Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Μετάβαση στο περιεχόμενο

Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Ανεξάρτητος Εθνικός Οργανισμός Δικαιωμάτων του Παιδιού - Κύπρος

Ομιλία Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, κας Λήδας Κουρσουμπά, στα πλαίσια των εκδηλώσεων του Προγράμματος Κοινωνικής Εργασίας και του Ομίλου Φοιτητών Κοινωνικής Εργασίας του Πανεπιστημίου Λευκωσίας με θέμα
«Η Συμβολή της Κοινωνικής Εργασίας στις Σύγχρονες Κοινωνικές Ανάγκες της Κύπρου»
Τρίτη 19 – Πέμπτη 21 Μαρτίου 2013

Ο Θεσμός της Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού στην Κύπρο:
Θεσμικό Πλαίσιο Λειτουργίας και Δράση
– Συνοπτική Παρουσίαση
Τετάρτη 20 Μαρτίου – 10 π.μ.

Πανεπιστήμιο Λευκωσίας

___________________________________



Θα ήθελα καταρχήν να σας ευχαριστήσω για την ευγενική σας πρόσκλησή, να μιλήσω στο πλαίσιο των εκδηλώσεων του Προγράμματος Κοινωνικής Εργασίας και του Ομίλου Φοιτητών Κοινωνικής Εργασίας του Πανεπιστημίου Λευκωσίας με θέμα τη Συμβολή της Κοινωνικής Εργασίας στις Σύγχρονες Κοινωνικές Ανάγκες της Κύπρου.

Η πρωτόγνωρη οικονομική κρίση την οποία γνωρίζει η χώρα μας δημιουργεί πρόσθετες ή και νέες απαιτήσεις από τις θεσμικές Υπηρεσίες και τους λειτουργούς της Κοινωνικής Εργασίας στην Κύπρο, οι οποίες καθιστούν το θέμα των εκδηλώσεων ακόμη πιο επίκαιρο. Είμαι βέβαιη ότι στα πλαίσια των εκδηλώσεων αυτών θα έχετε την ευκαιρία να συζητήσετε τις νέες προκλήσεις που δημιουργούνται σε κάθε επίπεδο.

Στη δική μου παρέμβαση πρόκειται να αναπτύξω το θέμα των δικαιωμάτων του παιδιού με ιδιαίτερη έμφαση, στο πώς αυτά διασφαλίζονται μέσα από μια ισορροπημένη σχέση ανάμεσα στα δικαιώματα προστασίας και συμμετοχής. Στη συνέχεια θα αναφερθώ στο θεσμικό πλαίσιο και τον τρόπο δράσης του Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, με συγκεκριμένα παραδείγματα. Με δεδομένη τη σύνθεση του ακροατηρίου μου, θα κλείσω την παρέμβασή μου –με μια συνοπτική παρουσίαση μιας σχετικά πρόσφατης θέσης την οποία έχω δημοσιοποιήσει, σχετικά με το ρόλο των κρατικών υπηρεσιών σε περιπτώσεις προβλημάτων επικοινωνίας παιδιού – γονέα του οποίου οι γονείς είναι σε διάσταση ή διαζευγμένοι.

Αγαπητοί φίλες και φίλοι,

Η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού, είναι η πρώτη νομικά δεσμευτική διεθνής Πράξη η οποία ενσωματώνει το πλήρες φάσμα των ανθρώπινων δικαιωμάτων – πολιτικών, πολιτιστικών, οικονομικών και κοινωνικών – σε ένα και μοναδικό κείμενο. Στα 54 της άρθρα, καθώς και σε δύο μεταγενέστερα προαιρετικά Πρωτόκολλα, ασχολείται με ένα ευρύτατο φάσμα τομέων που αγγίζουν κάθε έκφανση της ζωής των παιδιών φιλοδοξώντας, «να προωθήσει και να προστατέψει τα δικαιώματα του παιδιού σε κάθε λεωφόρο της ζωής» (“Optional Protocols” 2000, Προοίμιο).

Η Σύμβαση αναγνωρίζει την ευάλωτη φύση του παιδιού και την κοινωνική ευθύνη για παροχή σε αυτό προστασίας αλλά, παράλληλα, προωθεί την αξία του παιδιού ως πολίτη και συνεταίρου στη λήψη αποφάσεων και, γενικότερα, στην κοινωνική αλλαγή. Υποδεικνύει ότι κάθε παιδί είναι εξίσου σημαντικό. Λαμβάνει υπόψη την πραγματικότητα κάθε παιδιού: ακόμη και του παιδιού που δεν το έχει αγγίξει η κοινωνική και τεχνολογική πρόοδος, του ευάλωτου παιδιού και του παιδιού στο περιθώριο. Τέλος, η Σύμβαση αναγνωρίζει την κρατική υποχρέωση για την πλήρη εφαρμογή των δικαιωμάτων του παιδιού. Δεσμεύει το Κράτος να υιοθετήσει όλα τα απαραίτητα μέτρα για την προώθηση και προάσπιση των δικαιωμάτων του παιδιού, τα οποία επιβάλλεται να είναι στο κέντρο της εθνικής πολιτικής διάταξης.

Στη Σύμβαση δεν υπάρχει ιεράρχηση των δικαιωμάτων. Όλα τα δικαιώματα, θεωρούνται εξίσου σημαντικά και απαραίτητα για την πλήρη ανάπτυξη του παιδιού παρουσιάζοντας μια συνεκτική αλληλεξάρτηση. Αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε αποσπασματική ή μερική εφαρμογή των δικαιωμάτων του παιδιού δεν είναι συμβατή με το πνεύμα του κειμένου της Σύμβασης.

Υπερβαίνοντας το δίλημμα προστασία ή αυτονομία, η Σύμβαση, θεμελιώνεται στην αντίληψη ότι σοβαρή και ειλικρινής αντιμετώπιση των δικαιωμάτων του παιδιού προϋποθέτει σοβαρή και ειλικρινή αντιμετώπιση τόσο των ζητημάτων που αφορούν στην προστασία του όσο και του θέματος της αναγνώρισης της αυτονομίας του.

Στο πλαίσιο της Σύμβασης, τα δικαιώματα προστασίας συναντούν την ηθική δέσμευση απέναντι στην αυτονομία του παιδιού με τη συμβολή, της Αρχής της Συμμετοχής μιας εκ των τεσσάρων βασικών αρχών της Σύμβασης.

Η Αρχή της Συμμετοχής, διασφαλίζεται από σειρά Άρθρων (12-17). Ειδικότερα το Άρθρο 12 καθορίζει ότι «Τα Συμβαλλόμενα Κράτη οφείλουν να διασφαλίζουν στο παιδί που είναι ικανό να σχηματίσει τις δικές του απόψεις, το δικαίωμα ελεύθερης έκφρασης των απόψεων του σχετικά με οποιοδήποτε θέμα που το αφορά, δίνοντας στις απόψεις του παιδιού το απαιτούμενο βάρος σύμφωνα με την ηλικία του και με το βαθμό ωριμότητάς του». Το δικαίωμα συμμετοχής εμπλουτίζεται, περαιτέρω, και με το δικαίωμα της ελευθερίας της έκφρασης αλλά και αναζήτησης, λήψης και διάδοσης οποιουδήποτε είδους πληροφοριών και ιδεών (Άρθρο 13 και Άρθρο 17 σε σχέση με τα ΜΜΕ).

Η δυναμική διάρθρωση των δικαιωμάτων προστασίας και συμμετοχής του παιδιού αποτυπώνεται χαρακτηριστικά στην εφαρμογή της Αρχής της Διασφάλισης του Συμφέροντος του Παιδιού. Η συγκεκριμένη αρχή καθορίζεται από το Άρθρο 3 (1) της Σύμβασης, το οποίο επιβάλλει ότι σε όλες τις αποφάσεις που αφορούν στα παιδιά, , πρέπει να λαμβάνεται πρωτίστως υπόψη το συμφέρον του παιδιού.

Σε καμία περίπτωση, η ανάγκη προστασίας του παιδιού δεν μπορεί να αποτελέσει το αποκλειστικό κριτήριο για την εφαρμογή της ως άνω Αρχής. Και αυτό, με δεδομένο ότι μόνο τα ίδια τα παιδιά έχουν άμεση και βιωματική εμπειρία των συνθηκών που ζουν και των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν. Η αναζήτηση της άποψής τους ενόψει λήψης αποφάσεων σε θέματα που αφορούν τα ίδια είναι, ουσιαστικά, απαραίτητη, και με βάση τη Σύμβαση, νομική προϋπόθεση, προκειμένου να διαπιστωθεί προς ποια κατεύθυνση θα πρέπει αυτές οι αποφάσεις να κινηθούν ώστε να εξυπηρετήσουν το πραγματικό συμφέρον των παιδιών. Έννοια κλειδί για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο η Σύμβαση επιτυγχάνει την ισορροπία, ανάμεσα, από τη μια, στην αναγνώριση του παιδιού ως ενεργού πρωταγωνιστή στην ίδια του τη ζωή, και, από την άλλη, στην αναγνώρισή του, σε συνάρτηση με τη σχετική του ανωριμότητα και την φυσιολογική του αδυναμία, ως υποκειμένου προστασίας, είναι οι «αναπτυσσόμενες ικανότητες του παιδιού». Η συγκεκριμένη έννοια αποτυπώνει τη δυναμική της ανάπτυξης, καθώς αυτή προκύπτει ως αποτέλεσμα της συνεχούς αλληλεπίδρασης εαυτού-περιβάλλοντος. Στο πλαίσιο αυτό η συμμετοχή, η δυνατότητα των παιδιών να έχουν ευκαιρίες να πούνε την άποψή τους, να έχουν πρόσβαση σε πληροφορίες, να αποκτούν και να μοιράζονται εμπειρίες, ενδυναμώνει τα παιδιά και προωθεί την ωριμότητά τους ενισχύοντας έτσι τις ικανότητές τους.

Τα παιδιά αναπτύσσοντας προοδευτικά τις ικανότητές τους σε συνάρτηση με την ωριμότητα και την ηλικία τους, κατανοούν καλύτερα τον κόσμο και τα δικαιώματά τους και πώς μπορούν πρακτικά να τα απολαμβάνουν. Παράλληλα μειώνεται η ανάγκη τους για προστατευτική στήριξη των ενηλίκων και αυξάνεται η ικανότητά τους να αναλαμβάνουν ευθύνες και να παίρνουν αποφάσεις που αφορούν τη ζωή τους. Μέσα από το πιο πάνω πρίσμα, η παιδική ηλικία προσλαμβάνεται ως μια πορεία μετάβασης από ένα περιοριστικό προστατευτισμό στην αυτονομία με όχημα τα δικαιώματα συμμετοχής.

Φίλες και φίλοι,

Η προαγωγή και η ενίσχυση των δικαιωμάτων του παιδιού είναι μια υπόθεση που αφορά άμεσα κάθε σύγχρονη και δημοκρατική και ευνομούμενη πολιτεία. Η Κυπριακή Δημοκρατία, στην προσπάθειά της να ανταποκριθεί στη θεμελιώδη υποχρέωσή της να σέβεται, να προωθεί και να στηρίζει τα δικαιώματα του παιδιού, όπως αυτή απορρέει από τη συμμετοχή της στη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού, εγκαθίδρυσε το θεσμό της Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού.

Ο θεσμός του Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού στην Κύπρο ιδρύθηκε με τον Περί Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Νόμο του 2007 [Ν. 74(Ι)/2007] που τέθηκε σε ισχύ στις 22 Ιουνίου 2007. Είχα την τιμή και το προνόμιο να διοριστώ από το Υπουργικό Συμβούλιο ως η πρώτη Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού στις 29 Αυγούστου 2007 και ανέλαβα επίσημα καθήκοντα στις 6 Φεβρουαρίου 2008.

Ο Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού είναι ένας ανεξάρτητος θεσμός και ο .εκάστοτε Επίτροπος διορίζεται από το Υπουργικό Συμβούλιο αφού ακούσει τις απόψεις των οργανωμένων συνόλων των παιδιών. Βασική αποστολή του είναι η προάσπιση και προαγωγή των Δικαιωμάτων του Παιδιού (άρθρο 3).

Ο Νόμος παρέχει στον Επίτροπο, για την επίτευξη της αποστολής του, ένα εξαιρετικά διευρυμένο πλαίσιο αρμοδιοτήτων (άρθρο 4) οι οποίες του επιτρέπουν να προωθεί και να προασπίζεται τα Δικαιώματα του Παιδιού στην Κύπρο και ταυτόχρονα να ασκεί εποπτικό έλεγχο στον τομέα της εφαρμογής τους ελέγχοντας θεσμούς, νομοθεσίες, πρακτικές και διαδικασίες.


Στην προσπάθειά μου να ανταποκριθώ με επιτυχία στην πρόκληση που θέτει ενώπιον μου η αποστολή του θεσμού, αναπτύσσω αριθμό δράσεων σε διαφορετικά επίπεδα και με πολλές μορφές, στη βάση Τριετών Σχεδίων Δράσης που καταρτίζει το Γραφείο μου και ανάλογα με τις προτεραιότητες που τίθενται κάθε χρόνο.

Οι δράσεις αυτές, διαρθρώνονται σχηματικά, γύρω από τέσσερις πυλώνες, στους οποίους συγκλίνει το σύνολο των αρμοδιοτήτων της Επιτρόπου όπως αυτές απορρέουν από τον Περί Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Νόμο του 2007 [Ν.74 (Ι)/ 2007]. Σημειώνω πιο κάτω, επιγραμματικά, τους πυλώνες αυτούς:

Α.«Έλεγχος-Παρακολούθηση, νομοθεσιών, διαδικασιών και πρακτικών», όπου συγκλίνουν οι αρμοδιότητες εκείνες οι οποίες απορρέουν από τη λειτουργία του θεσμού ως ανεξάρτητου εθνικού οργανισμού Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων με ειδική αναφορά το παιδί. Στα πλαίσια του συγκεκριμένου πυλώνα υποβάλλονται εισηγήσεις για εναρμόνιση νομοθεσιών, διαδικασιών και πρακτικών με τα διεθνή πρότυπα των Δικαιωμάτων του Παιδιού.

Β. «Διαφώτιση και Ευαισθητοποίηση των παιδιών και της κοινωνίας ευρύτερα σχετικά με τα δικαιώματα του παιδιού», όπου συγκλίνουν οι αρμοδιότητες που σκοπό έχουν την προώθηση και την εμπέδωση των Δικαιωμάτων των Παιδιών στα πλαίσια μιας κουλτούρας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Γ. «Ενδυνάμωση και Συμμετοχή των παιδιών», όπου συγκλίνουν οι αρμοδιότητες με κεντρικό άξονα την ενημέρωση, την ενδυνάμωση και στήριξη των παιδιών με την εισαγωγή πρακτικών και διαδικασιών, σε όλα τα επίπεδα, υποβοηθητικών για την εξάσκηση των δικαιωμάτων τους στη συμμετοχή.

Δ. «Αντιπροσώπευση των παιδιών και των συμφερόντων τους σε διαδικασίες που τα επηρεάζουν», όπου συγκλίνουν οι αρμοδιότητες οι οποίες στοχεύουν στην παροχή δυνατότητας στα παιδιά να εκπροσωπούνται και να προωθείται το συμφέρον τους, με νομικό αντιπρόσωπο σε διαδικασίες που τα αφορούν και τα επηρεάζουν.

Η πλήρης παρουσίαση και ανάλυση των τεσσάρων πυλώνων και των δράσεων της Επιτρόπου που εντάσσονται σε αυτούς ξεφεύγει κατά πολύ του σκοπού και του προσανατολισμού της παρούσας παρέμβασης. Ωστόσο, δεδομένης της σύστασης του ακροατηρίου και με διάθεση να δώσω ερεθίσματα για μια γόνιμη συζήτηση στη συνέχεια, στο τελευταίο μέρος της παρέμβασής μου θα αναφέρω κάποια περισσότερα στοιχεία όσο αφορά τον πυλώνα «Έλεγχος- Παρακολούθηση, νομοθεσιών, διαδικασιών και πρακτικών», και, ακολούθως, πολύ συνοπτικά θα αναφερθώ σε συγκεκριμένη δράση της Επιτρόπου η οποία συνάδει με τα επιστημονικά και επαγγελματικά σας ενδιαφέροντα, ως βάση για συζήτηση.

Στα πλαίσια των δράσεων κάτω από το συγκεκριμένο πυλώνα, η Επίτροπος αναπτύσσει στενή επικοινωνία και συνεργασία τόσο με την Εκτελεστική, όσο και με τη Νομοθετική Εξουσία στα πλαίσια διαβούλευσης για την ετοιμασία νομοσχεδίων και την εναρμόνισή τους με τη Σύμβαση. Συμμετέχει ακόμη – μετά από πρόσκληση - στις Κοινοβουλευτικές Επιτροπές και εκθέτει και καταθέτει γραπτώς τις θέσεις και τις εισηγήσεις της για διάφορα θέματα που βρίσκονται στην ημερήσια διάταξη και αφορούν τα παιδιά τόσο στα πλαίσια του νομοθετικού έργου όσο και στον κοινοβουλευτικό έλεγχο. Παράλληλα, η Επίτροπος παρεμβαίνει προς την Εκτελεστική Εξουσία για να επισημάνει στρεβλώσεις των νομοθετικών, πολιτικών και διοικητικών πρακτικών είτε αυτεπάγγελτα, είτε στα πλαίσια του μηχανισμού ελέγχου παραπόνων που υποβάλλονται στο Γραφείο της.

Ο μηχανισμός εξέτασης παραπόνων αποτελεί μία ανοικτή γραμμή επικοινωνίας μεταξύ της Επιτρόπου και των πολιτών συμπεριλαμβανομένων ενηλίκων και παιδιών. Αφού προηγηθεί εξέταση των παραπόνων, η Επίτροπος παρεμβαίνει προς τους αρμόδιους Υπουργούς, για αποκατάσταση της διασφάλισης των Δικαιωμάτων των Παιδιών. Σε περίπτωση που διαπιστωθούν αδυναμίες οι οποίες απαιτούν ριζικότερες μεταρρυθμίσεις, η Επίτροπος ετοιμάζει σχετική θέση την οποία υποβάλλει σε δημόσια διαβούλευση.

Στο πλαίσιο αυτών των διαδικασιών, τον Ιούλιο του 2012, η Επίτροπος προχώρησε σε ετοιμασία και δημοσιοποίηση της Θέσης της αναφορικά με το ρόλο των Κρατικών Υπηρεσιών σε περιπτώσεις προβλημάτων επικοινωνίας παιδιού – γονέα του οποίου οι γονείς είναι σε διάσταση ή διαζευγμένοι.
Το συγκεκριμένο θέμα μας είχε απασχολήσει κατ’ επανάληψη, από την αρχή της λειτουργίας του θεσμού μέσω της διαδικασίας υποβολής παραπόνων.

Με βάση παράπονα που υποβλήθηκαν, η Επίτροπος είχε προβεί σε σειρά παρεμβάσεων προς την Υπουργό Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων σχετικά με το χειρισμό που ακολούθησαν οι Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας (ΥΚΕ) για την κάθε περίπτωση.

Κατόπιν διερεύνησης τους, διαπιστώθηκε ότι τα παράπονα αυτά άπτονταν του ίδιου θέματος και τοποθετήθηκε σφαιρικά γύρω από το θέμα του ρόλου και της ευθύνης των Κρατικών Υπηρεσιών σε περιπτώσεις προβλημάτων επικοινωνίας παιδιού - γονέα. Στόχος της Επιτρόπου ήταν η υποβολή συγκεκριμένων εισηγήσεων προς το αρμόδιο Υπουργείο και Υπηρεσίες, οι οποίες να αποτελούν χρήσιμο εργαλείο στην προσπάθεια όλων μας για διασφάλιση των δικαιωμάτων των παιδιών.

Στη συνέχεια, δυνάμει των προνοιών της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού, της Σύστασης της Επιτροπής Υπουργών προς τα κράτη μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης αναφορικά με το θέμα «Δικαιώματα των παιδιών και κοινωνικές υπηρεσίες φιλικές προς τα παιδιά και τις οικογένειες» και του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου του 1990 εώς 1998, η Επίτροπος προέβη στις ακόλουθες συστάσεις και εισηγήσεις:
I. Τροποποίηση του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου του 1990 έως 1998 και τον εκσυγχρονισμό των τηρούμενων διαδικασιών και πρακτικών των ΥΚΕ σε ότι αφορά τα θέματα Γονικής Μέριμνας, με τρόπο ώστε να διασφαλίζεται η ταχεία εκδίκαση υποθέσεων, η υποχρεωτική συμμόρφωση των γονέων για την εφαρμογή των διαταγμάτων, η υποχρεωτική συμμετοχή των μελών της οικογένειας σε θεραπευτικά ή/ και εκπαιδευτικά προγράμματα, και η διατμηματική συνεργασία, ειδικότερα μεταξύ των ΥΚΕ και των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας.
ΙΙ. Εξέταση του τρόπου με τους οποίους διασφαλίζεται η παροχή και διαθεσιμότητα προγραμμάτων στήριξης, εκμάθησης και ανάπτυξης γονεϊκών δεξιοτήτων και προληπτικών προγραμμάτων για νεαρά ζευγάρια.
ΙΙΙ. Παροχή συνεχούς ενδουπηρεσιακής επιμόρφωσης και εκπαίδευσης των Λειτουργών Κοινωνικών Υπηρεσιών για τα θέματα τα οποία χειρίζονται.
IV.Εξέταση τρόπων επίτευξης ενεργού εμπλοκής των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας και ειδικότερα των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Εφήβων, στα πλαίσια διατμηματικής συνεργασίας, τόσο στο στάδιο της αξιολόγησης όσο και της θεραπευτικής παρέμβασης προς την οικογένεια και το παιδί.
V. Σε δικαστικές διαδικασίες υποθέσεων γονικής μέριμνας, κατά τις οποίες ο αρμόδιος Λειτουργός Κοινωνικών Υπηρεσιών διαπιστώνει σύγκρουση συμφερόντων ανάμεσα στο παιδί και τους γονείς του ή τα πρόσωπα που έχουν τη γονική του ευθύνη, θα πρέπει να προβαίνει σε εισήγηση προς το Δικαστήριο για νομική αντιπροσώπευση του παιδιού από την Επίτροπο.

VI Προώθηση για ψήφιση του νομοσχεδίου Διαμεσολάβησης σε Οικογενειακές Υποθέσεις, το οποίο εκκρεμεί για αρκετά χρόνια, ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών.

Τη Θέση της Επιτρόπου μπορείτε να αναζητήσετε στην Ιστοσελίδα του Γραφείο της, www.childcom.org.cy στο σύνδεσμο Επίσημες Θέσεις της Επιτρόπου.

Φίλες και φίλοι,
Στόχος της σημερινής μου παρέμβασης δεν ήταν φυσικά να παρουσιάσω εξαντλητικά είτε το θέμα των δικαιωμάτων του παιδιού είτε το έργο του θεσμού που έχω την τιμή να υπηρετώ. Αντίθετα επικεντρώθηκα στην προσπάθεια να σας δώσω, συνοπτικά πλην όμως κατά τρόπο ολοκληρωμένο, κάποια θέματα με στόχο αυτά να αποτελέσουν αφετηρία για μια ευρύτερη συζήτηση μαζί σας.

Προτού προχωρήσουμε όμως στη συζήτηση θα ήθελα, κλείνοντας να ευχαριστήσω και πάλι για την πρόσκληση το Πρόγραμμα Κοινωνικής Εργασίας και τον Όμιλο Φοιτητών Κοινωνικής Εργασίας του Πανεπιστημίου Λευκωσίας για την εξαιρετική ευκαιρία που μου έδωσαν να είμαι εδώ σήμερα μαζί σας.







Κατεβάστε το αρχείο Word ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΩΝ.doc


Πίσω στην προηγούμενη σελίδα





Back To Top