Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Μετάβαση στο περιεχόμενο

Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Ανεξάρτητος Εθνικός Οργανισμός Δικαιωμάτων του Παιδιού - Κύπρος


Θέμα

      Η καταπάτηση των ανθρώπινων δικαιωμάτων των παιδιών με ειδικές ανάγκες από τη μη παροχή από το κράτος ισότιμης εκπαίδευσης, καθοδήγησης και αποκατάστασης με βάση τη σχετική νομοθεσία

Α. Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού:

Αρχή της Μη Διάκρισης – Άρθρο 2
1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη υποχρεούνται να σέβονται τα δικαιώματα, που αναφέρονται στην παρούσα Σύμβαση και να τα εγγυώνται σε κάθε παιδί που υπάγεται στη δικαιοδοσία τους, χωρίς καμία διάκριση φυλής, χρώματος, φύλου, γλώσσας, θρησκείας, πολιτικών ή άλλων πεποιθήσεων του παιδιού ή των γονέων του ή των νόμιμων εκπροσώπων του ή της εθνικής, εθνικιστικής ή κοινωνικής καταγωγής τους, της περιουσιακής τους κατάστασης, της ανικανότητάς τους, της γέννησής τους ή οποιασδήποτε άλλης κατάστασης.
2. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη παίρνουν όλα τα κατάλληλα μέτρα ώστε να προστατεύεται αποτελεσματικά το παιδί έναντι κάθε μορφής διάκρισης ή κύρωσης, βασισμένης στη νομική κατάσταση, στις δραστηριότητες, στις εκφρασμένες απόψεις ή στις πεποιθήσεις των γονέων του, των νόμιμων εκπροσώπων του ή των μελών της οικογένειάς του.

Αρχή της Διασφάλισης του Συμφέροντος του Παιδιού - Άρθρο 3:
1. Σε όλες τις αποφάσεις που αφορούν τα παιδιά, είτε αυτές λαμβάνονται από δημόσιους ή ιδιωτικούς οργανισμούς κοινωνικής ευημερίας, είτε από τα δικαστήρια, τις διοικητικές αρχές ή από τα νομοθετικά όργανα, πρέπει να λαμβάνεται πρωτίστως υπόψη το συμφέρον του παιδιού.
2. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη υποχρεούνται να εξασφαλίζουν στο παιδί την αναγκαία για την ευημερία του προστασία και φροντίδα, λαμβάνοντας υπόψη τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των γονέων του, των νόμιμων κηδεμόνων του ή των άλλων προσώπων που είναι νομικά υπεύθυνοι γι' αυτό, και παίρνουν για το σκοπό αυτόν όλα τα κατάλληλα νομοθετικά και διοικητικά μέτρα.
3. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη υποχρεούνται να μεριμνούν ώστε η λειτουργία των οργανισμών, των Υπηρεσιών και των ιδρυμάτων που αναλαμβάνουν παιδιά και που είναι υπεύθυνα για την προστασία τους να είναι σύμφωνη με τους κανόνες που έχουν θεσπιστεί από τις αρμόδιες αρχές, ιδιαίτερα στον τομέα της ασφάλειας και της υγείας και σε ότι αφορά τον αριθμό και την αρμοδιότητα του προσωπικού τους, καθώς και την ύπαρξη μιας κατάλληλης εποπτείας.
Δικαιώματα των παιδιών με αναπηρίες - Άρθρο 23

    1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη αναγνωρίζουν ότι τα πνευματικώς ή σωματικώς ανάπηρα παιδιά πρέπει να διάγουν πλήρη και αξιοπρεπή ζωή, σε συνθήκες οι οποίες εγγυώνται την αξιοπρέπειά τους, ευνοούν την αυτονομία τους και διευκολύνουν την ενεργό συμμετοχή τους στη ζωή του συνόλου.
    2. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη αναγνωρίζουν το δικαίωμα των ανάπηρων παιδιών να τυγχάνουν ειδικής φροντίδας και οφείλουν να ενθαρρύνουν και εξασφαλίζουν, στο μέτρο των διαθέσιμων πόρων, την παροχή στα δικαιούχα παιδιά και σε αυτούς που έχουν την ευθύνη για τη φροντίδα τους, μιας βοήθειας για την οποία έχει γίνει αίτηση και η οποία είναι προσαρμοσμένη στην κατάσταση του παιδιού και στις περιστάσεις των γονέων του ή άλλων που έχουν αναλάβει τη φροντίδα τους.
3. Αναγνωρίζοντας τις ειδικές ανάγκες των ανάπηρων παιδιών, η χορηγούμενη σύμφωνα με την παράγραφο 2 του παρόντος άρθρου βοήθεια παρέχεται δωρεάν, εφόσον αυτό είναι δυνατό, λαμβάνοντας υπόψη τους οικονομικούς πόρους των γονέων τους ή αυτών που έχουν αναλάβει τη φροντίδα τους, και σχεδιάζεται κατά τέτοιον τρόπο ώστε να διασφαλίζεται ότι τα ανάπηρα παιδιά έχουν αποτελεσματική πρόσβαση και λαμβάνουν εκπαίδευση, επιμόρφωση, περίθαλψη, υπηρεσίες αποκατάστασης, επαγγελματική εκπαίδευση και ευκαιρίες ψυχαγωγίας κατά τρόπο που να εξασφαλίζει μια όσο το δυνατόν πληρέστερη κοινωνική ένταξη και προσωπική ανάπτυξη, συμπεριλαμβανομένης της πολιτιστικής και πνευματικής τους ανάπτυξης.»


Β. Σύμβαση για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες (2006)
· «Αναγνωρίζοντας ότι τα παιδιά με αναπηρίες θα πρέπει να απολαμβάνουν πλήρως τα ανθρώπινα τους δικαιώματα και τις θεμελιώδεις ελευθερίες σε ισότιμη βάση με άλλα παιδιά και υπενθυμίζοντας τις υποχρεώσεις για την επίτευξη τούτου που ανέλαβαν τα Συμβαλλόμενα Κράτη με τη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού» [Προοίμιο § (r )].
    · Άρθρο 7:
      1. «Τα Συμβαλλόμενα Κράτη θα πρέπει να λάβουν όλα τα απαραίτητα μέτρα για να διασφαλίσουν την πλήρη απόλαυση, από μέρους των παιδιών με αναπηρίες, όλων των ανθρώπινων τους δικαιωμάτων και θεμελιωδών ελευθεριών σε ίση βάση με άλλα παιδιά.
      2. Σε κάθε δράση σχετική με τα παιδιά με αναπηρίες το συμφέρον του παιδιού θα πρέπει να είναι πρωταρχικής σημασίας.
      3. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι, τα παιδιά με αναπηρίες έχουν το δικαίωμα να εκφράζουν τις απόψεις τους ελεύθερα για κάθε θέμα που τα αφορά, οι απόψεις τους θα λαμβάνονται υπόψη σύμφωνα με την ηλικία και το επίπεδο ωριμότητάς τους, σε ίση βάση με άλλα παιδιά και ότι θα παρέχουν στα παιδιά ανάλογη με την αναπηρία και κατάλληλη για την ηλικία τους βοήθεια ώστε να μπορέσουν να πραγματοποιήσουν το δικαίωμά τους αυτό».

      Γ. Κυπριακή Νομοθεσία:
      Ο όρος παιδί με ειδικές ανάγκες που υιοθετείται στα πλαίσια του Περί Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδιών με Ειδικές Ανάγκες Νόμου του 1999 έως 2001, είναι αρκετά ευρύς, και είναι δυνατόν να καλύψει τόσο τα παιδιά με ελαφριές μαθησιακές δυσκολίες όσο και παιδιά που αντιμετωπίζουν βαριές αναπηρίες. Πιο συγκεκριμένα στο νόμο αναφέρεται ότι «παιδί με ειδικές ανάγκες» σημαίνει «παιδί που έχει σοβαρή μαθησιακή ή ειδική μαθησιακή, λειτουργική ή προσαρμοστική δυσκολία, που οφείλεται σε σωματικές (συμπεριλαμβανομένων των αισθητηριακών), διανοητικές ή άλλες γνωστικές ή ψυχικές ανεπάρκειες και που παρίσταται ανάγκη να του παρασχεθεί ειδική αγωγή και εκπαίδευση. Παιδί έχει μαθησιακή, ειδική μαθησιακή, λειτουργική ή προσαρμοστική δυσκολία αν:
      I. έχει σημαντικά μεγαλύτερη δυσκολία μάθησης ή προσαρμογής σε σύγκριση με την πλειονότητα των παιδιών της ηλικίας του ή
      II. έχει ανικανότητα που του αποκλείει τη δυνατότητα ή το παρεμποδίζει να χρησιμοποιεί τις εκπαιδευτικές διευκολύνσεις του είδους που γενικά διαθέτουν τα σχολεία για παιδιά της ηλικίας του.

      Στο προοίμιο του ως άνω Νόμου αναφέρονται και τα ακόλουθα:

      • στα παιδιά με ειδικές ανάγκες πρέπει να παρέχονται όλες οι ευκαιρίες για ισότιμη εκπαίδευση, καθοδήγηση και αποκατάσταση, προκειμένου να αναπτύξουν τις ικανότητες τους στον ανώτατο δυνατό βαθμό
      • η πολιτεία έχει ευθύνη για τα παιδιά με ειδικές ανάγκες από τη γέννησή τους μέχρι την αποκατάστασή τους και από την ανάπτυξη των ικανοτήτων τους στον ανώτατο δυνατό βαθμό
      • ευθύνη της πολιτείας είναι η αποφυγή δημιουργίας περιοριστικού περιβάλλοντος κατά την άσκηση των πιο πάνω δικαιωμάτων των παιδιών αυτών και η ένταξή τους στον ενιαίο κορμό της εκπαίδευσης.



      Θέσεις Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού:


      Η Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού παρακολουθεί με συνέπεια και ιδιαίτερο ενδιαφέρον τα θέματα που αφορούν γενικότερα στα παιδιά με αναπηρίες και ειδικότερα τα θέματα σχετικά με την εκπαίδευσή τους.

      Με αφετηρία παράπονα τα οποία κατά καιρούς έχουν φθάσει στο Γραφείο της μελέτησε διαφορετικές πτυχές της εφαρμογής του περί Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδιών με Ειδικές Ανάγκες Νόμου και των σχετικών Κανονισμών και ευρύτερα ζητήματα που αφορούν στην εφαρμογή των δικαιωμάτων των παιδιών με αναπηρίες στο χώρο της εκπαίδευσης και όχι μόνο. Παράλληλα έχει αναπτύξει συνεργασία με οργανωμένα σύνολα τα οποία προωθούν και προασπίζονται τα δικαιώματα παιδιών με αναπηρίες ενώ σε κάθε επίσκεψή της σε σχολείο της δίνεται η ευκαιρία να συζητά τόσο με τα ίδια τα παιδιά όσο και με τους εκπαιδευτικούς τους.

      Η Επίτροπος σημειώνει με ικανοποίηση ότι μετά και από δικές της παρεμβάσεις το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού έχει αναλάβει να τροποποιήσει συγκεκριμένες πρόνοιες του Νόμου για την παροχή δυνατότητας στους γονείς λήψης αντιγράφου από το γονέα των επιστημονικά τεκμηριωμένων εκθέσεων και αξιολογήσεων που αφορούν κάθε παιδί με ειδικές ανάγκες και οι οποίες φυλάσσονται στο αρχείο της Κεντρικής Επιτροπής Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης. Ο Νόμος χρήζει ριζικής αναθεώρησης όπως αναπτύσσεται πιο κάτω:

      Εκπαίδευση σε Ειδικά Σχολεία
      Η Επίτροπος με δική της πρωτοβουλία, επισκέφτηκε το Ειδικό Σχολείο Ευαγγελισμός και είχε διαβούλευση σχετικά με τις συνθήκες κάτω από τις οποίες λαμβάνουν ειδική αγωγή και εκπαίδευση τα παιδιά που φοιτούν σε αυτό με τους οργανωμένους γονείς, τη διευθυντική ομάδα και το εκπαιδευτικό προσωπικό του σχολείου. Μέσα από την εν λόγω διαβούλευση, η Επίτροπος διαμόρφωσε ένα κείμενο θέσεων οι οποίες αφορούν το Ειδικό Σχολείο Ευαγγελισμός όσο και γενικότερα την ειδική αγωγή και εκπαίδευση η οποία παρέχεται στα πλαίσια ενός ειδικού σχολείου. Το κείμενο αυτό, το οποίο απεστάλη στον Υπουργό Παιδείας και Πολιτισμού και βρίσκεται αναρτημένο στην Ιστοσελίδα της Επιτρόπου καταθέτω σήμερα και στην Επιτροπή σας.

      Ενιαία Εκπαίδευση

      Τόσο η ΣΔΠ όσο και άλλα διεθνή κείμενα αναγνωρίζουν ότι τα παιδιά έχουν δικαίωμα να απολαμβάνουν μια εκπαίδευση, ανοιχτή στη διαφορετικότητα χωρίς οποιασδήποτε μορφής διάκρισης η οποία να αξιοποιεί το πλήρες φάσμα των δυνατοτήτων τους και παράλληλα να είναι προσαρμοσμένη στις ατομικές τους ιδιαιτερότητες και ανάγκες. Την ανάγκη και το δικαίωμα σε μια τέτοια εκπαίδευση έρχεται να καλύψει ο θεσμός της Ενιαίας Εκπαίδευσης (inclusive education) τον οποίο υιοθετεί και προωθεί και η Κυπριακή Πολιτεία με τη δημιουργία και ενίσχυση του ενιαίου σχολείου.

      Η θεμελιακή αρχή του Ενιαίου Σχολείου, είναι ότι όλα τα παιδιά θα πρέπει να μαθαίνουν μαζί, όπου αυτό είναι δυνατόν, ανεξάρτητα από τις όποιες δυσκολίες ή διαφορές που πιθανόν να έχουν. Η προσέγγιση αυτή δε συνεπάγεται σε καμιά περίπτωση την παραγνώριση της διαφορετικότητας των παιδιών. Αντίθετα, τα Ενιαία Σχολεία, θα πρέπει να αναγνωρίζουν και να ανταποκρίνονται στις διάφορες ανάγκες των μαθητών τους και ως εκ τούτου να προσαρμόζονται ταυτόχρονα σε διαφορετικά μαθησιακά στυλ και σε διάφορους ρυθμούς μάθησης The Salamanca Statement and Framework for Action, p. 11 – 12 . Στα πλαίσια του Ενιαίου Σχολείου, τα παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες , θα πρέπει να λαμβάνουν οποιαδήποτε επιπλέον στήριξη είναι δυνατόν να χρειάζονται ώστε να διασφαλίζεται η αποτελεσματική τους εκπαίδευση. The Salamanca Statement and Framework for Action, p.12.

      Η Επίτροπος διαπιστώνει ότι χρειάζονται πολλά ακόμη να γίνουν, σε διαφορετικά επίπεδα προκειμένου το κυπριακό σχολείο να μπορέσει να λειτουργήσει αποτελεσματικά στη βάση της φιλοσοφίας του ενιαίου σχολείου.

      Σε διαφορετικές περιπτώσεις με παρεμβάσεις της προς τον Υπουργό Παιδείας και Πολιτισμού έχει επισημάνει, ανάμεσα σε άλλα και τα ακόλουθα θέματα, τα οποία αφορούν γενικότερα τα παιδιά που λαμβάνουν ειδική αγωγή και εκπαίδευση στο χώρο του δημόσιου σχολείου:

      • Ανάγκη καλλιέργειας σε εκπαιδευτικό προσωπικό, ειδικό προσωπικό και παιδιά στάσεων αποδοχής και ισότιμης αντιμετώπισης των παιδιών με αναπηρίες. Για να καταστεί δυνατή η πλήρης ένταξη των παιδιών με αναπηρίες – ειδικές ανάγκες, στο σχολικό περιβάλλον, είναι απαραίτητη η καλλιέργεια και προώθηση στο σχολικό χώρο κουλτούρας αποδοχής της διαφορετικότητας.
          Η Επίτροπος, διαπιστώνει ότι η απουσία μιας τέτοιας κουλτούρας είναι η αιτία παιδιά να παραγνωρίζονται και να περιθωριοποιούνται, να στιγματίζονται και να στοχοποιούνται. Ο αποκλεισμός από σχολικές εκδηλώσεις και εκδρομές, η αδιαφορία, η προκατάληψη και η απόρριψη είναι μόνο μερικές από τις διακρίσεις με τις οποίες έρχονται αντιμέτωπα αρκετά παιδιά με ειδικές ανάγκες.
      • Διασφάλιση των απαραίτητων υποδομών, τόσο κτηριακών όσο και υλικοτεχνικών που θα επιτρέψουν σε παιδιά με αναπηρίες να αισθάνονται άνετα στο χώρο του σχολείου τους.
      • Ανάγκη προσαρμογής της παρεχόμενης εκπαιδευτικής στήριξης και βοήθειας στις ανάγκες και τις ιδιαιτερότητες κάθε παιδιού. Η Επίτροπος δέχτηκε παράπονα από γονείς παιδιών Δημοτικής Εκπαίδευσης, ότι με βάση ενημέρωση την οποία έλαβαν από το ΥΠΠ, η στήριξη την οποία δυνατόν να παρέχει το σχολείο σε ένα παιδί το οποίο φοιτά σε συνηθισμένη τάξη, δεν μπορεί να υπερβαίνει τις τρεις διδακτικές περιόδους.
      • Η παρεχόμενη σήμερα ειδική αγωγή σε παιδιά με γενικές και ειδικές μαθησιακές δυσκολίες αποβλέπει να βοηθήσει τα παιδιά να καλύψουν και να κατακτήσουν ορισμένο μέρος της ύλης. Πέραν τούτου όμως, απαιτείται η διαμόρφωση προγράμματος στήριξης στα παιδιά γυμνασίου / λυκείου το οποίο να απαντά στην ανάγκη των παιδιών να μάθουν πώς να μαθαίνουν αξιοποιώντας τις δυνατότητες τους μέσα από γνωστικές και μαθησιακές στρατηγικές..
      • Δυνατότητα παραχώρησης αποκλειστικού σχολικού συνοδού σε παιδιά τα οποία έχουν πραγματικά ανάγκη. Διαμόρφωση σαφέστερων κριτηρίων για την παραχώρηση συνοδού. Ανάγκη για κατάρτιση και ειδική επιμόρφωση των συνοδών παιδιών με ειδικές ανάγκες στα πλαίσια εκπαιδευτικών προγραμμάτων που θα ετοιμάσει και θα προσφέρει το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο.
      • Ανάγκη ανάπτυξης σαφώς οργανωμένου πλαισίου ανάπτυξης διυπηρεσιακών συνεργασιών και αποτελεσματικής συνεργασίας σχολείου – οικογένειας για την προώθηση της στήριξης των παιδιών με ειδικές ανάγκες.

        Η Επίτροπος ενόψει της δέσμευσης του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού για προώθηση τροποποιητικού νομοσχεδίου για τον Περί Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδιών με Ειδικές Ανάγκες Νόμο του 1999 έως 2001, έχει αναπτύξει πρωτοβουλία διαβούλευσης με ενδιαφερόμενα σύνολα και οργανώσεις, γονείς και παιδιά, επαγγελματίες και ακαδημαϊκούς, προκειμένου, να διαμορφώσει και να προωθήσει συγκεκριμένες εισηγήσεις. Οι εισηγήσεις της Επιτρόπου αναμένεται να ετοιμαστούν περί τα τέλη Οκτωβρίου οπότε και θα κοινοποιηθούν και στην Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Βουλής.








      Κατεβάστε το αρχείο Acrobat ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ.pdf


      Πίσω στην προηγούμενη σελίδα





      Back To Top