και αποτρεπτικού ποινικού συστήματος.
        4. Τη συλλογή και αποθήκευση δεδομένων σχετικά με τα άτομα που έχουν καταδικασθεί για σεξουαλικά αδικήματα ενάντια σε παιδιά.
          ü Διερευνητικές και Δικαστικές διαδικασίες φιλικές προς τα παιδιά
          1. Διασφάλιση της προστασίας των παιδιών θυμάτων καθόλη τη διάρκεια των διαδικασιών που ακολουθούνται καθώς και την προστασία των παιδιών από τη δευτερογενή θυματοποίησή τους.
          2. Προστασία της ιδιωτικής ζωής των παιδιών θυμάτων, της ταυτότητας και της εικόνας τους.
          3. Περιορισμός των αριθμών των συνεντεύξεων με τα παιδιά θύματα. Οι συνεντεύξεις θα πρέπει να πραγματοποιούνται από επαγγελματίες σχετικά εκπαιδευμένους για το σκοπό αυτό και σε περιβάλλον κατάλληλο για παιδιά.
          ü Έλεγχος / Παρακολούθηση
          1. Δημιουργία συγκεκριμένου μηχανισμού ελέγχου για τη διασφάλιση εφαρμογής της Σύμβασης. Αυτό εξασφαλίζει τη συμμόρφωση των Κρατών Μελών με τη Σύμβαση και εγγυάται την μακροπρόθεσμη αποτελεσματικότητα της.
          Μέσα από τα άρθρα 18 και 23 της Σύμβασης περιγράφονται οι συμπεριφορές που συνιστούν σεξουαλική εκμετάλλευση και σεξουαλική κακοποίηση. Είναι η πρώτη φορά όπου μια διεθνής συνθήκη εντοπίζει και ποινικοποιεί το αδίκημα της σεξουαλικής κακοποίησης.

          Η Σύμβαση ποινικοποιεί αδικήματα που αφορούν:

          ü Σεξουαλικές σχέσεις ενήλικα με παιδιά και ιδιαιτέρα όταν γίνεται κάτω από συνθήκες βίας και απειλών.
          ü Την παιδική πορνεία όπου απαιτούνται ποινικές κυρώσεις τόσο εναντίον των χρηστών όσο και των ατόμων που προωθούν τα παιδιά στην πορνεία.
          ü Την παιδική πορνογραφία όπου συμπεριλαμβάνεται η παραγωγή, η προβολή, η διανομή, η κατοχή και η παρακολούθηση υλικού παιδικής πορνογραφίας μέσω διαδικτύου.
          ü Προσέγγιση παιδιών με σκοπό τη σεξουαλική εκμετάλλευση και κακοποίησης τους (grooming).

            Η Σύμβαση εξασφαλίζει τη δίωξη οποιοδήποτε ατόμου που διαπράττει κάποιο από τα προαναφερθέντα αδικήματα. Ο δράστης ανάλογα με το αδίκημα και τη σοβαρότητα του, έστω και αν διαπραχθεί σε Κράτος όπου η συγκεκριμένη συμπεριφορά δεν αποτελεί ποινικό αδίκημα, μπορεί να διωχθεί κατά την προσέλευσή του στη χώρα καταγωγής του. Αυτή η πρόνοια της Σύμβασης προορίζεται για την καταπολέμηση του φαινομένου σεξουαλικού τουρισμού ενάντια στα παιδιά.

            Γενικότερα, η Σύμβαση αποτελεί ένα ολοκληρωμένο και διεξοδικό εργαλείο για την προστασία των παιδιών ενάντια στην σεξουαλική εκμετάλλευση και κακοποίηση. Το νέο αυτό μέσο, με την καθιέρωση ξεκάθαρων και κοινών προτύπων που ισχύουν για όλες Ευρωπαϊκές χώρες και ιδιαίτερα με την εναρμόνιση της εθνικής νομοθεσίας τους και τη λήψη άλλων σχετικών μέτρων, διασφαλίζει τον ενιαίο χειρισμό του θέματος στην Ευρώπη και την ίση προστασία των παιδιών της.

            Κύρωση της Σύμβασης Lanzarote, 25.X.2007 από την Κύπρο

            Με επιστολή της Διευθύντριας των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας ημερομηνίας 30/9/2011, μου διαβιβάστηκε το προτεινόμενο Κυρωτικό Νομοσχέδιο της εν λόγω Σύμβασης για απόψεις. Τις απόψεις μου και εισηγήσεις μου έχω ήδη καταθέσει με επιστολή μου στην Διευθύντρια (επισυνημμένο 1).

            Ενδεικτικά επισημαίνονται τα εξής:

            ü Το προσχέδιο του κυρωτικού νόμου που μου αποστάληκε για απόψεις, δεν είναι καθόλου ικανοποιητικό αφού δεν περιλαμβάνει καμία διάταξη η οποία να επιτρέπει την πρακτική εφαρμογή της Σύμβασης.

              ü Οι συναρμόδιες Υπηρεσίες θα πρέπει να συναποφασίσουν με ποιο τρόπο θα επιτευχθεί η αποτελεσματικότερη εφαρμογή της Σύμβασης και να αποφασίσουν τους απαραίτητους μηχανισμούς και δομές που θα πρέπει να υιοθετηθούν για την εφαρμογή τους.

              ü Όλα τα απαραίτητα εφαρμοστικά μέτρα και δομές ή μηχανισμοί θα πρέπει είτε να προβλεφθούν στον κυρωτικό νόμο, είτε εφόσον κριθεί σκόπιμο, σε άλλο νόμο που είτε αφορά παιδιά είτε ρυθμίζει συναφή θέματα.

              ü Σε περίπτωση που θα υιοθετηθεί η δεύτερη επιλογή, τότε ο κυρωτικός νόμος θα πρέπει να παραπέμπει στην ειδική νομοθεσία για την εφαρμογή της Σύμβασης.

              Στο σημείο αυτό, επιθυμώ να υπογραμμίσω την ανάγκη για επίσπευση της διαδικασίας κύρωσης και εφαρμογής της εν λόγω Σύμβασης, αφού αποτελεί ένα ιδιαίτερα σημαντικό νομοθετικό κείμενο για την προστασία των παιδιών από τη σεξουαλική εκμετάλλευση και τη σεξουαλική κακοποίηση. Σημειώνω παράλληλα ότι η κύρωση μιας διεθνούς Σύμβασης δεν συνεπάγεται πάντοτε ότι αυτή μπορεί στην πράξη να εφαρμοστεί αυτόματα, αφού απαιτείται, στις πλείστες των περιπτώσεων, η υιοθέτηση των κατάλληλων εφαρμοστικών μέτρων.

              ΙΙ. Εκστρατεία του Συμβουλίου της Ευρώπης για τον τερματισμό της σεξουαλικής βίας ενάντια στα παιδιά - «One in Five»

              Στα πλαίσια του Προγράμματος «Χτίζοντας μια Ευρώπη Για και Με τα Παιδιά», το οποίο έχει στόχο, αφενός, την προώθηση των δικαιωμάτων των παιδιών και, αφετέρου, την προστασία τους από τη βία, το Συμβούλιο της Ευρώπης υιοθέτησε εκστρατεία για τερματισμό της σεξουαλικής βίας ενάντια στα παιδιά με τίτλο «One in Five». Ο τίτλος αναφέρεται στο αποτέλεσμα της Ευρωπαϊκής έρευνας που έχει καταλήξει ότι ένα στα πέντε παιδιά γίνεται θύμα σεξουαλικής βίας.



              Το θέμα του τερματισμού της σεξουαλικής βίας ενάντια στα παιδιά βρίσκεται ψηλά στην ατζέντα του Συμβουλίου της Ευρώπης. Η επίσημη έναρξη της εκστρατείας έγινε σε διήμερη Εκδήλωση (High Level Launching Event) στη Ρώμη στις 29 - 30 Νοεμβρίου 2010 στην παρουσία της Αναπληρωτού Γενικού Γραμματέα του Συμβουλίου της Ευρώπης. Σε αυτή είχαν προσκληθεί εκπρόσωποι κυβερνήσεων σε ψηλό επίπεδο (Υπουργοί), εκπρόσωποι Κοινοβουλίων και εθνικοί θεσμοί για την προστασία των δικαιωμάτων του παιδιού.


              Οι κύριοι στόχοι της εκστρατείας είναι:

              ü η προώθηση υπογραφής, κύρωσης και εφαρμογής της Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Προστασία των Παιδιών από τη Σεξουαλική Εκμετάλλευση και Σεξουαλική Κακοποίηση (Lanzarote, 25.X.2007).
              ü εφοδιασμός των παιδιών, των οικογενειών τους/φροντιστών και της κοινωνίας γενικότερα με γνώση καθώς και ικανότητες για την πρόληψη και καταπολέμηση της σεξουαλικής κακοποίησης και της δημιουργίας ευαισθητοποίησής για την πλήρη έκταση της σεξουαλικής κακοποίησης ενάντια στα παιδιά.

              Στην εναρκτήρια Εκδήλωση/Συνέδριο από την Κύπρο συμμετείχαν η βουλευτής κα Αθηνά Κυριακίδου, ως Σύνδεσμος της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης για την εν λόγω Εκστρατεία του Συμβουλίου της Ευρώπης, η κα Κούλα Παπαδοπούλου, Επιθεωρήτρια του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού και εγώ, ως η Κυπρία Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού.

              Μέσα από την εν λόγω Εκστρατεία, το Συμβούλιο της Ευρώπης, στοχεύει να ενδυναμώσει Κυβερνήσεις, Κοινοβουλευτικούς, επαγγελματίες, την κοινωνία πολιτών, τους γονείς και τα παιδιά ώστε να πάρουν τα απαραίτητα μέτρα για τον τερματισμό της σεξουαλικής βίας ενάντια στα παιδιά. Ιδιαίτερα, καθόσον αφορά τις Κυβερνήσεις το Συμβούλιο της Ευρώπης ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να συστήσουν Εθνικές Επιτροπές για την προώθηση της Εκστρατείας, οι οποίες να αποτελούνται από όλους τους σχετικούς φορείς, Υπουργεία με αρμοδιότητα στις κοινωνικές υποθέσεις, δικαιοσύνη, υγεία, εκπαίδευση, θέματα νεολαίας και τεχνολογία της πληροφορικής και επικοινωνίας, Κοινοβουλευτικούς, τοπικές αρχές, Επιτρόπους για το παιδί, μη κυβερνητικές οργανώσεις, συνδέσμους γονέων και δίκτυα επαγγελματιών, στον τομέα της ιατρικής, της εκπαίδευσης, της ευημερίας, της υγείας, της δικαιοσύνης και της φροντίδας.

              Μετά από δική μου πρωτοβουλία τον Μάιο του 2011 πραγματοποιήθηκε σύσκεψη στο Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων που είχε ως στόχο τη σύσταση Εθνικής Επιτροπής και το συντονισμό των ενεργειών σε εθνικό επίπεδο για την προώθηση της εν λόγω εκστρατείας. Τη σύσκεψη προήδρευσε η Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων και συμμετείχα εγώ ως Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, η κα Αθηνά Κυριακίδου με την ιδιότητά της ως Σύνδεσμος Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης για την Εκστρατεία του Συμβουλίου της Ευρώπης, ο Γενικός Διευθυντής του Υ.Ε.Κ.Α, η Διευθύντρια Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας, η Πρόεδρος της Συμβουλευτικής Επιτροπής για την Πρόληψη και την Καταπολέμηση της Βίας στην Οικογένεια, ο Γενικός Διευθυντής του οργανισμού Hope for Children.

              Στη σύσκεψη, μετά από την ανταλλαγή απόψεων, αποφασίστηκε όπως, με στόχο τη σύσταση της Εθνικής Επιτροπής, οι Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας ετοιμάσουν κατάλογο με τα προτεινόμενα μέλη τα οποία θα συμμετέχουν σε μια μικρή ευέλικτη επιτροπή, καθώς και έγγραφο εργασίας το οποίο θα περιλαμβάνει το πλάνο για την Εκστρατεία. Μέχρι σήμερα, δεν είχα καμία ενημέρωση για το στάδιο που βρίσκεται η διαδικασία.

              ΙΙΙ. Δράσεις του Γραφείου Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού αναφορικά με την σεξουαλική εκμετάλλευση και κακοποίηση παιδιών

              Το κοινωνικό αυτό πρόβλημα με απασχολεί και προβληματίζει ιδιαίτερα και συνεχώς από την πρώτη στιγμή που ανέλαβα τα καθήκοντά μου. Επιθυμώ να σας ενημερώσω, ενδεικτικά, ότι έχω προβεί στις πιο κάτω δράσεις:



              ü Έχω προβεί σε δημόσιες παρεμβάσεις: α) με αφορμή απόφαση Ανωτάτου Δικαστηρίου να μειώσει την ποινή σε πατριό ο οποίος βρέθηκε από το Κακουργιοδικείο ένοχος για βιασμό της ανήλικης θετής του κόρης και
                β) για τη συμμετοχή του παιδιού σε πρωταγωνιστικό ρόλο τηλεοπτικής σειράς που περιλάμβανε σωματική, ψυχολογική και σεξουαλική βία.

              ü Με δική μου πρωτοβουλία πραγματοποιήθηκε στο Γραφείο μου σύσκεψη όλων των εμπλεκόμενων φορέων για τη Βία στην Οικογένεια με στόχο το συντονισμό των δράσεων/ προγραμμάτων που ο κάθε φορέας χειρίζεται προς επίτευξη του κοινού στόχου αναφορικά με τη διασφάλιση και την καταχώρηση των δικαιωμάτων του παιδιού.

              ü Συμμετείχα σε διυπουργική σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε με θέμα τη βία ενάντια στα παιδιά, όπου κατέθεσα έγγραφο εισήγησης για ολοκληρωμένη εθνική στρατηγική και σχέδιο δράσης για τη βία ενάντια στα παιδιά.

              ü Συμμετείχα σε διάφορες Κοινοβουλευτικές Επιτροπές όπου συζητήθηκαν θέματα σχετικά με την σεξουαλική κακοποίηση των παιδιών. Μεταξύ άλλων συμμετείχα: α) στην Επιτροπή Νομικών της Βουλής όπου συζητήθηκε ο Περί Βίας στην Οικογένεια Νόμος 2008, όπου κατέθεσα απόψεις και εισηγήσεις, β) στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Παιδείας όπου τοποθετήθηκα επίσημα για την αναγκαιότητα της εισαγωγής του μαθήματος της σεξουαλικής αγωγής στα σχολεία και γ) στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Παιδείας στην οποία κατέθεσα υπόμνημα με θέμα: «Οι Κίνδυνοι του Διαδιχτύου για τους Μαθητές και τα Μέτρα που Πρέπει να Ληφθούν».

              ü Συμμετείχα με εισηγήσεις σε σειρά εκπαιδευτικών σεμιναρίων που διοργάνωσε ο Σύνδεσμος για την Πρόληψη της Βίας στην Οικογένεια με θέμα «Η Κακοποίηση Παιδιών».

                ü Συμμετείχα σε 4 εκδηλώσεις που διοργάνωσε η Παγκύπρια Ομοσπονδία Γυναικείων Οργανώσεων (ΠΟΓΟ) στις Επαρχίες Λευκωσίας, Λάρνακας, Αμμοχώστου, με θέμα τη σεξουαλική κακοποίηση ανηλίκων.

                ü Συμμετείχα σε διάφορα σχετικά συνέδρια στο εξωτερικό όπως: α) στο Τρίτο Ετήσιο Συνέδριο του Fundamental Rights Agency, που έγινε στις Βρυξέλες το Δεκέμβριου του 2010, με θέμα «Delivering justice for all Children and Protecting Their Rights in Vulnerable Situations». Οι ομάδες παιδιών που απασχόλησαν το συνέδριο ήταν: παιδιά θύματα βίας, ασυνόδευτα παιδιά αιτητές ασύλου, παιδιά θύματα εμπορίας ανθρώπων, παιδιά με νοητικές αναπηρίες, β) στο Συνέδριο «I love. I do not hit. The whole Europe against child abuse» που διοργάνωσε το Polish Foundation for the National Centre of Competence στην Πολωνία όπου παρουσίασα το θέμα «Η Καταπολέμηση της Ενδοοικογενειακής Βίας Ενάντια στα Παιδιά στην Κύπρο».

                  ü Στα πλαίσια των προσπαθειών μου για την εκπαίδευση και επιμόρφωση των επαγγελματιών έδωσα διάλεξη στη Σχολή Λοχίων και Αστυνομικών με θέμα «Ζητήματα που αφορούν στην Προστασία των Παιδιών» στα πλαίσια της εξειδικευμένης εκπαίδευσης για «Διερεύνηση Υποθέσεων Σεξουαλικής Κακοποίησης Ανηλίκων».
                    ü Σε συνεργασία με τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο και με τη στήριξη του Ανωτάτου Δικαστηρίου, διοργάνωσα σεμινάριο με θέμα, «Τα δικαιώματα και το συμφέρον του παιδιού στο σύστημα δικαιοσύνης», με κύριο ομιλητή τον Αντιπρόεδρο της Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού, κ. Jean Zermatten. Το σεμινάριο είχε ως στόχο την ενημέρωση και κατάρτιση των επαγγελματιών που χειρίζονται ή έχουν σχέση με παιδιά.
                      ü Κατά τη διερεύνηση παραπόνων σχετικών με περιστατικά βίας ενάντια σε παιδιά, ασκώ έλεγχο και παρακολουθώ νομοθεσίες και πρακτικές, με στόχο την εναρμόνιση τους με διεθνή επίπεδα διασφάλισης δικαιωμάτων του παιδιού.

                      5 Δεκεμβρίου 2011









                    Κατεβάστε το αρχείο Word Σημειώμα Επιτρόπου βουλή - 5-12-2011 - final.doc


                    Πίσω στην προηγούμενη σελίδα





                    Back To Top