Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Μετάβαση στο περιεχόμενο

Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Ανεξάρτητος Εθνικός Οργανισμός Δικαιωμάτων του Παιδιού - Κύπρος

Θέμα: Τέταρτη Συνάντηση με την 5η Ομάδα Εφήβων Συμβούλων

«Το Δικαίωμα της Συμμετοχής»


Στις 14 Δεκεμβρίου 2015 πραγματοποιήθηκε η τέταρτη συνάντηση της 5ης Ομάδας Εφήβων Συμβούλων (ΟΕΣ) κατά την οποία συζητήθηκε το δικαίωμα στη συμμετοχή. Η συνάντηση ήταν η τελευταία της συγκεκριμένης ομάδας. Στόχοι της συνάντησης ήταν τα μέλη της ΟΕΣ να κατανοήσουν τις συνθήκες και τις σχέσεις δύναμης κάτω από τις οποίες καλούνται να συμμετέχουν στο σχολικό χώρο, να διατυπώσουν τα εμπόδια και τις προϋποθέσεις ώστε η συμμετοχή των παιδιών να είναι εφικτή στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό, να αναγνωρίσουν και να αξιολογήσουν τις ευκαιρίες συμμετοχής στο χώρο του σχολείου και να κατανοήσουν και να προωθήσουν το δικαίωμα στη συμμετοχή στο χώρο αυτό. Η συνάντηση είχε επίσης στόχο τα μέλη της ΟΕΣ να αξιολογήσουν τη συμμετοχή τους στην Ομάδα Εφήβων Συμβούλων και να καταθέσουν απόψεις/εισηγήσεις για περαιτέρω βελτίωση της λειτουργίας της.

Η πρώτη δραστηριότητα είχε ως στόχο τα μέλη της ΟΕΣ να κατανοήσουν τις συνθήκες και τις σχέσεις δύναμης κάτω από τις οποίες καλούνται να συμμετέχουν σε διάφορες δραστηριότητες ή δράσεις. Όπως τα ίδια τα μέλη της ΟΕΣ ανέφεραν, οι συνθήκες και οι σχέσεις δύναμης κάτω από τις οποίες τα παιδιά καλούνται να συμμετέχουν επηρεάζονται άμεσα ή έμμεσα από το κοινωνικό-οικονομικό επίπεδο των παιδιών, την ανισότητα ευκαιριών, τις γνώσεις και πληροφορίες στις οποίες ένα παιδί μπορεί να έχει πρόσβαση, την προσβασιμότητα στο χώρο στον οποίο θα συμμετέχει, την αυτοπεποίθηση που νιώθει, το κύρος και τη σημασία που αποδίδεται στη συμμετοχή των παιδιών καθώς επίσης, από διάφορες άλλες συνθήκες (π.χ. περιβαλλοντικές).

Η δεύτερη δραστηριότητα είχε ως στόχο τα μέλη της ΟΕΣ να εντοπίσουν τα εμπόδια που παρεμβάλλονται στην ουσιαστική συμμετοχή των παιδιών. Τα μέλη της ΟΕΣ ανέφεραν ως εμπόδια την απουσία υλικών και μέσων, τις σωματικές/νοητικές/μαθησιακές ή άλλες δυσκολίες που μπορεί αντιμετωπίζουν κάποια παιδιά καθώς επίσης, τη χρήση κυρίως της λεκτικής επικοινωνίας η οποία είναι συνήθως μονόπλευρη και όχι αμφίδρομη, την έλλειψη ευκαιριών για περαιτέρω στήριξη ή διευκρίνιση αποριών, την απουσία κλίματος αποδοχής και συνεργασίας μεταξύ παιδιών και εκπαιδευτικών, την αδιαφορία και την απαξίωση από μέρους των ενηλίκων τη σύγχυση που προκαλούν πληροφορίες που δίνονται, την απουσία συνεργασίας μεταξύ των μελών της ομάδας, την αδυναμία κατανόησης των πληροφοριών, την έλλειψη χρόνου, την ατομική διάταξη στο χώρο, αλλά και τις διάφορες αντιλήψεις που επικρατούν όσον αφορά τα παιδιά και το δικαίωμά τους στη συμμετοχή.
Με βάση τις διαπιστώσεις σχετικά με τα εμπόδια, τα μέλη της ΟΕΣ, κλήθηκαν να εντοπίσουν τις δεξιότητες που θα πρέπει να αναπτύξουν ή τις προϋποθέσεις/συνθήκες που θα πρέπει να διασφαλιστούν ώστε να ελαχιστοποιηθούν τα εμπόδια και η συμμετοχή τους να καθίσταται εποικοδομητική για τα ίδια και το σχολείο. Τα μέλη της ΟΕΣ κατέγραψαν τις ακόλουθες δεξιότητες και προϋποθέσεις:


    o Παροχή ενημέρωσης για το θέμα για το οποίο ζητείται η άποψή τους.

    o Κατάλληλη και επαρκής επικοινωνία μεταξύ των εμπλεκομένων.

    o Λειτουργική διάταξη του χώρου (στο σημείο αυτό τα μέλη της ΟΕΣ ανέφεραν ότι στις πλείστες των περιπτώσεων στο χώρο του σχολείου καλούνται να εργάζονται με βάση τη «λεωφορειακή» διάταξη, κάτι το οποίο δυσκολεύει την επικοινωνία μεταξύ όλων των φορέων, αλλά και εμποδίζει τη συμμετοχή παιδιών που κάθονται στις τελευταίες θέσεις).

    o Εναλλακτικοί τρόποι παρουσίασης πληροφοριών που να ανταποκρίνονται σε διαφορετικά στυλ μάθησης.

    o Παραχώρηση υλικών-μέσων ανάλογα με τις ανάγκες του κάθε ατόμου.

    o Μείωση της ύλης, ώστε να δίδεται χρόνος για συμμετοχή των παιδιών.

    o Διασφάλιση και προώθηση του δικαιώματος στη συμμετοχή από το σχολείο.

    o Σεβασμός στις διαφορετικές απόψεις.

    o Ανάπτυξη αυτοπεποίθησης στα παιδιά.

    o Καλλιέργεια ομαδικότητας, συνεργασίας και ελαχιστοποίηση του ανταγωνιστικού στοιχείου.

    o Πρόθεση για από κοινού αντιμετώπιση προβλημάτων.

    o Εξάλειψη διακρίσεων.

    o Συμμετοχή ενηλίκων και παιδιών επί ίσοις όροις, το κύρος να απορρέει από τα επιχειρήματα και όχι από την ηλικία ή τη θέση που κατέχει.

    o Φιλικό περιβάλλον, κλίμα αποδοχής.

    o Διαφοροποιημένες ευκαιρίες για συμμετοχή.

    o Πρόκληση ενδιαφέροντος αλλά και δυνατότητα άρνησης για συμμετοχή.

    o Κατανόηση οδηγιών και πληροφοριών.


Ο στόχος της επόμενης δραστηριότητας ήταν να αναγνωρίσουν τα μέλη της ΟΕΣ ευκαιρίες συμμετοχής στο χώρο του σχολείου. Τα μέλη της ΟΕΣ συμφώνησαν ότι τα παιδιά πρέπει να συμμετέχουν σε επιτροπές που καθορίζουν την πολιτική σχολείων για αντιμετώπιση περιστατικών βίαιης συμπεριφοράς, σε πειθαρχικά συμβούλια για εξέταση περιπτώσεων παιδιών, σε επιτροπές για την εφαρμογή και αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των εσωτερικών κανονισμών από παιδιά, σε επιτροπές για τον αριθμό και περιεχόμενο των εκδηλώσεων στις οποίες θα συμμετέχει το σχολείο, καθώς και σε επιτροπή για προώθηση της ευημερίας των παιδιών. Ωστόσο, δεν αναγνώρισαν ότι θα πρέπει να συμμετέχουν παιδιά σε επιτροπές οι οποίες ασχολούνται με αγορές, κτιριακές υποδομές, κατανομή κονδυλίων σε διάφορους τομείς λειτουργίας του σχολείου, καθώς και σε επιτροπές που εξετάζουν τη γενική εικόνα των επιδόσεων του σχολείου σε εξετάσεις. Κατά τη συζήτηση που αναπτύχθηκε διαφάνηκε ότι η εν λόγω αντίληψη των παιδιών επηρεάζεται από την κοινωνική αντίληψη που επικρατεί ότι τα παιδιά, είτε δεν έχουν την ωριμότητα, είτε τις γνώσεις για να συμμετέχουν σε διαδικασίες λήψης απόφασης.

Η τελευταία δραστηριότητα είχε στόχο τα μέλη της ΟΕΣ να αντιληφθούν την έννοια της ουσιαστικής συμμετοχής, μελετώντας τρεις διαφορετικές περιπτώσεις όπου παιδιά συμμετείχαν σε διαφορετικό βαθμό σε κάθε περίπτωση. Κατά τη διάρκεια της συζήτησης εγέρθηκαν διάφορα θέματα που αφορούν τα κριτήρια αξιολόγησης της συμμετοχής των παιδιών.
Κατά τη διαβούλευση των μελών της ΟΕΣ με την Επίτροπο που ακολούθησε συζητήθηκαν διάφορες πτυχές σχετικά με το δικαίωμα της συμμετοχής στο χώρο του σχολείου. Τα μέλη της ΟΕΣ εξέφρασαν την άποψη ότι οι δεξιότητες/προϋποθέσεις για ουσιαστική συμμετοχή των παιδιών που κατέγραψαν θα πρέπει να επιδιωχθούν τόσο από το σχολείο όσο και από τα ίδια τα παιδιά. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ένα μέλος της ΟΕΣ «…Όλες οι πλευρές θα πρέπει να το επιδιώκουν. Η μια πλευρά είμαστε εμείς τα παιδιά. Πρέπει να το καλλιεργήσει ο καθένας μέσα του, η μαθητική νεολαία να το απαιτήσει και όλα αυτά να μετουσιωθούν σε πράξεις. Εκτός από εμάς θα πρέπει και οι άλλοι φορείς που εμπλέκονται να μας βοηθήσουν π.χ. η διεύθυνση του σχολείου». Ένα άλλο μέλος σχολίασε χαρακτηριστικά ότι «γενικά, ως μαθητές έχουμε το δικαίωμα να συμμετέχουμε σε διάφορα πλαίσια, αλλά αυτό γενικά δεν προωθείται από την κοινωνία, γιατί σίγουρα αυτοί που εξουσιάζουν δεν είναι προς το συμφέρον τους να έχουν άτομα να συμμετέχουν». Στη συνέχεια, η Επίτροπος ενημέρωσε τα μέλη της ΟΕΣ για την απόφαση του Υπουργού Παιδείας και Πολιτισμού για να διαβουλευτεί με τα παιδιά και ζήτησε τις απόψεις των παιδιών ώστε η διαβούλευση αυτή να είναι όσο το δυνατό πιο ουσιαστική και αποτελεσματική. Τα μέλη της ΟΕΣ ανέφεραν ότι θα πρέπει απαραίτητα να προηγηθεί ενημέρωση των παιδιών για το θέμα υπό διαβούλευση. Όπως μέλος της ΟΕΣ χαρακτηριστικά είπε «η ενημέρωση βοηθά στη λήψη μιας απόφασης αποτελεσματικής, ακόμη και στις πιο εξιδανικευμένες περιπτώσεις». Άλλα παιδιά ανέφεραν ότι θα πρέπει να προηγηθούν βιωματικά εργαστήρια με τα παιδιά, ώστε να αντιληφθούν το θέμα υπό διαβούλευση, ενώ έγινε και αναφορά στο θέμα του αντιπροσωπευτικού δείγματος παιδιών μέσα από τη μέθοδο της τυχαίας δειγματοληψίας.

Συγκεκριμένα, τα μέλη της ΟΕΣ ανέφεραν ότι δεν επιθυμούν ως παιδιά να εκπροσωπούνται από παιδιά που ανήκουν ή επηρεάζονται από κομματικές ιδεολογίες και παρατάξεις και για το λόγο αυτό θα πρέπει να δοθεί σημασία στον τρόπο επιλογής των παιδιών που θα συμμετέχουν. Κατά τη διάρκεια της διαβούλευσης, τα μέλη της ΟΕΣ ανέφεραν ότι θα πρέπει να διεξαχθεί εκτενής συζήτηση για το θέμα, ώστε ο Υπουργός να αντιληφθεί τις απόψεις των παιδιών. Θα πρέπει επίσης, να δοθεί βαρύτητα στη διαμόρφωση του χώρου και στον τρόπο χειρισμού των παιδιών, ως δύο σημαντικά στοιχεία που θα επιτρέψουν την ελεύθερη έκφραση των απόψεων των παιδιών. «Και ο τρόπος που καθόμαστε είναι σημαντικός π.χ. αν καθόμαστε ο ένας πίσω από τον άλλο ή να στέκομαι και να με βλέπουν οι άλλοι και να περιμένουν να μιλήσουν ή ο τελευταίος να πρέπει να μιλήσει δεν θα συμβεί. Θα πρέπει να υπάρχει μια ίση βάση, χωρίς να δηλώνεται εξουσία». Τέλος, τα παιδιά ανέφεραν ως σημαντικό στοιχείο τη χρήση των απόψεων των παιδιών μετά τη διαβούλευση. Όπως μέλος της ΟΕΣ τοποθετήθηκε «ο Υπουργός να ακούει όχι απλά για να ακούσει, αλλά για να τα εφαρμόσει. Να μην είναι απλώς μια εικόνα. Να τα κάνει πράξεις».
Στη συνέχεια, η Επίτροπος αναφέρθηκε σε κάποιες επιφυλάξεις που υπάρχουν όσον αφορά στο θέμα της συμμετοχής των παιδιών. Συγκεκριμένα ανέφερε ότι κάποια άτομα, για παράδειγμα οι εκπαιδευτικοί που έχουν εργαστεί για χρόνια στο σχολείο για να αναγνωριστεί ή να εκτιμηθεί η βαρύτητα της άποψής τους, αντιμετωπίζουν δυσκολίες στο να δουν θετικά τη συμμετοχή των παιδιών στη λήψη αποφάσεων και ρώτησε τα παιδιά με ποιο τρόπο θα μπορούσε κάτι τέτοιο να αλλάξει. Χαρακτηριστικά ήταν τα λόγια παιδιού της ΟΕΣ το οποίο ανέφερε ότι «ο Υπουργός οφείλει να προωθήσει την επιμόρφωση των καθηγητών, όχι μόνο στο γνωσιολογικό τομέα, αλλά και στις ευαισθησίες των μαθητών. Θα πρέπει να δημιουργηθεί θεσμός στον οποίο να μπορούν να υποβάλλονται παράπονα. Αυτή τη στιγμή, οι καθηγητές δεν κτίζουν ανθρώπινες σχέσεις, δεν είναι μόνο άνθρωπος προς άνθρωπο, γιατί στο τέλος θα σε βαθμολογήσει».

Η Επίτροπος σχολίασε και το γεγονός ότι υπάρχει ο φόβος ότι αν ρωτήσεις τα παιδιά θα ζητήσουν παράλογα πράγματα ή θα εκφραστούν με λανθασμένο τρόπο. Τα μέλη της ΟΕΣ σχολίασαν ότι και οι ίδιοι το ανέφεραν στις προηγούμενες δραστηριότητες ως επιχείρημα. Ωστόσο, μέσα από τις δραστηριότητες, όπως είπε μέλος της ΟΕΣ, αντιλήφθηκαν ότι «μετά από τη σχετική πληροφόρηση για το θέμα, το παιδί θα το αντιληφθεί καλύτερα και θα προτείνει πράγματα τα οποία θα δώσουν στους ενήλικες τροφή για σκέψη». Ένα άλλο μέλος ανέφερε ότι ο ισχυρισμός ότι «…τα παιδιά είναι ανώριμα είναι γενίκευση και ταμπελοποίηση των παιδιών. Τα παιδιά έχουν ιδέες και μπορούν να προσφέρουν… Τα παιδιά έχουν και φαντασία και ιδέες, αλλά περιορίζονται και δεν μπορούν να εκφραστούν λόγω των περιστατικών που συμβαίνουν στο σχολείο, τα οποία τα αποτρέπουν να συμμετέχουν στη συνέχεια». Η σημασία της διαδικασίας της συμμετοχής δεν διέφυγε της αντίληψης των συμμετεχόντων. Ένα μέλος της ΟΕΣ ανέφερε χαρακτηριστικά «…εγώ πιστεύω ότι είναι μέσα από αυτές τις διαδικασίες που ωριμάζουμε. Μέσα από τη συζήτηση και τον προβληματισμό αποκτάς μια ωριμότητα. Είναι όμως και ευθύνη της κοινωνίας, των καθηγητών και της εκπαίδευσής μας να ωριμάσουμε. Δεν γίνεται να λες ότι όσον αφορά στην άποψή τους δεν είναι ώριμοι, αλλά μαθησιακά να τους συμπεριφέρεσαι σαν ώριμους».

Ακολούθως, η Επίτροπος ζήτησε από τα μέλη της ΟΕΣ να αξιολογήσουν τη συμμετοχή τους στην Ομάδα Εφήβων Συμβούλων και να καταθέσουν απόψεις/εισηγήσεις για περαιτέρω βελτίωση της λειτουργίας της. Στη συνέχεια παρατίθενται χαρακτηριστικά σχόλια των μελών της ΟΕΣ σχετικά με τη θητεία τους: «Αν όλα τα μηνύματα που θέλουμε να περαστούν γίνονταν μέσα από δραστηριότητες[εννοεί δραστηριότητες βιωματικού χαρακτήρα] θα περνούσαν σίγουρα»
«Έτσι θα έπρεπε να είναι η παιδεία μας. Δεν αποκτούμε μόνο γνώσεις αλλά και δεξιότητες».

«Όλοι μίλησαν και αυτό δείχνει ότι αποκτάς και αυτοπεποίθηση. Και αφού νιώθεις ανάγκη να μιλήσεις σημαίνει προβληματίζεσαι. Καλλιεργείται η ανάγκη να είμαστε πιο δραστήριοι και ενεργοί πολίτες».

«Οι συνθήκες και όσο πιο κοντά είσαι [εννοεί την άνεση και την αποδοχή στην ομάδα], τόσο πιο πολύ ακούς και τόσο πιο πολύ μαθαίνεις. …δε βαριόμαστε και είμαστε συνεχώς ενεργοί».
«Για την κατανόηση των πληροφοριών, ο τρόπος με τον οποίο δίνεται τις πληροφορίες είναι πολύ καλός. Μέσα από παιχνίδι τις εκμαιεύεται τις πληροφορίες».
«Ο τρόπος με τον οποίο πλησιάσαμε ο ένας τον άλλο με εντυπωσίασε γιατί ένωσε τη φωνή μας και μας έδωσε τη δυνατότητα να νιώθουμε άνετα να την εκφράζουμε».

«Πολύ καλός ο τρόπος προσέγγισης των παιδιών. Το να συζητάς και να έχεις ελευθερία να εκφράζεις τη γνώμη σου και να έχεις ισότητα. Τώρα γίναμε φίλοι. Είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζεις νέα θέματα και να συζητάς θέματα που σε αφορούν».

«Η ΟΕΣ είναι η πιο σημαντική εμπειρία της ζωής μου νομίζω. Εκτός από ευκαιρία να συμμετέχω σε εκδηλώσεις, γνώρισα κόσμο που για μένα είναι πολύ σημαντικός πλέον. Κάθε φορά ένιωθα ότι θα πάρω και θα δώσω πληροφορίες και ένιωθα ότι δεν θα μπορώ να το μοιραστώ με κάποιον από έξω γιατί κανείς δε θα καταλάβαινε».

«Πήρα πληροφορίες που κανένας δε θα μου πρόσφερε. Κάναμε θέματα που θεωρούσαμε ότι κανείς δε θα μας δώσει ή που θεωρούμε ασήμαντα, ότι είναι πολύ απλά».

«Μια αξέχαστη εμπειρία».



Τα μέλη της ΟΕΣ σχολίασαν και ως αδυναμία του συγκεκριμένου θεσμού να μην είναι ευρύτατα διαδεδομένος ανάμεσα στα παιδιά. Όπως μέλος της ΟΕΣ ανέφερε «Δεν είναι γνωστό ότι υπάρχει η ΟΕΣ. Κάτι φταίει που δεν μεταδίδεται η πληροφορία. Δεν ανακοινώθηκε σε κανένα σχολείο. Ή στα σχολεία που δίδεται η ανακοίνωση οι καθηγητές δεν γνωρίζουν τι είναι οπόταν δεν ενημερώνονται τα παιδιά».

Τέλος, τα μέλη της ΟΕΣ 2015 ζήτησαν από την Επίτροπο να συναντηθούν όλοι μαζί ξανά με την καινούρια χρονιά. Η συνάντηση ολοκληρώθηκε με την απονομή πιστοποιητικών προς όλους τους/τις συμμετέχοντες και την προσφορά αναμνηστικού δώρου.










Κατεβάστε το αρχείο Word Πρακτικά 4ης Συνάντησης 5ης ΟΕΣ - Final.docx


Πίσω στην προηγούμενη σελίδα





Back To Top